Η καταστροφή του χωριού Μπέη Αλάν των Κοτυώρων του Πόντου
Το Μπέη Αλάν ήταν καθαρώς ελληνικό χωριό στην περιοχή του Γεϊλέ Γιουζή, 10 χιλιόμετρα περίπου βόρεια του Τσ̌αμπάσ̌ι και 36 νότιο ανατολικά των Κοτυώρων.
Είχε περίπου 100 σπίτια με 500 και πλέον ψυχές, χώρια εκείνοι που ξενιτεύτηκαν στην Αμερική από τις αρχές του αιώνα μας. Όλοι οι κάτοικοι ήταν Έλληνες οι περισσότεροι Ορθόδοξοι και οι λοιποί Ευαγγελικοί με τα χωριστά σχολεία και τις εκκλησίες τους. Η καταστροφή του χωριού Μπέη Αλάν των Κοτυώρων του Πόντου. Το χωριό υπαγόταν εκκλησιαστικώς στη Μητρόπολη Κολωνίας ενώ διοικητικώς στο Καϊμακαμλίκι (επαρχία) της Κερασούντας όμως είχε επίνειο τα Κοτύωρα. Με τους Κοτυωρίτες συναλλάσσονταν το χειμώνα στην πόλη και το καλοκαίρι στο Τσ̆άμπασ̌ι. Στα Κοτύωρα τον τελευταίο καιρό κατέβαιναν και έμεναν οριστικά για καλύτερη ζωή, για αποσυμφόρηση του πληθυσμού τους, αλλά και από πνεύμα αστυφιλίας του τελευταίου καιρού. Ο αιμοβόρος δήμιος του Ελληνισμού του Πόντου Τοπάλ Οσμάν με τους απάνθρωπους άθλους του στην Κερασούντα, στην περιοχή Αμισού και σε όλο γενικά τον Πόντο δεν άφησε ήσυχο και το ελληνικότατο αυτό χωριό. Στις 15 Φεβρουαρίου του 1920 το περικύκλωσε αιφνιδιαστικά με 150 ένοπλους τσέτες και το ρήμαξε, το ξεκλήρισε ολοκληρωτικά. Συγκέντρωσε γυναικόπαιδα και γέρους ανήμπορους σε δύο σπίτια και τα έβαλε φωτιά, ενώ άλλους με απάνθρωπους τρόπους τους εξόντωσε, αφού άφησε τους τσέτες να τους ληστέψουν και να επιδοθούν σε ακατονόμαστα αίσχη. Τους μισούς και πλέον κατοίκους του χωριού έτσι τους θανάτωσε. Οι λοιποί άνδρες κυρίως κατά τους ταραγμένους εκείνους καιρούς στα μεσόγεια εκεί με την κεμαλική τρομοκρατία συνήθως δεν έμεναν στο χωριό. Από τον καιρό ακόμα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου 1914-1918 φυγόστρατοι από τον τουρκικό στρατό έμεναν στα δάση γύρω στο χωριό «΄ς σα παλαγκάνα̤», όπου είχανε στημένες πρόχειρες καλύβες για τον χειμώνα και το καλοκαίρι. Έτσι γλιτώσανε τις ψυχές τους και κατόπιν για αυτοάμυνα και για να εκδικηθούν το βίαιο θάνατο των δικών τους, οπλίστηκαν και σχημάτισαν ένα είδος αντάρτικο. Ωστόσο σε μια περίπτωση που πιάσανε τούρκους δεν τους χάλασαν (δεν τους σκότωσαν). Το παρακάτω τραγούδι ιστορίζει το μαρτύριο των κατοίκων με την καταστροφή και την ερήμωση του χωριού. Το κατέγραψα από τον Χρήστο Μελετλίδη, κάτοικο ήδη Κατερίνης καταγόμενο από το Μπέη Αλάν ο οποίος έζησε την ιστορία αυτή. Ελληνόφωνοι ήσαν όλοι οι κάτοικοι του χωριού με το ποντιακό τους ιδίωμα, ωστόσο το τραγούδι έγινε σε γλώσσα τούρκικη. Συνηθιζόταν στη διάρκεια του πολέμου 1914-18 σε όλη την περιοχή το τουρκικό τραγούδι με την αντίστοιχη μελωδία του. Είχε βγει κατ’ αυτόν τον τρόπο τότε με τις ανήκουστες σφαγές των Αρμενίων το 1915 ως μοιρολόι και έτσι τούτο δω επηρεάστηκε από εκείνο και στη γλώσσα και στο ρυθμό και στη μελωδία. Οι κάτοικοι του Μπέη Αλάν γνώριζαν και την τουρκική γλώσσα. Ύστερα από κάθε τετράστιχο παραθέτουμε την ερμηνεία του σε πιστή όσο γίνεται μετάφραση για να διευκολυνθεί ο ερευνητής στο σημάδεμα της έννοιας των αντίστοιχων λέξεων. Παραθέτω και τη μουσική παρτιτούρα για τους γνώστες της Βυζαντινής μας Μουσικής παρασημαντικής. Κοτύωρα (Ordu) Ορτού - Ιστορία - Λαογραφία - Πολιτισμός.
Τα ιστορικά των Κοτυώρων έχουν ήδη δοθεί σε μια εμπεριστατωμένη μονογραφία του Ι.Δ. Σαλτσή όπως αναφέρεται ήδη στις εισαγωγικές σημειώσεις (σελ. 5). Εδώ πρόκειται για συγκεκριμένη περίπτωση της τραγικής καταστροφής του χωριού της περιοχής των Κοτυώρων Μπέη Αλάν με την οποία συνδέεται σχετικό άσμα το οποίο σύναξε ο συγγραφέας μας κ Άκογλου Ξενοφώντας. Τα ιστορικά στοιχεία του τα έδωσε ο Καλεμκερίδης ετών 92 καταγόμενος από το Μπέη Αλάν. Σχετικά ιστορίζει με συντομία και ο Ι. Αγαπίδης στο βιβλίο του «Ελληνικές Ευαγγελικές Κοινότητες του Πόντου σελ. 51».
Η καταστροφή του χωριού Μπέη Αλάν των Κοτυώρων του Πόντου. Πηγή: Λαογραφικά Κοτυώρων Άκογλου Ξενοφώντα / Μια σελίδα ιστορίας περιοχής Κοτυώρων /
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
