Τ' Άε-Παυλή. Τραγούδι των Ελλήνων της περιφερείας Κιόλιας του Κάρς (Γάρς), τοποθετημένο πάνω στον Ομάλ' χορό.
Μέντσον κι έπαρ' ‘με κορτσόπον μ' σην οτά σ',
αγκαλιά̤στ' και φίλ' με ρίζα μ', μ' ερωτάς.
Απέσ' ‘ς σην αυλήν κι απάν’ ‘ς σο χαλίν,
κόρ' θα παίρω ‘σε τ' Αε-Παυλή.
Όντες έρχουμαι κορτσόπον άνοιξον,
για τ' εμέν’ τον κύρ' τη μάνα σ' τάβιξον. Τ' Άε Παυλή - Ομάλ' της Κιόλιας του Γάρς (Κάρς). Φάρος Ποντίων Στάθης Ευσταθιάδης
Αμάν-αμάν κόρ' η γιαζμά σ' έν μώρ',
κόρ' θα παίρω σε το Μοθοπώρ'.
Ατσ̌ιάπ' ντ' έπαθες κορτσόπον, κ̌ι γελάς,
αφήν'τς εμέν’ το παληκάρ,' κι’ εφτάς τα παλαλά σ'.
Αγαπάς άλλον, κλαινίε͜ις τον Παύλον,
ατά μ' εφτάς ατά, κ̌ι’ έν’ καλόν.
Ενημερωθείτε για τα Ιστορικά & Λαογραφικά του μηνός Ιουνίου (Κερασινού) των Ελλήνων του Πόντου Κερασινός, Ιούνιος. ΉΘη και έθιμα των Ελλήνων στον Πόντο.
Την 29η του μήνα τιμάται απο την Εκκλησία μας η μνήμη των Αγίων Πρωτοκορυφαίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Αυτήν την ημέρα (29 Ιουνίου), ημέρα της εορτής των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στον Πόντο συνήθιζαν «να εβγαίνε σον παρχάρ» μαζί με τα γαλακτοφόρα ζώα, αγελάδες πρόβατα και γίδια. Η μέρα εκείνη ήταν σωστό πανηγύρι. Ο πανηγυρισμός αυτός της εξόδου στα παρχάρια διατηρήθηκε από τους βυζαντινούς χρόνους, από τότε δηλαδή που βρισκόταν σε ακμή η κτηνοτροφία και οι γεωργικές γιορτές. Έτσι εννοώ ότι την εορτή του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου στις 23 του Απριλίου την θεωρούσαν ως ημέρα έναρξης του κτηνοτροφικού έτους, την ημέρα δε των Αγίων Αποστόλων στις 30 Ιουνίου την θεωρούσαν ως ημέρα ενάρξεως των παρχαριών. Κατά παρόμοιο τρόπο και στους τούρκους το κτηνοτροφικό έτος άρχιζε στις 23 Απριλίου (του Αγίου Γεωργίου, χιτίρ Ελιάς) ενώ τελείωνε στις 26 Οκτωβρίου (του Αγίου Δημητρίου Κασίμ). Στα Κοτύωρα (Ορτού) η 29η Ιουνίου τ΄ Αε-Παυλή ήταν ημέρα νηστείας των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου «Τ’ Αε-Παυλή η νεστεία». Η διάρκεια της νηστείας αυτής δεν ήταν ορισμένη. Εξαρτιόταν πάντα από το Πάσχα που ήταν κινητή γιορτή. Πάντως το τέρμα της ήταν ορισμένο δηλαδή η 29η Ιουνίου. Οπωσδήποτε η νηστεία αυτή δεν ήταν τόσο αυστηρή. Σύμμεικτα Ροδοπόλεως (Ματσούκας) Πόντου - Δοξασίες περί των μηνώνΤην ημέρα αυτή όσοι ήταν στο παρχάρι των Κοτυώρων (το Τσάμπαση) πήγαιναν στο χωριό Ίνταλα μια ώρα δρόμο περίπου μακριά όπου γινόταν πανηγύρι και διασκέδαση με νταούλια και ζουρνάδες. Έτσι μετά από μια μικρή ανάσα που τους έδιναν οι γιορτές του Ιουνίου, οι πατέρες μας παίρναν δύναμη και ετοιμάζονταν για τις δύσκολες δουλειές που έφερναν μαζί τους ο Ιούλιος και ο Αύγουστος. Αναφέρει ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης στον Μέγα Συναξαριστή: "Ιούνιος μήν λήξιν ώδε λαμβάνει, Θεώ δε δόξαν τώ αλήκτω προσφέρει".
Ποντι(α)κή Διαλεκτολογία - Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com
