Ο κύρ - Θωπέκης. Παλιό Τραγούδι Σουρμένων. Πηγή: Συλλογή Παν. Χ. Εφραιμίδη - Χρονικά του Πόντου Αθήναι 1944
Κύρ Θωπέκη π’ έσουν, π’ έλειπες, π’ εταξίδευες;
Κάτω στον μέγαν κάμπον εταξίδευα,
και είδα την κωσσούτσαν με τ’ αλάϊν ατης Ο κύρ - Θωπέκης - Παλιό Τραγούδι Σουρμένων.
κ’ έπλωσα το τατούλι μ’ για να μασχαρεύ’
κ’ εβγήκε κ̌ατσο – γραία χάγια χάγια της
και της μαστής η νύφε: Τούτ̌χάϊ – χάγια της!
κ’ έλυσεν το μαντρόσκυλο απ’ την μάντρα της.
Κούμα κουτούζ, Φραγκόπουλο, πιάσ’τον, φάτε τον!
Κ’ εγώ από τον φόβο μ’ εσ̌ασ̌ούρεψα,
τ’ ομμάτα̤ μ’ εβιρβίλωσαν, εβιρβίλωσαν,
τ’ ωτία μ’ εχ̌ιλά̤φρισαν, εχ̌ιλά̤φρισαν,
τ’ ουράδι μ’ εκαρκάτσωσε, εκαρκάτσωσε.
Ε…θέ…κα…το!
Λεξιλόγιο:
Θωπέκης = τσακάλι / κωσσούτσα = κλωσσοπούλα / αλάϊ = συντροφιά, παρέα / τατούλι = χέρι / μασχαρεύω = αστειεύομαι, χαριεντίζομαι / κατσογραία = τσατόγρια / χάγια – χάγια = επιφώνημα για το διώξιμο των ορνιθιών / μαστή = σκύλα / τούτ = πιάσε (τουρκική λέξη) / κούμα κουτούζ = τρεχάλα με κουτρουβάλες, ασυγκράτητα, αφηνιασμένα / εσ̌ασ̌ούρεψα = σάστισα, τα έχασα / εβιρβίλωσαν = πετάχτηκαν έξω / εχ̌ιλά̤φρισαν = άνοιξαν σαν κουτάλες / εκαρκάτσωσεν = έγινε ντούρο και σηκώθηκε ψηλά / εθέκα το = το ‘σκασα, το ‘κοψα λάσπη
Ο κύρ - Θωπέκης - Παλιό Τραγούδι Σουρμένων. Πηγή: Συλλογή Παν. Χ. Εφραιμίδη - Χρονικά του Πόντου Τεύχος 5-6 Ιανουάριος Φεβρουάριος 1944 Αθήναι - Το Τραγούδι αυτό το άκουσε ο κ. Παν. Εφραιμίδης το 1890 από την Ρουδάμα Πανίδου η οποία τότε ήταν 95 ετών. Στο τέλος κάθε στίχου επαναλαμβάνεται η τελευταία λέξη. Το τραγούδι αυτό είναι τοποθετημένο πάνω στο χορό Κοδεσποινιακόν Τίκ. Στον 61ο τόμο του Αρχείου του Πόντου με τίτλο Λαϊκή Παράδοση του Πόντου από το παρελθόν στο παρόν (Αθήνα 2021), συναντούμε μέρος του μουσικολαογραφικού υλικού του περιοδικού από τα Χρονικά του Πόντου όπου το τραγούδι του Θώπεκα που αναλύσαμε και καταγράψαμε παραπάνω σημειογραφείται σε βυζαντινή παρασημαντική σε ήχο Τέταρτο Λέγετο, πεντάσημο ρυθμό και χρόνο μέτριο αργό.
Ποντιακή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
