Αε Νικόλας - Διήγησις Κερασούντος Πόντου

θρύλοι,διηγήσεις,παραδόσεις,μύθοι,κερασούντας,πόντου,αγιολόγιο,αενικόλας,θαύμα,καράβια,λιμάνι,μαύρη,θάλασσαΟ φίλος και πατριώτης μου κ Γεώργιος Κανδηλάπτης, αφορμήν λαβών από την εφημερίδα “Ακρόπολις” ήτις κατ’ αυτάς δημοσιεύει διαφόρους θρύλους του Ελληνικού λαού, συνιστά δια των “Ποντιακών Φύλλων” όπως γίνει μια άμιλλα μεταξύ των απανταχού Ποντίων, να περισυλλέξωσι και δημοσιεύσωσι όλους τους θρύλους του πολυπαθούς Πόντου, ίνα μη εξαφανισθώσι με την εκλείπουσα γενεάν. Υπείκων και εγώ εις την παρότρυνσιν αυτήν θα δημοσιεύω τακτικώς εις τας πολυτίμους σελίδας των “Ποντιακών Φύλλων” όσους θρύλους, δοξασίες και μύθους της πατρίδος μου κατά καιρούς συνέλεξα.

"Αε-Νικόλας" - Διήγησις Κερασούντος - Συλλογή Π. Σαλλαπασίδη

Ο καπετάν Κωνσταντής ας σήν Κερασούνταν εφόρτωσεν φουντούκια ‘ς σο καράβιν ατ’ έναν τρανόν τριτιρεκλίν κι’ ένοιξεν τα πανία τ’ για το Κέρτζιν.
Ο καιρόν πολλά καλόν ‘κ̌’ έτον, άμαν εκείνος έτον τρανόν παληκάριν, την θάλασσαν έφαεν ατέν με το κουτάλιν και πολλά εκιουβενέφκουντον ‘ς σο καράβιν ατ’ και σην ταϊφάν ατ’.
Πρίν σουμόν΄ ση Κερτζή το πογάζιν, επίασεν τρανόν φουρτούναν και η θάλασσα εγέντον αλάν-τουλάν. Το καράβιν εχάσεν τα πανία-‘θες, ετσακώθαν τα δύο τιρέκια-‘θες και το τεμόνιν άλλο ‘κ̌’ έκουεν ατς, το καράβιν επέμνεν ΄ς σο έλεος τη Θεού.

θρύλοι,διηγήσεις,παραδόσεις,μύθοι,κερασούντας,πόντου,αγιολόγιο,αενικόλας,θαύμα,καράβια,λιμάνι,μαύρη,θάλασσαΟ καπετάν Κωνσταντής εκούϊξεν την ταϊφάν ατ’ και λεγ’ ατς :
Παιδία ! Ας’ σο καράβιν κι ας σο φορτίον έσυρα χ̌έριν, τερέστεν ας κουρταρεύομε τα ψήα ‘μουν.
‘Σ σ’ ατό απάν’ ένας ας ση κιαμιτζήδας, γέρος, εκατήβεν ‘ς σ’ αμπάριν κι’ έρπαξεν την εικόναν τ’ Αε-Νικόλα κι’ ερχίνεσεν τα παρακάλια̤ :
“ Κουρπάν ΄ς σην δόξα σ’ και σο κεραμέτι σ’ (ετσάϊξεν) πρόφτασον και κουρτάρεψο μας”. Είπαν ατο μίαν, είπεν ατο δεύτερον, τιδέν διαφορά ΄ς σην θάλασσαν και ΄ς σον αέραν ‘κ̌’ είδαν. Ατότε οι κιαμιτζήδες ερχίνεσαν να περγελούν ατον :
“Γέρο, άφ΄ς τον Αε-Νικόλα κι’ ας τερούμε πως θα κουρταρεύκουμες”.
Αμάν εκείνος ξάν την χαβάν ατ’. Κρατεί ΄ς σα χ̌έρια τ’ την εικόνα και παρακαλεί.
‘Σ σο τρίτον το παρακάλεμαν ατ’ απάν’ Αε-Νικόλας επρόφτασεν.
Έρθεν εστάθεν ‘ς ση καραβί την μέσεν, εγύρτσεν το χ̌έριν ατ’ ΄ς σην θάλασσαν, εσταύρωσεν τρία φοράς και τερακάπ αέρας εστάθεν, η θάλασσα ησύχασε και το καράβιν επέρεν τον δρόμον αθες.
Ο γέρον επήεν εσούμωσε ΄ς σον Αε-Νικόλαν κι’ αντίς να ευχαριστά ‘τον, να προσκυνά ‘τον και να ρούζ’ ‘ς σα ποδάρια̤ τ’ , όμπως έπρεπε να φτιάγ’ μετ’ έναν χολήν, λέει ατον :
“Εγέντον τρία φοράς λαλώ ‘σε, που έσουνε και ‘κ̌’ έρχουσνε ;”
Κι Αε-Νικόλας δίγ’ ατον τζογάπ : Ντο να λέγω ΄σεν ! Όνταν έκ’σα το πρώτο το λάλεμα σ΄έτρεξα ΄ς σην Οδησσόν απάν’ να κουρταρεύω έναν τρανόν καράβιν, ΄ς σο δεύτερον το κούϊσμα σ’ έτρεξα ΄ς σο Σακήζ απάν’ να κουρταρεύω κατ’ ψαράδας ας σην φουρτούναν. ‘Σ σο τρίτον το κούϊσμα σ’ επρόφτασα και σε σας κι’ ατώρα πολλά λακουρτία ‘κ̌ι’ θέλω, ακούω κάτς κουίζ ας σο Σαμψόν απάν’ πάγω κι εκεί να δίγω ιμτάτ, είπεν κι εγέντον τσόμ.

Λεξιλόγιο :
• Τριτιρεκλίν = τρικάταρτο καράβι
• Τιρέκ = κατάρτι
• Αμάν = όμως – αλλά
• Εκιουβενέφκουντον = στηριζόταν – είχε εμπιστοσύνη
• Ταϊφάν = πλήρωμα καραβιού
• Πογάζιν = (τουρκ.λέξη) στενό
• Αλάν-τουλάν = (τουρκ.λέξη) άνω κάτω
• Σύρω χ̌έριν = εγκαταλείπω
• Κουρταρεύω = σώζω-διασώζω-γλιτώνω
• Ψή = ψυχή
• Κιαμιτζής = (τουρκ.λέξη) ναύτης
• Κουρπάν = (τουρκ.λέξη) γίνομαι θυσία
• ‘κ̌’ = αρχ.ελλ.λέξη = ουκ = δεν
• Τσαϊζω = φωνάζω
• Τερακάπ = αμέσως
• Εστάθεν αέρας = σίγασε, σταμάτησε ο αέρας
• Ξάν & αξάν = πάλι
• Χαβά = η συνήθεια, η έξις, (κοινή επικρατούσα λαϊκή ρήση : το βιολί του!)
• Ρούζω = πέφτω κάτω
• Χολή = θυμός
• Τζογάπ = (τουρκ.λέξη) απάντηση – απόκριση
• Σακήζ = (τουρκ.λέξη) Χίος
• Λακουρτία = (τουρκ.λέξη) κουβέντες
• Κάτς = κάποιος
• Ιμτάτ = βοήθεια
• Εγέντον τσόμ = έφυγε ακαριαίως – εξαφανίστηκε

Πηγή : Ποντιακά Φύλλα – Τεύχος 12ον

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ