Η Ελένη Αμοιρόγλου και τα παιδιά της - Τραπεζούντα 1924
Η Ελένη Αμοιρόγλου και τα παιδιά της - Τραπεζούντα 1924
Ο Ελληνισμός της Τραπεζούντας, παρά την διαβίωσή του υπό την οθωμανική κυριαρχία, διατήρησε μια αξιοσημείωτη κοινωνική συνοχή και μια πνευματική ακμή που τον κατέστησε φάρο του Ποντιακού Ελληνισμού. Στο κοινωνικό επίπεδο, η Τραπεζούντα λειτουργούσε ως κέντρο με έντονη αστική οργάνωση. Οι Έλληνες κυριαρχούσαν στο εμπόριο, εκμεταλλευόμενοι την γεωγραφική θέση της πόλης στον δρόμο του μεταξιού, και διατηρούσαν ισχυρούς δεσμούς με τις κοινότητες της διασποράς. Η Ελένη Αμοιρόγλου με τα παιδιά της, Τραπεζούντα 1924 Η κοινωνική ζωή περιστρεφόταν γύρω από τις ενορίες και τις πολυάριθμες αδελφότητες, οι οποίες ενίσχυαν την αλληλεγγύη και τη διατήρηση της ταυτότητας μέσω της γλώσσας και των εθίμων. Στο μορφωτικό επίπεδο, η πόλη αποτέλεσε το πνευματικό κέντρο του Πόντου. Η ίδρυση και λειτουργία του Φροντιστηρίου της Τραπεζούντας (1682) υπήρξε σταθμός, προσφέροντας εκπαίδευση υψηλού επιπέδου που ανταγωνιζόταν τα αντίστοιχα ιδρύματα της Κωνσταντινούπολης. Κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα, η εκπαιδευτική δραστηριότητα εντάθηκε με τη λειτουργία πληθώρας αρρένων και θηλέων σχολείων, βιβλιοθηκών και αναγνωστηρίων. Η έκδοση εφημερίδων και περιοδικών συνέβαλε στη διάδοση των γραμμάτων και στην αφύπνιση της εθνικής συνείδησης. Η παιδεία δεν ήταν απλώς εργαλείο μάθησης, αλλά η «κιβωτός» που προστάτευσε την ελληνική γλώσσα και την ιστορική μνήμη έως την οριστική απομάκρυνση του πληθυσμού το 1923. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
