΄Σ σα 1900 τη χρονίας, την Άνοιξην, επήγαμε 'ς σου Σαντά, η μητέρα μ' η Ευρύκλη, ο Σταύρης ο Χαλπαναγιάτογλης, ο άντρας-ι-μ', κι' εγώ. Εμείς, η οικογένεια τη πατέρα μ', έμες Σαντέτ', άμα εζήναμε ΄ς σην Τραπεζούνταν, ΄ς σην Δαφνούνταν. Η μητέρα μ' ζατί εγεννέθεν 'ς σην Τραπεζούνταν κι άς έτον κι ατέ Σαντέτσα.
Οι πα̤λοί 'μουν έλεγαν για τ' Αρπά-Τσ̌αϊ πως επήρεν τ' όνομαν αχτερ. Αρπά το κουρθάρ' λένε. Μίαν αράτσ' είναν είπαν ατον:
"Η εξορία" - Εκ του ιδιώματος της Τριπόλεως του Πόντου.
Με τοι Τούρκους έστεκαμ' καλά, φόβο πα ΄κ̌' εβοφούμουνεστιν. Οι τούρκοι έλεγαν εμασε: "α...οσήμερο θα φτάμε εσάς εξορία, α αύρι'". Οι τούρκοι έλεγαν εμασε "κιαούρ".
Ο «Φάρος της Ανατολής» όπως χαρακτηρίστηκε, ήταν σχολείο της ελληνικής ομογένειας της Τραπεζούντας. Ιδρύθηκε το 17ο αιώνα και συγκεκριμένα το 1682, από τον Σεβαστό Κυμινήτη, ο οποίος χαρακτηρίστηκε ως Μεγάλος Δάσκαλος του Γένους.
Ο όρος Ποντική είναι πλέον δοκιμότερος αλλά δεν αποκλείει και τη χρήση του όρου Ποντιακή που καθιερώθηκε βέβαια μεταγενέστερα. Το 1922 και μετά το τέλος των πολεμικών γεγονότων που απασχόλησαν την Βαλκανική και ιδιαιτέρως την Ελλάδα και την Τουρκία κατα την δεκαετία 1912-1922 οι Έλληνες της Μικράς Ασίας και της Θράκης υποχρεώθηκαν συνεπεία των διεθνών συμφωνιών να απομακρυνθούν απο τις προγονικές τους εστίες.
Η διάλεκτος η λαλούμενη απο τους Έλληνες που είχαν απο αρχαιοτάτων χρόνων εγκατασταθεί στα παράλια του Εύξεινου Πόντου, και μετά τον τελευταίο πόλεμο αναγκαστικώς ανταλλαγέντων ήταν εξ' αρχής Ιωνική, και αυτή έλαβε μεγάλη εξέλιξη στην Ελλάδα όπου κατά την επίδραση της κοινής λαλουμένης Ελληνικής, υπέκυψε διασώζοντας λίγα στοιχεία της Ιωνικής.