ΉΘη και έθιμα των Ελλήνων του Ακ Δαγ Μαδέν για το Μεγάλο Σαββάτο
Tο Μεγάλο Σάββατο γίνονταν οι προετοιμασίες. Δεν γνωρίζω γιατί επικράτησε η συνήθεια να βάφομε τα αυγά το Μεγάλο Σάββατο, και μάλιστα τα βάφαμε με πολλά χρώματα, κόκκινα, κίτρινα, γαλάζια, πράσινα και πλουμιστά με σχέδια.
Αυτά τα λέγαμε τουρνίκες. Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου κοιμόμασταν νωρίς και προπάντων αυτοί που θα κοινωνούσαν. Μεσάνυκτα 2-3 η ώρα χτυπούσαν οι καμπάνες, ενώ στο χωριό μου το σήμαντρο. Κύματα-κύματα έρχονταν από τους γειτονικούς οικισμούς, Γετερέντων, Αβραμάντων, Παραγλάντων, με τις λαμπάδες στο χέρι. Συγχρόνως έφταναν κι οι Χριστιανοί από το ανάμικτο ελληνοτουρκικό χωριό Γετή-Σεϊλή. Όλοι κρατούσαν μαζί τους 1-2 αυγά (ωβά) για να αγιασθούν κατά την Θεία Λειτουργία. Όταν βγαίναμε έξω για την Ανάσταση κι ο παπάς μετά το εωθινό Ευαγγέλιο άρχιζε να ψάλλει το «Χριστός Ανέστη», μερικοί νέοι πυροβολούσαν με κουμπούρες, γκράδες και μάλιγχερ. Σειόταν όλο το χωριό κι αντιλαλούσαν τα φαράγγια μέχρι κάτω στο τουρκικό χωριό. Μετά όλοι οι χωριανοί έμπαιναν στην εκκλησία και παρακολουθούσαν τον Αναστάσιμο Όρθρο και την Θεία Λειτουργία. Κανείς δεν έφευγε. Η απόλυση γινόταν πάντοτε την αυγή, πριν ανατείλει ο ήλιος.
Λαογραφικά Ακ Δαγ Μαδέν - Ήθη και Έθιμα του Ακ Δαγ - Γαλατικός Πόντος Γεωργίου Κ. Φωτιάδη - Το Ελληνικόν Μεταλλείον του Ακ Δαγ. Ακ Δάγ Μαδέν (AkDagMadeni) - Ιστορία - Λαογραφία - Πολιτισμός
Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας καθώς στην αρχική τους μορφή τις περισσότερες φορές έχουν σχισίματα, ρωγμές, λείπουν κομμάτια ή τις έχει διαβρώσει ο χρόνος και η κακή αποθήκευση. Η σύγκριση μιας σχισμένης, φθαρμένης από τον χρόνο αυθεντικής φωτογραφίας με την αποκατεστημένη εκδοχή της αποδεικνύει την ουσιαστική σημασία της ψηφιακής διάσωσης των ιστορικών αρχείων. Πρόσωπα που κινδύνευαν να χαθούν κάτω από τις ρωγμές του χαρτιού, αποκτούν ξανά καθαρές εκφράσεις, επιτρέποντάς μας να συνδεθούμε άμεσα με την ιστορία τους.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
