Κρωμέτ'κα Τραγωδίας (από το A ως το Ω) του Αλέκου Κοντοζή - Αθήνα 1961
Κρωμέτ'κα Τραγωδίας (από το A ως το Ω)
Αν αποθάνω εσύ μη κλαις και μη μοιραλογάς με,
ζωντανόν μόνον τζίξο με και μη κακολογάς με.
Βαθύν ποτάμ’ όμοιασεν η αγαπη μ' για τ' εσέναν,
ντό κσ̌ύεται σή θάλασσαν μέ κύματ' αφρισμένα.
Γιατί η άγαπη μ' για τ' εσέν νά ζή πουλί μ' ακόμαν;
ασού εσέν εσ̌κέκεπασεν τό έρημον το χώμαν.
Δύναμιν δόσ' μ' εσύ Θεέ, χαράν δοσ' σό καρδόπο μ',
εγώ πολλά επόνεσα, μή γονατίεις το ψ̌όπο μ'.
Έκλαψες κ' έκλαψα κ' έγώ, κ' εκαίουτον τό ψ̌όπο μ',
ατώρα πέ με ποίος κλαίει όντες πονείς πουλόπο μ';
Ζωή όντ' είχα εδώκ' ατο σά πόνα̤ σ' καί σά δάκρα̤ σ',
ντό είν' ά σήν χαρά σ' πολλά καί πλέα α σά μουράτα̤ σ'.
Η θάλασσα όντες βοά καί κρούει σά θαλασσάκρα̤,
σό νού μ' όνερα έρχουνταν σ' όμμάτια μ' μαύρα δάκρα̤.
Θάψον καρδόπο μ' τή χαρά σ' καί θάψον τά μουράτα̤ σ',
όνειρον έτον η χαρά σ' χαρά έσαν τά δάκρα̤ σ'.
Ισκιά τ' εσόν εγώ είμαι, εσύ τ' έμόν ο ήλεν,
τ' όμμάτα̤ σ' τά παντέμορφα τ' έμόν ό Ταραήλεν.
Καρδίαν ψ̌ήν καί δύναμιν ούλι͜α σέ σέν εδάκα,
καί τήν χαράν 'κ̌ επέντεσα σ' όσα πόρτας εντόκα
Λέγνε σόν πόνον γιατρικόν είναι πάντα τά χρόνια̤,
ατού που λέει 'κ̌ εγάπεσεν καί 'κ̌ έσυρεν ξάϊ πόνα̤.
Μή λέτε με νά τραγουδώ. τ' εμόν η τραγωδία,
δάκρα̤ καί πόνος γίνεται ντό 'κ̌ έχ' παρηγορίαν. Κρωμέτ΄κα Τραγωδίας - Θεματικές ενότητες με δίστιχα της Κρώμνης
Ναϊλοί σέ κείνοναν πού ζή πέραν ασά μουράτα̤ τ',
ατός άλλο το φώς 'κ̌ ελέπ' με τ' ανοιχτά τ' όμμάτια τ'.
Ξερόν κλαδίν ντό 'κ̌ι σουμών' πουλίν νά χτίζ' φωλέαν,
ομο͜ιάζ' τ' έμόν τό κάρδοπον χωρίς εσέν στερέαν μ'.
Ολίγον άνοιξιν Θεέ μ’, ας λύουνταν τα χιόνι͜α,
Το ψ̌όπο μ' ντ' εκαπάτεψαν ατώρ' άτοσα χρόνια̤.
Πάντα το γέλως 'κ̌ έν χαρά, τα δάκρα̤ 'κ̌ είναι πόνα̤,
είν' γέλτα ντό σκοτώνε ψ̌ήν, δάκρα̤ ντό δείγνε χρόνια̤.
Ρακίν εμέν μή δίτε με έγ' όντες πίνω κλαίγω,
εγ' όντες τραγωδώ πονώ και μοιρολόγι͜α λέγω.
Σφυρίζ' αγέρας, βρέχ̌' βροντά, έξ’, νύχτα και σκοτία,
τα φύλλα ρούζ’νε κίτρινα και κλαίγ’νε τά κλαδία. Λαογραφικά Σύμμεικτα Πόντου. Ήθη, έθιμα, Γλωσσικά Ιδιώματα, Παροιμίες, Θρύλοι & Παραδόσεις.
Τ' ομματοτέρεμα σ' πουλί μ' ατά τ' εσά τ' ομμάτα̤,
τ' έμόν έν' ό Παράδεισον, τ' εμά είν' τα μουράτα̤.
Ύπνε έπαρ' τ' ομμάτοπα μ' όλίγον ν' ανασπάλω,
άλλο τακάτ' 'κ̌ επέμ΄νε με, νά ζώ 'κ̌ι θέλω άλλο.
Φωτία καίει το καρδόπο μ' φωτία καίει το ψ̌όπο μ',
νύχτα χωρίς ξημέρωμαν έν' ή ζωή πουλόπο μ’.
Χρόνι͜α και χρόνι͜α εδέβανε κ' η κάρδι͜α μ' πονεμένον,
κλαίει έναν όνειρον γλυκόν, έναν εγάπ' χαμένον.
Ψηλά ραχ̌λα να σάν εσάς καμμίαν 'κ̌ι πονείτε,
και για τ' εσάς η άνοιξη καμμίαν κ̌ι τελείται.
Ώρας τα χρόνι͜α φαίντανε με τήν χαράν το γέλως,
και Κόλαση όντες πονείς, Κόλαση χωρίς τέλος. Διαλεκτολογία Πόντου, Ιδιωματισμοί της Ποντικής Διαλέκτου, λήμματα, ερμηνεία, ετυμολογία, διηγήσεις, θρύλοι, μύθοι
Αθήνα – Αλέκος Κοντοζής
Πηγή: Ποντιακή Εστία 1961
Διαλεκτολογία Πόντου - Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
