Κρώμνη Πόντου αρχές του 1900. Ο Ιωάννης Βαφειάδης και ο κουμπάρος του φωτογραφίζονται σε στούντιο
Κρώμνη αρχές του 1900. Ο Ιωάννης Βαφειάδης και ο κουμπάρος φωτογραφίζονται σε στούντιο Κρώμνη αρχές του 1900. Ο Ιωάννης Βαφειάδης και ο κουμπάρος φωτογραφίζονται σε στούντιο
Η Κρώμνη του Πόντου, ορεινή και ιστορική περιοχή της Χαλδίας, αποτελούνταν από 15 ενορίες (συνοικισμούς). Οι ενορίες αυτές βρίσκονταν στις νότιες κατωφέρειες και τα φαράγγια της περιοχής, ενώ στα βορειότερα οροπέδια εκτείνονταν τα παρχάρια (βοσκότοποι). Οι ενορίες διέφεραν σε μέγεθος και απαρτίζονταν από επιμέρους συνοικίες που έφεραν κυρίως τα ονόματα των οικογενειών που κατοικούσαν εκεί. Οι 15 ενορίες της Κρώμνης ήταν οι εξής:
1. Σιαμανάντων
2. Μαντζάντων
3. Φραγκάντων
4. Γλούβενα
5. Σιαϊνάντων
6. Αληθινός
7. Μόχωρα
8. Σαράντων
9. Κωδωνάντων
10. Ρακάν
11. Τσαχματάντων
12. Ρουσταμάντων
13. Νανάκ
14. Λωρία
15. Γεράντων
Κάθε ενορία διατηρούσε τη δική της ιδιαίτερη ζωή, με εκκλησίες και σχολεία, συνθέτοντας έναν ακμαίο ελληνικό οικιστικό ιστό μέχρι την Έξοδο. Κρώμνη Πόντου (Korom Korum Trabzon) Ιστορία Λαογραφία Πολιτισμός. Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Θρύλοι, Παραδόσεις, Χοροί, Πρόσωπα
1. Ο τόπος: Κρώμνη. Η Κρώμνη ήταν ένα από τα πιο ακμαία ελληνικά χωριά της επαρχίας Χαλδίας, στα ορεινά της Τραπεζούντας. Φημισμένη για τα μεταλλεία και για την παιδεία της. Το 1900 είχε γύρω στους 2.000 κατοίκους, σχεδόν όλοι Έλληνες, με τρεις ναούς, σχολείο και μεγάλη πνευματική κίνηση. Ήταν κοινότητα που δεν «τουρκοκρατήθηκε» ποτέ πλήρως - κράτησε γλώσσα, πίστη και τα ήθη. Το ότι φωτογραφίζονται σε στούντιο δείχνει ότι δεν είναι φτωχοί χωρικοί. Το στούντιο το 1900 στην Κρώμνη ή στην Τραπεζούντα ήταν πολυτέλεια, για ανθρώπους με οικονομική επιφάνεια - πιθανώς έμποροι ή μεταλλωρύχοι.
2. Τα πρόσωπα και η σχέση. Ο Ιωάννης Βαφειάδης καθισμένος: Η θέση του καθισμένου δεν είναι τυχαία. Στην φωτογραφική ιεραρχία της εποχής, ο καθισμένος είναι ο οικοδεσπότης, ο μεγαλύτερος σε ηλικία ή σε κύρος. Φορά φέσι μπορντό, που τότε ήταν το επίσημο κάλυμμα όλων των Οθωμανών υπηκόων. Το μουστάκι του γυριστό, περιποιημένο, σημάδι ανδρισμού.
Ο κουμπάρος όρθιος: Η λέξη «κουμπάρος» στον Πόντο δεν είναι απλός φίλος. Είναι αδελφός πνευματικός. Ο κουμπάρος ήταν ο άνθρωπος που βάπτιζε τα παιδιά σου, που στεφάνωνε, που ήταν εγγυητής για την οικογένεια. Η φωτογράφιση μαζί του είναι δήλωση δεσμού αίματος.
Η στάση τους είναι τυπική: ο ένας ακουμπάει το χέρι στο τραπεζάκι με τα βιβλία - τα βιβλία δεν είναι τυχαία σκηνικά του φωτογράφου, δηλώνουν μόρφωση.
3. Η φορεσιά Αυτό που φοράνε είναι η μεταβατική φορεσιά του Πόντιου αστού γύρω στο 1900:
• Φέσι: Κόκκινο-μπορντό, με μαύρη φούντα
• Ζιπούνι / Κοντέσ̌ / Κοτσίκ’: Το κοντό σκούρο τσόχινο σακάκι, ανοιχτό μπροστά
• Πουκάμισο: μεταξωτό ή βαμβακερό, με χρυσή αλυσίδα - πιθανώς ρολόι τσέπης ή φυλαχτό
• Ζωνάρι / Ταραπουλούζ΄: Πλατύ, πολύχρωμο, μεταξωτό ή βαμβακερό χειροποίητο πλεγμένο στον αργαλειό - εκεί έβαζαν το μαχαίρι, το πουγκί, κρεμούσαν την ώρα κ.τ.λ.
• Βράκα / Σαλβάρι: Η φαρδιά καφέ βράκα, το κατ' εξοχήν ένδυμα του Πόντιου, άνετη για τον καθημερινό βίο
• Μποτίνια: Δερμάτινα, γυαλισμένα, όχι τσαρούχια - σημάδι αστικής τάξης
4. Τι μας λέει για την εποχή
Το 1900 η Κρώμνη ζει την τελευταία της ακμή. Σε 15-18 χρόνια θα αρχίσουν οι εξορίες, οι εκτοπίσεις, τα Αμελέ Ταμπουρού. Το 1923 οι άνθρωποι αυτοί, αν επέζησαν, θα πάρουν τον δρόμο της προσφυγιάς για την Ελλάδα. Αυτή η φωτογραφία είναι η στιγμή της αξιοπρέπειας πριν την καταστροφή. Δύο άντρες που πιστεύουν στο μέλλον, που επενδύουν στην φιλία, και φωτογραφίζονται σοβαροί, με βλέμμα κατάματα στον φακό, όπως αρμόζει στα ήθη της εποχής.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
