Εκστρατευτικό σώμα και πορεία του τοπάλ οσμάν κατά των Κούρδων (Ιστορία Κερασούντος 1920-1921) του κ. Ιωάννου Παπαδόπουλου (α' μέρος)
Εκστρατευτικό σώμα και πορεία κατά των Κούρδων. Όλα τα κείμενα με τα ιστορικά στοιχεία που παρατίθενται τόσο σε αυτήν όσο και στις προηγούμενες και επόμενες αναρτήσεις, αποτελούν προσωπική μαρτυρία/εξιστόρηση ενός Έλληνα μουσικού, του κ. Ιωάννη Παπαδόπουλου (μέλους του μουσικού ομίλου της Φιλαρμονικής μπάντας της Κερασούντας) για τα γεγονότα της περιόδου 1920–1921 στον Πόντο, την εκστρατεία του Τοπάλ Οσμάν κατά των Κούρδων, καθώς και τις βιαιότητες που ακολούθησαν εις βάρος των ελληνικών και κουρδικών πληθυσμών.
Κατόπιν της ως άνω διαταγής, ο Τοπάλ Οσμάν άρχισε να διοργανώνει την εκστρατεία του με το «ένδοξον ενενηκοστόν τέταρτον ανεξάρτητον σύνταγμα "Κεραυνός"»! (Καχριμάν τοκσάν τερτιντζί μουστεκίλ γιλτιρίμ αλαΐ), που αποτελείτο κατ' αρχάς από 850 άνδρας, ενδεδυμένους με την γνωστήν φανταχτερήν λαζικήν στολήν και οπλισμένους με τα τελειότερα και αποτελεσματικώτερα όπλα, της εποχής εκείνης και με ορειβατικόν πυροβολικόν. Το ως άνω σύνταγμά του αποτελείτο κατ' αρχάς από τρεις Λόχους. Αρχηγός του μεν πρώτου Λόχου ήταν ο Τοπτζόγλου Ισμαήλ, του δευτέρου, ο επ' αδελφή γαμβρός του Ζιά—μπέης, του δε τρίτου ο Ισάκ Τσαούς, τέως Διοικητής σταθμού χωροφυλακής Τας—χανή. Συγχρόνως διέταξε να παρουσιασθούν, οι επιστρατευθέντες και διοργανωθέντες εκ των προτέρων Έλληνες μουσικοί, δια να είναι έτοιμοι δια την εκστρατείαν, οι οποίοι ήταν οι εξής: Ο Παναγιώτης Τσίφτος ήταν οργανοπαίκτης κλαρίνου, ο Νικόλαος Τσιτνόγλου οργανοπαίκτης φλαούτου, ο Ιωάννης Παπαδόπουλος οργανοπαίκτης πιφίρου, ο Ελευθέριος Καμπούρογλου οργανοπαίκτης βιολιού, ο Νικόλαος Ξανθόπουλος οργανοπαίκτης τρόμπας, ο Παύλος Σπαθόπουλος οργανοπαίκτης τρόμπας, ο Θεόδωρος Κολεσίδης οργανοπαίκτης βιολιού, ο Γεώργιος Πολυχρονίδης οργανοπαίκτης φλαούτου, ο Ανέστης Ερμείδης οργανοπαίκτης τυμπάνου, ο Αριστείδης Χαραλαμπίδης οργανοπαίκτης τέφι, ο Μπουγιούκης του Ελευθερίου οργανοπαίκτης τριγώνου, ο Παναγιώτης Χουρπουλίκ οργανοπαίκτης τρομπέτας και ο Χαρίκος Χαραλαμπίδης οργανοπαίκτης τρομπέτας, καθώς και τρεις τούρκοι οργανοπαίκται κλαρίνου, τρόμπας και τρομπέτας. Μετά την συμπλήρωσιν των απαραιτήτων εφοδίων, δια την μεγάλην αυτήν εκστρατείαν, ο Τοπάλ Οσμάν αγάς, που αποκαλείτο από τους τσετέδες του «Ο Ταμερλάνος μας» (πιζίμ Τεμιρλέγκ), έφθασε μαζί με το επιτελείον του, δια να επιθεωρήση το εκστρατευτικόν σώμα και τους οργανοπαίκτας, που ήταν παρατεταγμένοι εις την πλατείαν του σχολείου. Πλήθος κόσμου, Τούρκοι και Έλληνες, κατ' ανάγκην, είχον συγκεντρωθή εις τον τόπονυτόν, δια να αποχαιρετήσουν τον αγάν, να τον χειροκροτήσουν και να ευχηθούν, όπως κατατροπώση τους εχθρούς της πατρίδος Κούρδους και τους μεταφέρη δεμένους εις Κερασούντα. Υπό τας επευφημίας, τον πανζουρλισμόν και τους πυροβολισμούς, που ακούγοντο εις όλην την Κερασούντα, ο νέος Τζινκισχάν, έφιππος επί αραβικού ίππου, φέρων καλπάκι επί κεφαλής, στρατιωτικήν χλαίνην εις τους ώμους και το απαραίτητον μαστίγιον ανά χείρας, με τους επακολουθούντας αυτόν 40 εφίππους οπλισμένους ως αστακούς, την παιανίζουσαν το Τζεζαήρ (εμβατήριον) μουσικήν, καθ' όλην την διάρκεια και τους κατά λόχους και τετράδας συντεταγμένους ληστοσυμμορίτας του, έδωσε το σύνθημα της εκκινήσεως την 21 Φεβρουαρίου 1921. Την μεγάλην αυτήν εκστρατείαν κατά των Κούρδων, την οποίαν επειδή παρακολούθησα, καθ' όλην την διάρκεια αυτής μέχρι της ημέρας, που εκ θαύματος διεσώθην, θα προσπαθήσω να εξιστορήσω αντικειμενικά και χωρίς υπερβολές με όλες τις λεηλασίες, βιοπραγίες, σφαγές γυναικοπαίδων, εκβιασμούς ενυπάνδρων γυναικών και νεάνιδων και άλλες φρικαλεότητες, οι οποίες διεπράχθησαν από το ληστοσυμμοριτικόν τάγμα του αιμοβόρου Τοπάλ Οσμάν αγά, εις διάφορα μέρη από τα οποία επέρασε και που τα είδα με δακρυσμένα μάτια και συντετριμμένην καρδιά. Μετά οκτάωρον πορείαν υπό ψυχρόν και βροχερόν καιρόν έφθασεν το εκστρατευτικόν σώμα του εις την Κουλάκ-καγιά, όπου ηναγκάσθη να παραμείνη επί 5 ημέρας λόγω των πολλών χιονιών. Κερασούντα Πόντου (Giresun). Ήθη, έθιμα, χοροί και τραγούδια των Ελλήνων της Κερασούντας του Πόντου. Μόλις βελτιώθη ο καιρός, άρχισεν η πορεία προς την Νικόπολιν και με ενδιαμέσους σταθμούς την Τάμ-δερέ και Ασαρτζούκ εφθάσαμεν την 1ην Μαρτίου εις Νικόπολιν, όπου παρεμείναμεν επί τρεις ημέρας. Κατά το διάστημα τούτο επληροφορήθην ότι ο αιμοβόρος αρχηγός μας τόσον εις την πρώτην επιδρομήν του, τον Μάιον του 1920, όσον και εις την παρούσαν, επεχείρησε να εξοντώση τους Έλληνας της Νικοπόλεως, αλλά το σατανικόν του σχέδιον εματαιώθη κατόπιν της σθεναράς επεμβάσεως του τότε Νομάρχου και των προκρίτων τούρκων της Νικοπόλεως. Η δε όλη δράσις του περιωρίσθη εις λεηλασίας Ελληνικών καταστημάτων, εις αναγκαστικήν εισφοράν προς ενίσχυσιν του αγώνος του και εις τον φόνον του Χατζησάββα εκ Κηρικίου και άλλων τινων. Λεπτομέρειαι επακριβείς και εν εκτάσει περί της όλης δράσεώς του εν Νικοπόλει, περιέχονται εις την Ιστορίαν και Λαογραφίαν, που εξεδόθη το έτος 1964 από την Λαογραφικήν επιτροπήν Κολωνίας και Νικοπόλεως Πόντου, υπό την Προεδρίαν του Παντελή Φουρνιάδη. Μετά την τοιαύτην οικτράν του αποτυχίαν, ηναγκάσθη να εγκαταλείψη την Νικόπολιν την 5ην Μαρτίου και μετά οκτάωρον πορείαν εφθάσαμεν εις την Κωμόπολιν Ρεφαϊέ, όπου εστρατοπέδευσε δια να καταστρώση τα επιτελικά σχέδια της επιθέσεώς του κατά των Κούρδων. Εις το διάστημα τούτο, συνελήφθησαν, από ένα απόσπασμα των τσετέδων του, 20 κούρδοι, οι οποίοι και εξετελέσθησαν αυθημερόν εις την πλατείαν της κωμοπόλεως άνευ ετέρας διαδικασίας. Εις τις 10 Μαρτίου 1921 απέστειλε τον τρίτον λόχον με επί κεφαλής τον Ισάκ Τσαούς εις ένα χωρίον ως εμπροσθοφυλακή δια να ανιχνεύσουν το έδαφος. Απέναντι του χωρίου αυτού ευρίσκετο το πρώτον Κούρδικο χωρίον Καγιατιπή, πέριξ δε αυτού ήταν συγκεντρωμένοι κούρδοι, δι' άμυναν των κατεχομένων υπ' αυτών θέσεων. Όταν ούτοι επληροφορήθησαν ότι η δύναμις, που ευρίσκετο εις το ως άνω τουρκικόν χωρίον ήταν μικρά, περιεκύκλωσαν αυτό και μόλις εκινήθησαν δια να επιτεθώσι κατά της εκεί ευρισκομένης δυνάμεως, πάραυτα, ειδοποιηθείς δι' αγγελιοφόρου ο Τοπάλ Οσμάν, εξεκίνησε και κατά ώραν τετάρτην πρωινήν έφθασεν επί τόπου με ισχυράς δυνάμεις, οι οποίες μετά την κατάληψιν επικαίρων θέσεων άρχισαν μίαν σκληροτάτην μάχην εκ του συστάδην, που διήρκησε τρεις περίπου ώρες, κατά την οποίαν οι αμυνόμενοι 500 περίπου κούρδοι με ελάχιστα αρχέγονα τουφέκια, με παλτάδες, με χαντζάρια και ράβδους, επολέμησαν γενναιότατα, αψηφούντες τον θάνατον, εναντίον κατά πολύ περισσοτέρων εχθρικών δυνάμεων, οπλισμένων με τα τότε γνωστά όπλα της εποχής εκείνης. Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου (playlist) Καθ' όλον το διάστημα της μάχης εγώ και οι σύντροφοί μου είμεθα ταμπουρωμένοι μέσα εις ένα κατερειπωμένο λίθινο σπίτι, τις δε πρωινές ώρες βγήκαμε από την κρύπτην μας και εφθάσαμεν εις τα χαρακώματα των Κούρδων, όπου ήταν διασκορπισμένα διάφορα όπλα και ακρωτηριασμένα κορμιά των πεσόντων και από τα δύο μέρη. Εις το πεδίον της μάχης εφονεύθησαν 37 Τούρκοι και ετραυματίσθησαν αρκετοί, αι απώλειαι όμως των Κούρδων ήταν πολύ περισσότερες, οι δε αιχμάλωτοι, που συνελήφθησαν, εξετελέσθησαν επί τόπου δια ξιφολόγχης. Εκεί εμάθαμεν ότι, ο Τοπάλ Οσμάν όταν κατά την διάρκεια της μάχης παρηκολούθει την πορείαν αυτής, εύρε τον δήμιον και τον σφαγέα των αόπλων χριστιανών Πολαμόγλου Σαμπάν, κρυμμένον με το όπλον του εις μίαν χαράδραν (σαν αυτόν ήταν όλα τα παλληκάρια του), έγινε σαν θηρίον και άρχισε να τον κτυπά ανηλεώς με το μαστίγιόν του, να τον περιλούη με ύβρεις και να τον λέγη «άτιμε σκύλε, εσύ κρύπτεσαι, ενώ οι σύντροφοί σου σκοτώνονται». Οι Κούρδοι, μετά την οπισθοχώρησίν των, κατέφυγον εις το διπλανό βουνό, όπου μετέφεραν τα γυναικόπεδα και τα τρόφιμά των. Όταν εφθάσαμεν εις το χωριό δεν ηύρομεν τίποτε άλλο, παρά μόνο μερικούς γέρους και γρηές, τους οποίους συγκέντρωσαν κοντά εις το ποτάμι του χωριού και τους εξετέλεσαν, δια τουφεκισμού, οι σφαγείς του Τοπάλ Οσμάν. Μετά το μακελειό αυτό, άρχισεν η προέλασις και μετά μικράς τινας αψιμαχίας κατά την πορείαν, εφθάσαμεν πλησίον ενός μεγάλου Κουρδικού χωρίου ονόματι Κοτσκίρ, που έκειτο επάνω εις ένα απροσπέλαστον βουνόν περιτριγυρισμένον με πυκνότατον δάσος, με μίαν και μόνην δίοδον, που εφρουρείτο από ισχυράν δύναμιν ενόπλων Κούρδων. Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου
Συνεχίζεται . . .
Σημείωση: 'Εχει διατηρηθεί η σύνταξη και η ορθογραφία του αρχικού κειμένου. Παραπάνω δίνεται στην δημοτική γλώσσα και σε μονοτονικό σύστημα γραφής.
Πηγή: Σελίδες από την Ιστορία της Κερασούντας του Πόντου και τα τερατουργήματα του αιμοσταγούς Τοπάλ Οσμάν σε όλη την περιφέρεια του Πόντου, του κ. Ιωάννη Παπαδόπουλου, ο μόνος όστις διεσώθη ως εκ θαύματος από βέβαιον θάνατον εκ των 13 Ελλήνων μουσικών και ηξιώθη να περιγράψη εν τω παρόντι, ως αυτόπτης μάρτυς, τα κακουργήματα του Τοπάλ Οσμάν και ιστορικά τινα γεγονότα ανά τον Πόντον.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
