Έλληνες Κρωμναίοι φωτογραφίζονται σε στούντιο της Τραπεζούντας το 1904
Έλληνες Κρωμναίοι φωτογραφίζονται σε στούντιο της Τραπεζούντας το 1904
Το έδαφος της χώρας (περιφέρεια Κρώμνης) είναι άγονο και οφείλουσιν οι κάτοικοι να προμηθεύονται τα του χειμώνος εφόδια από γειτονικές ευφορότερες χώρες, προπαντός το σιτάρι. Τούτου ένεκα ακόμη και προ της υπό των τούρκων καταλήψεως των χώρων τούτων (1461) από ένα έκαστο χωρίον τινές μετήρχοντο το εμπόριο της μετακομιδής σιτηρών μεταβαίνοντες εις τας μεσημβρινωτέρας χώρας οι οποίες κατοικούντο υπό μωαμεθανικάς φυλάς. Επειδή δε ως χριστιανοί διέτρεχον τόν κίνδυνο προς ασφάλειαν των απήρχοντο επί πλαστοίς μωαμεθανικοίς ονόμασιν άτινα όμως κατέθετον επιστρέφοντες. (Περικλή Τριανταφυλλίδη προλεγόμενα «Φυγάδων» για τους Κλωστούς της Κρώμνης). Αυτή η φωτογραφία είναι ένα από τα πιο καθαρά πορτρέτα Κρωμναίων του 1904 - και φαίνεται από το πλαίσιο CARTE ALBUM ότι προέρχεται από το ίδιο στούντιο της Τραπεζούντας που έβγαλε και πολλές άλλες παρόμοιες φωτογραφίες. Με την επεξεργασία της ασπρόμαυρης πρωτότυπης φωτογραφίας εδώ τα χρώματα είναι ήδη πιο κοντά στην πραγματικότητα. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
Ποιοι είναι; Δυστυχώς δεν σώζονται οι ακριβείς πληροφορίες για τα εικονιζόμενα πρόσωπα: ονόματα, καταγωγή, χρόνος και τόπος φωτογράφησης τους. Είναι όμως δύο Κρωμναίοι, πιθανώς αδέλφια ή συγγενείς ίσως συνέταιροι. Η Κρώμνη το 1904 ήταν στο απόγειό της - 7.000 Έλληνες, μεταλλωρύχοι και έμποροι, με δικά τους σχολεία και εκκλησίες. Το 1904 ήταν ακριβώς η περίοδος που πολλοί Κρωμναίοι έφευγαν εποχιακά για δουλειά στην Ρωσία και επέστρεφαν με χρήματα. Η εμφάνισή τους δείχνει ακριβώς αυτό: ανθρώπους που έχουν συγκεντρωμένο πλούτο. Το γυριστό και περιποιημένο μουστάκι, ήταν σήμα ανδρισμού αλλά και αξιοπρέπειας. Στέκουν σοβαροί (δεν χαμογελούν ποτέ σε τέτοιου είδους φωτογραφήσεις στα στούντιο εκείνης της εποχής) κοιτάζοντας τον απέναντι φωτογραφικό φακό.
Η φορεσιά - η μετάβαση. Εδώ φαίνεται η μεγάλη αλλαγή του 1900-1910 όπου διατηρούνται στοιχεία της χωρικής παραδοσιακής φορεσιάς αλλά και της αστικής ενδυμασίας εναρμονισμένη στις επιταγές της εποχής. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
1. Το φέσι: Και οι δύο φορούν ψηλό φέσι από τσόχα. Το 1904 το φέσι ήταν υποχρεωτικό για όλους τους άνδρες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.
2. Το τσόχινο παλτό: Το μακρύ, διπλοκούμπωτο μάλλινο επανωφόρι.
Από μέσα:
• Αριστερά: πουκάμισο, πολύχρωμο ζωνάρι (ταραπουλούζ) και η παραδοσιακή μαύρη βράκα / ποτούρι, η φαρδιά βράκα των Ελλήνων της Ανατολής και του Πόντου. Κρατάει κομπολόι με μαύρες χάντρες.
• Δεξιά: πουκάμισο με γιακά, γιλέκο και βράκα, πιο ευρωπαϊκή εκδοχή.
3. Οι μπότες: Οι ψηλές, μαύρες, δερμάτινες μπότες - οι τσιζμέδες. Απαραίτητες για την ζωή στην ύπαιθρο της Κρώμνης. Κρώμνη Πόντου (Korom Korum Trabzon) Ιστορία Λαογραφία Πολιτισμός. Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Θρύλοι, Παραδόσεις, Χοροί, Πρόσωπα
Στα εκτενή Προλεγόμενα του έργου του «Οι Φυγάδες» (1870), ο Περικλής Τριανταφυλλίδης προσφέρει μια από τις πρωιμότερες ιστορικές καταγραφές για τους Κρυπτοχριστιανούς του Πόντου, γνωστούς ως «Κλωστούς». Εστιάζοντας στην περιοχή της Κρώμνης, περιγράφει πώς ολόκληροι πληθυσμοί εξαναγκάστηκαν, κάτω από την οθωμανική πίεση και τις διώξεις, να υιοθετήσουν επιφανειακά το Ισλάμ για να επιβιώσουν. Ο συγγραφέας αναλύει τη διπλή τους ζωή: ενώ δημόσια έφεραν μουσουλμανικά ονόματα και τηρούσαν τα ισλαμικά έθημα, μυστικά διατηρούσαν αλώβητη την ορθόδοξη πίστη, την ελληνική γλώσσα και τα χριστιανικά μυστήρια στις υπόγειες εκκλησίες τους. Ο κ. Τριανταφυλλίδης αναδεικνύει την Κρώμνη ως το προπύργιο αυτής της ιδιότυπης αντοχής του Ελληνισμού. Σύγχρονα μαρτυρολόγια από την τραγωδία των κρυπτοχριστιανών του Πόντου
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
