Ελληνίδες κόρες της Φάτσας (Φαδίσανης) του Πόντου 1906 - Κυριακή Ευσταθίου Νεροπούλου, Παρθένα Παύλου Παπαδοπούλου & Άννα Χαράλαμπου Χιονίδου
Ελληνίδες κόρες της Φάτσας (Φαδίσανης) του Πόντου 1906. Από αριστερά: Κυριακή Ευσταθίου Νεροπούλου, Παρθένα Παύλου Παπαδοπούλου & Άννα Χαράλαμπου Χιονίδου. Ελληνίδες κόρες της Φάτσας (Φαδίσανης) του Πόντου 1906
Η Φάτσα, γνωστή και ως Φαδίσανη, Φάβδα ή Σίδη, αποτελεί μια παραλιακή ποντιακή πολιτεία που βρίσκεται μεταξύ των Κοτυώρων (Ορτού) και της Οινόης. Πρόκειται για αρχαία και βυζαντινή τοποθεσία η οποία επανεποικίστηκε από ελληνικούς πληθυσμούς στα τέλη του 18ου αιώνα. Οι κάτοικοι της ελληνικής κοινότητας προέρχονταν από διάφορες περιοχές του Πόντου, όπως η Αργυρούπολη, η Οινόη, τα Κοτύωρα και η Τοκάτη. Φάτσα - Σίδη - Φάβδα - Φαδισάνη - Φάδισα του Πόντου Το 1914 ο πληθυσμός της ανερχόταν σε περίπου 8.000 κατοίκους, με τον ελληνικό και τον τουρκικό πληθυσμό να είναι αριθμητικά ισοδύναμοι, ενώ υπήρχε και αρμενικό στοιχείο. Η πόλη διέθετε ναό αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο, καθώς και δύο σχολεία (ένα εξατάξιο αρρεναγωγείο και ένα πεντατάξιο παρθεναγωγείο). Στο μικρό και γραφικό λιμάνι της ξεχωρίζει το νησάκι «Ατάς», ενώ σε απόσταση περίπου δύο χιλιομέτρων νοτιοδυτικά βρίσκονται τα ερείπια βυζαντινού ναού του Αγίου Κωνσταντίνου. Η γυναικεία ενδυμασία στη Φάτσα ήταν πλούσια, αποτελούμενη από εσωτερικά σαλβάρια (δεμένα στο γόνατο με «ραφίδ'»), πουκάμισο, γιλέκο, ζουπούνα, μεταξωτή φοτά, καθώς και γούνινη κοντέσα. Οι γυναίκες φορούσαν επίσης μαντίλι στο κεφάλι, ενώ ως υποδήματα χρησιμοποιούνταν τσαρούχια ή διάφορα είδη παπουτσιών, όπως «γεμενία» και «κουντούρες». Στα γύρω μέρη (Λίτσια) της περιοχής υπάρχουν ιαματικές πηγές που ήταν γνωστές στις γυναίκες της ευρύτερης περιοχής. Επιπλέον, οι κοινωνικές πρακτικές, όπως ο γάμος, γίνονταν σε νεαρή ηλικία (συχνά 14-15 ετών για τα κορίτσια). Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
