Τα Τρίτα και Ένατα, δηλαδή τα λεγόμενα Τριήμερα και Εννιάμερα νεκρόδειπνα των αρχαίων Ελλήνων
Τα τρίτα και τα ένατα, δηλαδή τα «δείπνα» για τη λατρεία των νεκρών μετά τον ενταφιασμό τους, είναι γνωστά από τις φιλολογικές μαρτυρίες και επιβιώνουν μέχρι τις ημέρες μας ως τα λεγόμενα «τριήμερα» και «εννιάμερα».
Τα Τρίτα και Ένατα, τα λεγόμενα Τριήμερα & Εννιάμερα νεκρόδειπνα των αρχαίων Ελλήνων. Μεγάλη κατηγορία αναθηματικών και αργότερα ταφικών αναγλύφων με διάδοση σε όλο τον ελληνικό κόσμο από τον 5ο αιώνα π.Χ. αποτελούν τα νεκρόδειπνα. Σε αυτά εικονίζεται μια αντρική κατά κανόνα μορφή, μισοξαπλωμένη σε κλίνη και μπροστά της τράπεζα με προσφορές (πλακούντες και πόπανα δηλαδή ψωμάκια με σησάμι, μέλι, γάλα κ.τ.λ.) που αποτελούν το δείπνο για τον νεκρό. Τη βασική αυτή μορφή συνόδευαν μια καθιστή σε κλίνη ή σε δίφρο γυναικεία μορφή (ίσως η σύζυγος του νεκρού) και ένας νεαρός οινοχόος που συνήθως κρατά οινοχόη και είναι έτοιμος να αντλήσει κρασί από τον παρακείμενο κρατήρα. Η παράσταση συμπληρώνεται με χθόνια και διακριτικά των ηρώων θεών και αργότερα των νεκρών σύμβολα (όπως το φίδι, τα κεφάλια των αλόγων, το βωμό, τα ζώα για θυσία, το θυμιατήρι, το φυτό, επίσης πολλές φορές πολυπρόσωπες παραστάσεις με περισσότερα των δύο αναθέτες, ικέτες, λατρευτές). Τα πρώιμα ανάγλυφα του 5ου και πρώιμου 4ου αιώνα π.Χ. είναι αναθήματα σε ήρωες ή θεούς, ενώ από τον 4ο αιώνα π.Χ. όταν οι κοινοί θνητοί υπολαμβάνουν τιμές ηρώων μετά το θάνατό τους, τα νεκρόδειπνα βρίσκονται στις νεκροπόλεις ως ταφικά ανάγλυφα. Τα νεκρόδειπνα είναι συνήθως έργα μεγάλων καλλιτεχνών. Στην εικονογραφία τους συνδυάζονται οι πανάρχαιες λαϊκές δοξασίες για τους νεκρούς με τη ζεστασιά για τον θανόντα, την τραγικότητα του οριστικού χωρισμού και την υποταγή στο μοιραίο.
Η λεζάντα της φωτογραφίας: Μαρμάρινο κάτω τμήμα ανάγλυφου με παράσταση νεκρόδειπνου σε ναϊσκο. Ελληνιστικοί χρόνοι.
Από το Αρχαιολογικό Μουσείο Μυτιλήνης (6 Μαρτίου 2024)
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
