Περίοδος 1920 - Ο σύζυγος της Σιδηροπούλου Μαρίκας, Δήμος Ακριτίδης πριν τον γάμο τους φωτογραφίζεται σε φυσικό χώρο
Περίοδος 1920. Ο σύζυγος της Σιδηροπούλου Μαρίκας, Δήμος Ακριτίδης πριν τον γάμο τους φωτογραφίζεται σε φυσικό χώρο (ίσως στο σπίτι του) με συγγενικό του πρόσωπο.
Οι δύο νέοι είναι ντυμένοι με ευρωπαϊκά κοστούμια και φέσι όπως επιτάσσετο απο τα ενδυματολογικά ήθη της εποχής. Δυστυχώς στις πληροφορίες της αρχικής ασπρόμαυρης φωτογραφίας δεν περιλαμβάνονται άλλες σημαντικές πληροφορίες όπως ο τόπος καταγωγής και φωτογράφισης, τα στοιχεία του δεύτερου εικονιζόμενου προσώπου κτλ. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
Τα ευρωπαϊκά κοστούμια σε συνδυασμό με το φέσι φορέθηκαν από τους Έλληνες του Πόντου κυρίως κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα (μετά το 1856) και μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα. Αυτός ο ιδιαίτερος ενδυματολογικός συνδυασμός προέκυψε μέσα από συγκεκριμένες ιστορικές, πολιτικές και κοινωνικές συγκυρίες. Οι Ιστορικές αιτίες της αλλαγής αυτής ήταν το οθωμανικό διάταγμα Χατ-ι Χουμαγιούν (1856): Μετά τις μεταρρυθμίσεις του Τανζιμάτ, παραχωρήθηκαν θρησκευτικές και κοινωνικές ελευθερίες στους χριστιανούς της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Οι Έλληνες αστοί του Πόντου απέκτησαν το δικαίωμα να ντύνονται ελεύθερα, χωρίς τους παλαιότερους περιοριστικούς ενδυματολογικούς νόμους που επέβαλλαν συγκεκριμένα χρώματα και υφάσματα στους μη μουσουλμάνους. Το φέσι είχε καθιερωθεί επίσημα από τον Σουλτάνο Μαχμούτ Β' το 1829 ως η επίσημη, εθνική κάλυψη κεφαλής για όλους τους πολίτες της αυτοκρατορίας (μουσουλμάνους και μη), αντικαθιστώντας το σαρίκι. Έτσι, οι Έλληνες ήταν υποχρεωμένοι από τον νόμο να το φορούν στις δημόσιες υπηρεσίες και στις επίσημες εμφανίσεις τους. Ο ενδυματολογικός μοντερνισμός επηρέασε κυρίως τους άνδρες των μεγάλων αστικών κέντρων και των παραθαλάσσιων πόλεων (όπως η Τραπεζούντα, η Κερασούντα και τα Κοτύωρα). Λόγω του εμπορίου, των σπουδών στο εξωτερικό και των επαφών με την Ευρώπη, οι έμποροι, οι τραπεζίτες, οι γιατροί και οι δικηγόροι υιοθέτησαν το ευρωπαϊκό σακάκι, το γιλέκο, το παντελόνι και την γραβάτα. Συνδυάζοντας το ευρωπαϊκό "φράγκικο" κοστούμι με το οθωμανικό φέσι, οι Έλληνες δήλωναν ταυτόχρονα την οικονομική τους ανωτερότητα, τον ευρωπαϊκό τους προσανατολισμό, αλλά και τη νομιμοφροσύνη τους προς τους νόμους του κράτους. Η τάση αυτή υποχώρησε σταδιακά μετά το 1908 με την άνοδο των νεοτούρκων, ενώ εξαφανίστηκε εντελώς με τον ξεριζωμό και την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1922-1923. Στην καθημερινότητα της υπαίθρου και του εσωτερικού του Πόντου, οι άνδρες συνέχισαν να φορούν την παραδοσιακή λάζικη ενδυμασία "ζίπκα". Ιστορία του Ελληνισμού του Ευξείνου Πόντου - Το Φέσ' (φέσι). Ανέκδοτο Τραπεζούντας. Πηγή Ποντιακή Εστία τεύχος 24, Θεσσαλονίκη 1952
Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
