Τοπικές ενδυμασίες (Ανδρική και Γυναικεία) Κοτυώρων - Λαογραφικά Κοτυώρων Άκογλου Ξενοφώντα

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Ενδυμασίες

Γυναικεία ενδυμασία. Στο κεφάλι φορούσαν το Κουρσίν δηλαδή Φέσι κεντημένο με χρυσό σύρμα, Μπροστά έχει στη σειρά από 40 έως 60 φλουριά των 10 γροσίων το καθένα. Ανδρική και Γυναικεία ενδυμασία Κοτυώρων Πόντου - Λαογραφικά Κοτυώρων, Άκογλου Ξενοφώντα

Στις δύο άκρες από ένα Μαχμουτιέ της μιας λίρας. ‘Οταν το φέσι έχει και από πάνω φλουριά (καζία), το λένε Καπλαμά. Τέτοια φλουριά βάζουν από 25 έως 50 κομμάτια των 30 γροσίων το καθένα. H Χαβέκα είναι μεταξωτή λουρίδα πλεγμένη που συγκρατεί από πίσω το Κουρσίν ή την Καπλαμάν στο κεφάλι. Και στις δύο μεριές είναι ραμμένα από 10 μέχρι 15 φλουριά των 30 γροσίων. Στην εικόνα διακρίνεται μόνο μια άκρη της Χαβέκας στο δεξιό μέρος του κεφαλιού της κόρης. Στα αυτιά αφορούσαν Λυρίτσας σκουλαρίκια, δηλαδή σκουλαρίκια με χρυσή αλυσιδίτσα και δύο φλουριά σε κάθε αυτί. Το πρώτο των 27 και το δεύτερο των 54 γροσίων δηλαδή 1/4 και 1/2 της λίρας. Στο λαιμό φορούσαν Τ’ Αρμάθ’, δηλαδή αρμάθα από χρυσό κορδόνι με φλουριά (κραμίτσας ή τούπλας) των δυόμιση λιρών και ένα των 10 λιρών. Στο Αρμάθ’ βάζανε συνήθως και πεντόλιρα.
Κυρίως ενδυμασία: Είχαν το Μαλέζ καμίς, δηλαδή μεταξωτό πουκάμισο. Το Μουαρέν Αντερί, δηλαδή μεταξωτό αντερί. Μεταξωτόν σ̆αλβάρ’, δηλαδή σαλβάρι μεταξωτό. Κ̆οντέσ̆’ ή Χρυσόν Κατηφέν, δηλαδή Σάλτα από βελούδο κεντημένο στις άκρες με χρυσό. Ζωνάρ’ Τραπολόζ’ δηλαδή φαρδύ ζωνάρι μεταξωτό. Μεταξωτόν Φοτάν δηλαδή μεταξωτή ποδιά (Πισταμπάλ’). Υποδήματα: Κατιφεδένα̤ π̆οτίνι͜α με τα καλόσ̆α δηλαδή παπούτσια μονοκόμματα από βελούδο με λάστιχο στα πλάγια και στη μέση μπροστά λουστρινένια, με γαλότσες λουστρινένιες. Όλη μαζί η ενδυμασία λεγόταν τα ζουπούνας.

Ανδρική ενδυμασία
Στο κεφάλι φορούσαν το πασ̆λούκ - επίκρανο. Όταν είχε στις ραφές σύρμα και φούντα χρυσή λεγόταν Σύρμα̤λην πασ̆λούκ’.
Κυρίως ενδυμασία: Η Απά είναι το ένδυμα που φοράει εξωτερικά από πάνω και φτάνει ως τη μέση (στενό σακάκι). Η Ζούπκα είναι το ένδυμα που φοράει από τη μέση και κάτω αντί για παντελόνι. Όταν είχε πολλές τσάκισες και δίπλες μπροστά πίσω και σε όλο το μήκος των σκελών λεγόταν Φενερλήν Ζούπκαν. Το Καμίσ’ ή το Ισλίκ ήταν το πουκάμισο.
Υποδήματα: Τα Μέστι͜α ή τα Τσαμουρλούκια που ήταν μονοκόμματες μπότες από μαλακό πετσί.
Οπλισμός και εξάρτηση: Το Μαρτίν ή το Τι͜ουφέγκ, δηλαδή το πολεμικό όπλο. Η Τάπαντζ̆α ή το Πιστόφ δηλαδή το περίστροφο. Η Κάμα ή η Σαλτουρμά δίκοπη μάχαιρα. Τα κορδόνια ή Κιοστέκια που ήταν ασημένιες καδένες από τις οποίες είναι κρεμασμένα: 1) το Χαμαϊλ δηλαδή το τριγωνικό μετάλλινο από ασήμι χαϊμαλί που κάθεται στο στήθος, 2) η Ώρα, δηλαδή το Ρολόι και 3) Το Εγκόλπιον δηλαδή το τετράγωνο από ασήμι φυλαχτό που είναι δίπλα στην Κάμα. Όλη μαζί η ενδυμασία λεγόταν τα Ζούπκας.
Τοπικές ενδυμασίες (Ανδρική και Γυναικεία) Κοτυώρων - Λαογραφικά Κοτυώρων Άκογλου Ξενοφώντα - Λεπτομερή περιγραφή των τοπικών ποντιακών ενδυμασιών έχει ο Δ. Η. Οικονομίδης σε μελέτη του δημοσιευμένη στο Αρχείον του Πόντου στον δεύτερο τόμο. Κοτύωρα (Ordu) Ορτού - Ιστορία - Λαογραφία - Πολιτισμός