Ανατολή & Αναστασία Φωτιάδη Πάφρα Πόντου 1917 - Άγιος Κοσμάς Χρυσούπολης Καβάλας 1924.
Ανατολή & Αναστασία Φωτιάδη Πάφρα Πόντου 1917 - Άγιος Κοσμάς Χρυσούπολης Καβάλας 1924. Τα ευρωπαϊκά ενδύματα είχαν κάνει αισθητή την παρουσία τους και μάλιστα κυριάρχησαν ήδη απο τα τέλη του 1800 στις προτιμήσεις των Ελλήνων στις παράλιες πόλεις αλλά και σε όλα τα αστικά κέντρα.
Ένα θαυμάσιο δείγμα αυτής της εκμοντερνοποίησης αποτελεί η φωτογραφία αυτή. Η υιοθέτηση των μοντέρνων ευρωπαϊκών ενδυμάτων από τους Έλληνες του Πόντου κατά την περίοδο 1800-1922 αποτέλεσε μια σταδιακή διαδικασία, η οποία αντικατόπτριζε τις κοινωνικές, οικονομικές και επαγγελματικές αλλαγές που βίωνε ο ελληνισμός του Πόντου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, η εξέλιξη αυτή διαμορφώθηκε ως εξής: Η έναρξη της ευρωπαϊκής επίδρασης (αρχές 19ου αιώνα) Ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα, ο «ενδυματολογικός αέρας» της Δύσης άρχισε να επηρεάζει τις ενδυματολογικές επιλογές στον Πόντο. Οι πρώτοι που υιοθέτησαν την δυτική ενδυμασία ήταν οι άνδρες, και συγκεκριμένα οι έμποροι και οι βιοτέχνες, οι οποίοι λόγω των επαγγελματικών τους ταξιδιών έρχονταν σε άμεση επαφή με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Η μετάβαση προς το ευρωπαϊκό κοστούμι δεν ήταν ομοιόμορφη και επηρεάστηκε από διάφορους παράγοντες. Η υιοθέτηση των μοντέρνων ρούχων ήταν εντονότερη στις παραλιακές περιοχές και τα μεγάλα αστικά κέντρα (όπως η Τραπεζούντα), όπου η επικοινωνία με τον έξω κόσμο ήταν πιο συχνή. Αντίθετα, στις ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές, η παραδοσιακή ενδυμασία διατηρήθηκε για πολύ μεγαλύτερο διάστημα. Οι αστοί Έλληνς του Πόντου, ένεκα των επαγγελματικών τους υποχρεώσεων, προσαρμόζονταν στις επιταγές της σύγχρονης εποχής, θεωρώντας το ντύσιμο ως μέρος της επαγγελματικής τους παρουσίασης. Η ανάγκη για βιοπορισμό ή επέκταση των δραστηριοτήτων σε χώρες όπως η Ρωσία, η Γεωργία και η Μολδοβλαχία οδήγησε τους Έλληνες του Πόντου να εναρμονίσουν την ενδυμασία τους με εκείνη των λαών με τους οποίους συναλλάσσονταν. Κατά τις παραμονές του ξεριζωμού, η εικόνα της ανδρικής ενδυμασίας στον Πόντο ήταν μικτή. Γύρω στο 1910, οι περισσότεροι άνδρες στις πόλεις είχαν ήδη υιοθετήσει το ευρωπαϊκό κοστούμι, είτε τμηματικά (συνδυάζοντας δηλαδή στοιχεία) είτε συνολικά. Παρά τις μοντέρνες τάσεις, οι κάτοικοι των χωριών αλλά και οι ηλικιωμένοι των πόλεων συνέχιζαν να φορούν την παραδοσιακή γιορτινή αμφίεση. Η ιστορική έρευνα υπογραμμίζει ότι η παραδοσιακή φορεσιά δεν ήταν στατική. Οι Έλλνες του Πόντου ήταν άνθρωποι που επιζητούσαν την ποιότητα και τα καλύτερα υλικά της εποχής τους, ανεξάρτητα από το αν αυτά προέρχονταν από την Ευρώπη, την Περσία ή άλλες περιοχές, αποδεικνύοντας ότι η ένδυση στον Πόντο ήταν πάντα σε διαρκή αλληλεπίδραση με τις εξελίξεις. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
