Μαχ̌οκράτεμαν (μασοκράτεμαν, μάσ') — Στίμνωναν του Δημητίου Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη)
Μαχ̌οκράτεμαν — Στίμνωναν του Δημητίου Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη) Το μάσ̌ (μάσ') - Γλωσσολογικά – ετυμολογικά - ηθογραφικά Πόντου, του Ιωακείμ Σαλτσή
Μαχ̌οκράτεμαν (μασ̌οκράτεμαν - μάσ̌’) για στίμνωμαν λέγ'νε οι Πόντιοι, το να μη καλατζεύ' η ταένυφος τον πεθερόν, την πεθεράν, τ' αντραδέλφι͜α 'τ'ς και όλτ’ς τοι συενούς τ' άντρου ατ'ς. Ατό εκράτ'νεν μήνας, χρόνα και κάποτε πολλά χρόνα, ώσπου εδούναν ατεν την άδειαν να καλατζεύ' ατ'ς. Αγνόν συνήθιον, άμα είχ̌εν τα καλά 'θε και τα κακά 'θε. Ας σ' έναν το μέρος αν τερής καλόν έτον. Η νύφε, 'ς σ' οσπίτ' απέσ', εξόν τον άντραν ατ'ς, καν'ναν 'κ̌ εκαλάτζευεν. Στόμαν είχ̌εν και λαλίαν 'κ̌ είχεν. Πού ν' ανοίγ' το στόμαν ατ'ς; Πού να ζαρών' τα μουντζουρά̤ 'τ'ς, για να τσ̌ιλών' τ' οφρύδα̤ 'τ'ς; Με το γέλος και τη χαράν εποίν'νεν τα δουλείας και ίντα̤ν άλλο έλεγαν ατέν. "Αρ' αέτσ', η νύφε άμον ντο 'κ̌’ εκαλάτζευεν και τιδέν 'κ̌' έλεεν, εγίνουτον καλέσσα, προκομμέντζα και καματερέσσα. Μη τερείτε ντο λέει η χώρα: «'Κ̌' είδα απρόκοφτον κορίτζ' και νύφεν προκομμέντζαν». 'Ας σ' άλλο το μέρος το μαχ̌οκράτεμον είχ̌εν τα κακά 'θε. 'Σ σ' ατό απάν' ας λέγω σας ντο 'έγεντον 'ς σα πρωτιζ'νά τα χρόνα̤ 'ς έναν χωρίον άμον ντο έλεγαν έμας οι παλαιοί ‘μουν. Είνας εχ̌εμένος άρχοντας εγυναίκ'σεν τον υιόν ατ' και επέρεν νύφεν ας σα μακρά, έναν μικρόν παντέμορφον κορ'τζόπον 15–16 χρονών. Το νυφαδόπον άμον το εδα̤ρμένεψαν ατο και όπως έσαν τα συνήθια, εκράτ'νεν μάχ̌' 'ς σ' όλτ'ς. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
Αεργίτες μήνας έτον. 'Εχ̌όντσεν κ' εβουρκάνιζεν οξ̌ικέσ'. Η νύφε εσ'κώθεν συσκότεινα και ερχίνεσεν τα έργατα. Επεχ̌όντσεν τα πόρτας και τα μαντροκόλα̤. Εφαϊσεν τα ζά, έμλεξεν, εκόλτσεν τα μουσκάρα̤ και επόρθωσεν το βίον. Επεκεί επήεν ν' αποχ̌ονατίζ' τη πεγαδί' τη στράταν. Σιτά̤ εσπόγγιζεν κ' επαραμέριζεν τα χ̌όνι͜α, κάποιος εκούντεσεν ατεν αποπίσ'. Η νύφε, είπαμε εστίμνωνεν, εθάρεσεν κάποιος οσπιτα̤νός μασχαρεύ'με τ' εκείνεν, ξάϊ' 'κ̌' ελάλεσεν, να̤ εκλώστεν οπίσ' να τερή ποίος έν'. Ο λύκον, μονόλυκος αφορισμένος έτον, εκούντεσεν ατέν κι άλλο κ' επεκεί έρπαξεν ατεν και έθεκεν ατέν απαγκαικά 'ς σ' ορμίν.
Η νύφε ας σον φόβον ατ'ς ελιγώθεν και ό λύκον με την ησυχίαν ατ' έφαεν ατεν. 'Ο χ̌ονωτός όσο ντο επέγ'νεν επύκνωνεν και το χ̌όν' ξάν εσ̌κέπασεν τα στράτας και τα μαντροκόλα̤. Αργώς και κάποτε εγνέφ'σαν τα πεθερ’κά̤ τη νύφες και άντρας ατ'ς. 'Εράεψαν τη νύφεν, άμα πού να εύρηκ'ν ατεν; Ειδοποίησαν τη γειτονίαν, το χωρίον. 'Ολ' έτρεξαν 'ς σ' αράεμαν. Τιδέν 'κ̌' εύραν κι όλεν ό κόσμος ελυπέθεν. Την άνοιξην όνταν έλυγαν τα χ̌όνι̤α και τα κουρτούκια, ευρέθαν τα στουδόπα και τα τσεριγμένα τα λώματα τη νυφίτ’σας απέσ' 'ς σο Βαθύν τ' 'Ορμίν. Εκουμουλλάαν όλα̤ τα σουμοχώρα̤ και με τρανόν παράταξην έθαψαν τα στούδα̤. Απατότε εσκώθεν το μάχ̌. Λαογραφικά Σύμμεικτα Πόντου. Ήθη, έθιμα, Γλωσσικά Ιδιώματα, Παροιμίες, Θρύλοι & Παραδόσεις.
Μαχ̌οκράτεμαν — Στίμνωναν του Δημητίου Κ. Παπαδόπουλου (Σταυριώτη) - Πηγή: Ποντιακή Εστία 1957
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
