Τραπεζούντα 1910 - Ελληνίδα του Πόντου με την επιχώριο παραδοσιακή γιορτινή της ενδυμασία (ζουπούνα)
Εάν επρόκειτο να μιλήσει κανείς για την αρχοντιά της γυναικείας ενδυμασίας στον Πόντο, σίγουρα θα έπρεπε να συμπεριλάβει και αυτήν την φωτογραφία του 1910 απο την Τραπεζούντα στην οποία απεικονίζεται μια Ελληνίδα (δυστυχώς χωρίς περαιτέρω στοιχεία) αλλά αποτελεί ένα απο τα μοναδικά και σπάνια δείγματα της αλλοτινής αρχοντιάς η οποία έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.
Η φωτογραφία ελήφθη σε στούντιο όπου και ο αντίστοιχος διάκοσμος. Η κόρη φορά στην κεφαλή της μεγάλη τάπλα (δείγμα του ότι οι τάπλες που όλοι γνωρίζουμε αποτελούν ενδυματολογική εξέλιξη του φεσιού που φορούσαν προ αιώνων τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες). Η τάπλα φέρει χρυσό κέντημα και χρυσά φλουριά. Εκτός απο τα κατάσαρκα εσώρουχα, τα εμφανή μέρη τη παρούσας ενδυμασίας είναι:
1. Καμίσ' (βαμβακερό κεντητό υποκάμισο λευκού χρώματος),
2. Μεταξωτή ζουπούνα (ποδήρης χιτώνας) που κουμπώνει στον κόλμπο με σειρά χειροποίητων κουμπιών. Τα δύο φύλλα της ζουπούνας επανοτίζουν το ένα στο άλλο απο την μέση της κόρης και μέχρι κάτω στο τελείωμα του λώμματος (ενδύματος)
3. Μάλλινο λαχόρι (απο την Λαχόρη της Περσίας) που δένεται με δέματα πέριξ της οσφύος (μέσης)
4. Βελούδινο ασημοκεντημένο κατηφέ (κοντό επανωφόρι)
5. Κοσμήματα στα αυτιά και τον λαιμό
6. Δερμάτινα υποδήματα (συνήθως ποτίνια ή κοντούρας με χαμηλό τακούνι)
7. Και το σπανιότατο σε αυτήν την φωτογραφία εκτός της τάπλας είναι τα κεντητά χειρονάκτια (γάντια) που φορούσαν οι κόρες και οι δέσποινες της υψηλής κοινωνίας. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
Ως επίλογο θα είχα να παροτρύνω για πολλοστή φορά στα σωματεία που σέβονται τον εαυτό τους, τα μέλη τους, και προπάντων την Ιστορία που κουβαλά η φυλή μας, τέτοιου είδους δείγματα ενδυμασίας να έχουν ως πρότυπα, ώστε και μόνη η παρουσία μας σε ένα δημόσιο χώρο να αποσπά όχι μόνο τις καλύτερες των εντυπώσεων αλλά να αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com
