Η κόρη και το καράβι. Δημώδη Άσματα Χαλδίας Πόντου, Γεωργίου Κανδηλάπτη (Κάνι). Αρχείον Πόντου, τόμος 2ος, Αθήνα 1929.
Απόψε η νύχτα δίπλασεν κι ο φέγγον επιάστεν,
και τ’ εμέτερον το πουλλίν έξ’ επαραβραδά̤στεν.
‘Κ̌ι ξέρω ΄ς πέτραν κάθεται ‘κ̌ι ξέρω ‘ς περοβόλιν,
‘κ̌ι ξέρω ΄ς πέραν ποταμού σύρει την μαναχ̌ίαν.
Κάπου ‘ς σην Άσπρην Θάλασσαν καράβ’ αρματωμένον,
καράβιν χ̌ιλα̤ρμάτωτον εχπάστεν σην Φραγκίαν.
Είχ̌εν απέσ’ Τραντέλλενους, Ρωμαίικα παλληκάρα̤
λυγίσκουνταν, συγκλίσκουνταν κι εσύρ’ναν τα κωπία.
Σίτα̤ εσύρ’ναν το κωπίν κάμαρ’ εφανερώθεν,
‘ς σην κάμαρην και άλλ’ απάν’ χρυσέ κόρη εκοιμάτον,
έσειξεν το μαντήλι ατ΄ς κι εστάθεν το καράβιν.
- Καραβοκύρη μ’ αδελφέ, καραβοκύρ’ ομμάτα̤ μ’,
έπαρ’ κι εμέν’ ΄ς σην τέντα σου, έπαρ’ ‘με ‘ς σο καράβι σ’.
- Αδά κόρη ‘κ̌ι γίνεται, εσύ αδά ‘κ̌ι ταιριάζεις,
Εγώ θέλω ‘ς τους ‘Ελλενους Ρωμαίϊκα παλληκάρα̤
κι εκείν’ μετ’ εσέν΄ίντανε και το καράβ’ βολίζ’νε.
Μία άλλη παραλλαγή του ίδιου δημώδους άσματος μας κατατίθεται από τον αείμνηστο μας δάσκαλο κ. Γεώργιο Κανδηλάπτη ως ακολούθως. Η κόρη και το καράβι. Δημώδες Άσμα Χαλδίας Πόντου - Αρχείον Πόντου - Γ. Κανδηλπάπτης.
Απόψε η νύχτα δίπλασεν κι ο φέγγον επιάστεν,
και το δικό μου του πουλλίν έξ’ επαραβραδά̤στεν.
‘Κ̌ι ξέρω ΄ς πέτραν κάθεται ‘κ̌ι ξέρω ‘ς περιβόλιν,
‘κ̌ι ξέρω ΄ς πέραν ποταμού σύρει την μαναχ̌ίαν.
Κάπου ‘ς σην Άσπρην Θάλασσαν καράβ’ αρματωμένον,
καράβιν χ̌ιλα̤ρμάτωτον εχάστεν σην Φραγκίαν.
Είχ̌εν απέσ’ ας Έλληνας Ρωμαίϊκα παλληκάρα̤
λυγίσκουνταν, συγκλίσκουνταν κι εσύρ’ναν τα κωπία.
Σίτα̤ εσύρ’ναν το κωπίν κάμαρ’ εφανερώθεν,
‘ς σην καμάραν και άλλ’ απάν’ χρυσέ κόρη εκοίτουν,
έσειξεν το μαντήλι ατ΄ς κι εστάθεν το καράβιν.
- Καραβοκύρη μ’ αδελφέ, καραβοκύρ’ ομμάτα̤ μ’,
έπαρ’ κι εμέν’ ΄ς σην τέντα σου, έπαρ’ ‘με ‘ς σο καράβι σ’.
- Αδά κόρη ‘κ̌ι γίνεται, εσύ και ‘κ̌ι ταιριάζεις,
Εγώ θέλω ‘ς τους ‘Ελλενους Ρωμαίϊκα παλληκάρα̤
κι εκείν’ ‘ς εσέν’ ΄κ̌ι γίντανε και το καράβ’ βολίζ’νε.
Λεξιλόγιο: Άσπρην Θάλασσαν (ak deniz) = το Αιγαίον Πέλαγος
Τα δημώδη αυτά άσματα ήταν ευρέως διαδεδομένα σε όλη την επικράτεια της επαρχίας της Χαλδίας (Κρώμνη, Ίμερα, Σαντά) αλλά και χαμηλότερα στην Τραπεζούντα. Στον ακόλουθο σύνδεσμο από την ενότητα δίστιχων που αποτελεί το 8ο μέρος του αφιερώματός μου στο θησαυρό της λαϊκής μούσας της Κρώμνης μπορείτε να εντρυφήσετε περισσότερο Κρωμέτ΄κα Τραγωδίας 8ο Μέρος - Δημοτικά Τραγούδια Πόντου.Μέρος του παραπάνω δημώδους άσματος ακούγεται στην παρούσα ηχογράφηση από τους Χρήστο Χαραλαμπίδη & Θανάση Στυλίδη με τίτλο «Απόψ’ η νύχτα δίπλασεν» στον ψηφιακό δίσκο «Χ̌αιρετείας ασ’ σην Τραπεζούνταν». Να σημειώσω ότι τόσο το Αρχείον Πόντου όσο και ο αείμνηστος δάσκαλος μας κ. Γεώργιος Κανδηλάπτης δεν αναφέρουν πάνω σε ποιό σκοπό, χορό, ή μέτρο είναι τοποθετημένο το δημώδες άσμα "Η Κόρη και το καράβι". «Απόψ’ η νύχτα δίπλασεν» Χ̌αιρετείας ασ’ σην Τραπεζούνταν. Ερμηνεία των ποντιακών λέξεων: Ο φέγγον δίπλασεν, ο φέγγον επιάστεν, Παίρ’ ο ήλον και Πιδα̤βαίνω μπορείτε να βρείτε στην ανάρτηση μου: Ο φέγγον δίπλασεν, ο φέγγον επιάστεν, Παίρ’ ο ήλον και Πιδα̤βαίνω.
Ποντι(α)κή Διαλεκτολογία - Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
