Εικονίζονται δύο Ελληνίδες, μια γηραιά κοδέσπαινα και μια νεαρή κοπέλα, συγγενείς της οικογένειας Γαζελερίδη εκ Τσολόχ̆ενας (Τσολόσενας) Χαλδίας Πόντου

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Ενδυμασίες

Η Τσολόχ̆ενα αποτελούσε ένα από τα αρχαιότερα και πολυκατοικημένα χωριά της Μεσοχαλδίας στις υπώρειες του όρους Παλαβάνου και κοντά στο ποταμάκι που συμβάλλει στο ποτάμι της Άτρας ή Καραμουσταφά, σε κοιλάδα με ευρύ ορίζοντα και οπωροφόρους κήπους με πολλές ενορίες. Είχε λαμπρή αστική σχολή και δύο ναούς, του Αγίου Ιωάννη και της Παναγίας. Είχε πληθυσμό αποτελούμενο απο 120 ελληνικών οικογενειών και 20 τουρκικών. Είναι η πατρίδα του Αγίου Κανιδίου του μάρτυρα και συναθλητή του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Ευγενίου του Τραπεζουντίου οι οποίοι συνεορτάζουν την 21η Ιανουαρίου μαζί με τους άλλους συναθλητές τους Ακύλα απ’ τη Γοδάννη και του Ουλεριανού εκ της Εδέσσης (Έδισσας, τουρκιστί Έτισσα). Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - H Τσ̌ολόσ̌αινα (Τσολόσενα -Bahçelik) της Χαλδίας του Πόντου (Μαρτυρίες) Α' Μέρος - Το αγιασμένο χέρι της Ευγνωσίας Σαρηγιαννίδου από την Τσολόσαινα της Χαλδίας του Πόντου Η φωτογραφία απεικονίζει δύο γενιές Ελληνίδων του Πόντου, μια νεαρή μάλλον άγαμη κόρη και μια ηλικιωμένη μητέρα ή γιαγιά, σε στούντιο-φωτογραφείο του Πόντου περί τα τέλη του 19ου με αρχές 20ου αιώνα. Η νεαρή (ορθία): Φέρει την γιορτινή φορεσιά της άγαμης. Στο κεφάλι τεπέ / τάπλα με φλουριά – το μικρό στρογγυλό δισκοειδές τσόχινο φεσάκι / κάλυμμα με ραμμένα χρυσά φλουριά, δείγμα πλούτου. Επάνω απο την μεταξωτή ζουπούνα ενδύεται τον βελούδο μπορντό κατηφέ με χρυσή τρέσα, κι απο κάτω βαμβακερό πουκάμισο και στη μέση ζώνεται το μάλλινο λαχώρι με τα πολύχρωμα γραμμωτά σχέδια (επτά βασιλείς). Η στάση με το χέρι στον ώμο της ηλικιωμένης δηλώνει τον οικογενειακό δεσμό και τον σεβασμό στην ιεραρχία. Η ηλικιωμένη (καθιστή): Φέρει την φόρεσα της ηλικιωμένης – μαύρο λετσέκ ανοιχτό καλύπτει την κεφαλή της κι έχει κεντημένα λουλούδια. Η ζουπούνα / ζίπουνα καλύπτεται απο την μακριά ριγέ φοτά και κάτω απο την ζουπούνα υπήρχε απαραιτήτως το σαλβάρι (φαρδιά πολύπτυχη μεταξωτή ή βαμβακερή βράκα). Είναι Καθιστή σε καρέκλα με φούντες, που υπέχει θέση τιμής. Τα πρόσωπα των εικονιζόμενων πάντοτε είναι σοβαρά, όπως και σε όλες τις αναμνηστικές οικογενειακές φωτογραφήσεις του Πόντου πριν το 1922-23 σύμφωνα με τα φωτογραφικά ήθη της εποχής. Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας.

Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com