Διάφορα Δίστιχα - Δημώδη Άσματα Πόντου - Ποντιακά τραγούδια

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Δημώδη Άσματα

Ὁ γάϊδαρον ἐσπούντσεψεν κ’ ἔξ̌υγαν τὰ κοκκία,
ὁ κύρη μ’ κλαίει τὸ γάϊδαρον κ’ ἡ μάννα μ’ τὰ κοκκία.

Κρωμέτες σ̌κυλλιὸς εἶμαι, κανέναν κ̌ί φοβοῦμαι,
κι’ ὄνταν ἐλέπω τὴν καβγὰν σ’ ἀμπάρια τρέχω χοῦμαι.

Ἐμὲν π’ ἐλέπ’νε τραγουδῶ, θαροῦν ἔχω παράδα̤ς,
τ’ ἐμὸν ἡ ζής ἔν’ μὲ τὸ ζόρ καὶ μὲ τὰ μουταράδα̤ς. Δημώδη άσματα Πόντου (Playlist)

Ἐμὲν μάννα κ̌’ ἐγέννεσεν, ἐμὲν μάννα κ̌’ ἐποῖκεν,
ἐμὲν’ κορώνα ἐγέννεσεν, σὸ ποταμάκρ’ ἐφῆκεν. Διάφορα Τραβωδίας - Δίστιχα Σταυρίν - Χρονικά του Πόντου 1945 - Συλλογή Δ. Π. Σταυριώτη

Ἐγὼ τὴν μάννα μ εἶπ’ ατεν, μάννα μ’ θὰ γυναικίζω,
κι’ ἄν γυναικίζῃς εἶπε ‘με, τὴ νύφε θὰ φουρκίζω. Δίστιχα Σταυρίν - Χρονικά του Πόντου 1943 - Συλλογή Δ. Κ. Π. Σταυριώτη

Ἕνας νύφε ἐφούτιζεν, κ’ εἶπεν τὴ γραῖαν φᾶτον,
ὁ κόσμος κ̌ί πιστεύει ‘ατο κι’ ἡ γραῖα μαρτυρά το. Δίστιχα Λιβεράς (Λειβεράς) Ματσούκας Πόντου

Τὰ τωρινὰ τὰ κόρτσοπα κύρ μάννα κ̌’ ἐρωτοῦνε,
παίρουν τὸν νισανλῆν ατουν καὶ πᾶνε πορπατοῦνε. Κρωμέτ΄κα Τραγωδίας 1ο - Για την Άνοιξη - Δημοτικά Τραγούδια Πόντου

Ἀφῖστεν πὰ τὰ ψέμματα κι’ ἄς λέγομεν ἀλήθει͜α,
ὁ πετεινὸν ἐγέννεσεν κ’ ἐποῖκεν κολονκύθι͜α.

Ὁ κύρης ἔτουν παλαλὸς, κ’ ἡ μάννα σ’ ἔτουν λάλα,
π’ ἐγροίκεσαν κ’ ἐποίκανε ἐσέναν τὴ φραντάλα. Διαλεκτολογία Πόντου, Ιδιωματισμοί της Ποντικής Διαλέκτου, λήμματα, ερμηνεία, ετυμολογία, διηγήσεις, θρύλοι, μύθοι

Λεξιλόγιο
• Ἐσπούντσεψεν: Σκόνταψε.
• Τὰ κοκκία: Τα σιτάρια.
• Ὁ κύρη-μ: Ο πατέρας μου.
• Κρωμέτες: Ο καταγόμενος από την Κρώμνη του Πόντου.
• Σκυλλιὸς: Σκύλου γιός (μεταφορικά όμοιος με σκύλο).
• Χοῦμαι: Κρύβομαι, τρυπώνω, χώνομαι.
• Παράδιας: Λεφτά, παράδες.
• Ἡ ζής: Η ζωή.
• Μουταράδιας: Στερήσεις, βάσανα, κακουχίες.
• Ἐποῖκεν: Έκανε.
• Σὸ ποταμάκρ: Στην άκρη του ποταμού.
• Ἐφῆκεν: Άφησε.
• Γυναικίζω: Παντρεύομαι (παίρνω γυναίκα).
• Φουρκίζω: Πνίγω, στραγγαλίζω.
• Ἐφούτιζεν: Έκλασε / αερίστηκε.
• Τὴ γραῖαν: Τη γριά.
• Μαρτυρ’ άτο: Το μαρτυράει, το φανερώνει.
• Τὰ κόρτσοπα: Τα κοριτσάκια.
• Νισανλῆν: Αρραβωνιαστικό (τουρκικής προέλευσης nişanlı).
• Πορπατοῦνε: Περπατούν, βολτάρουν.
• Ἀφῖστεν-πὰ: Αφήστε πια.
• Ὁ πετεινὸν: Ο κόκορας, ο πετεινός.
• Κολονκύθια: Κολοκύθια.
• Παλαλὸς: Παλαβός, τρελός.
• Λάλα: Χαζή, φλύαρη, λαλίστατη.
• Ἐγροίκεσαν: Κατάλαβαν / συμφώνησαν / τα βρήκαν.
• Φραντάλα: παχουλή αφράτη