Χωρικές απο την Γαλλίανα - (περιφέρεια Ματσούκας - Ροδοπόλεως) περί το 1900
Χωρικαὶ ἀπὸ τὴν Γαλλίαναν - (περιφέρεια Ματσούκας - Ροδοπόλεως) περί το 1900 Ελληνίδες χωρικές της Γαλίανας Ματσούκας του Πόντου στις αρχές του 1900
Χαρακτηριστικώτατον δεῖγμα τοπικῆς ἐνδυμασίας τῆς Ματσούκας, ἐντελῶς ἰδιοτύπου καὶ ἐν χρήσει μόνον εἰς τὴν ἐπαρχίαν Ροδοπόλεως.
Περιγραφὴ ἐνδυμασίας: Τζομπέρ (εἰδικὸς κεφαλόδεσμος ἐγχωρίου κατασκευῆς ἐκ λεπτοϋφάντου ὑφάσματος μονοχρώμου ἢ μετ’ ἐντύπων σχεδίων, δενόμενον ἐπὶ τοῦ τραχήλου)· κοτσὶκ ἢ κοντέσ’, ἀντίστοιχον μὲ τὴν σάλταν, εἶδος ζακέττας ἀπὸ ἐγχώριον τσόχαν χρώματος μαύρου ἢ βαθέος κυανοῦ οἰκιακῆς ὑφάνσεως μὲ λεπτὰς χρυσωπὰς παρυφάς)· σπαρέλ (ἐσωκάρδιον, ἤτοι εἶδος στηθούρι, κατεσκευασμένον ἀπὸ ἰδιότυπον μεταξωτὸν κλαδωτὸν ὕφασμα, κουτνὶ μὲ κεντητὰς ἢ χρυσωπὰς παρυφάς· ἡ πρώτη φέρει ζώνην μεταξωτὴν ταραμπουλοὺζ καλουμένην (ὀνομασία δοθεῖσα ἐκ τῆς πόλεως Τριπόλεως τῆς Ἀφρικῆς ἐν ᾗ κυρίως κατεσκευάζοντο)· πεσταμπάλ (ἤτοι εἶδος φοτᾶς, ποδιᾶς, ἐκ μαλλίνου χρωματιστοῦ ρηγωτοῦ ὑφάσματος οἰκιακῆς ὑφάνσεως δενόμενον πλαγίως καὶ περιβάλλον ὁλόκληρον τὸ κάτω μέρος τοῦ σώματος). Κάτω δεξιὰ διακρίνεται ἡ κούφα, ξύλινον ὑδροδοχεῖον ἐγχωρίας κατασκευῆς. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
(Ἀποστολεὺς Δ. Τζουλιάδης—Θεσσαλονίκη)
Αποδίδω το παραπάνω κείμενο στην δημοτική γλώσσα και σε μονοτονικό σύστημα γραφής για όσους δυσκολεύονται στην ανάγνωση του πρωτοτύπου κειμένου: Χωρικές από τη Γαλλίανα (περιφέρεια Ματσούκας - Ροδοπόλεως). Χαρακτηριστικότατο δείγμα τοπικής φορεσιάς της Ματσούκας, ιδιαίτερα ιδιότυπης, που χρησιμοποιούνταν μόνο στην επαρχία Ροδοπόλεως.
Περιγραφή φορεσιάς:
Τζομπέρ: Ειδικός κεφαλόδεσμος εγχώριας κατασκευής από λεπτοϋφασμένο μονόχρωμο ύφασμα ή με τυπωμένα σχέδια, που δένεται στον λαιμό.
Κοτσίκ ή κοντές’: Αντίστοιχο με τη σάλτα, είδος ζακέτας από ντόπια τσόχα σε μαύρο ή βαθύ μπλε χρώμα οικιακής ύφανσης, με λεπτές χρυσαφένιες παρυφές.
Σπαρέλ: Εσωκάρδιο (δηλαδή είδος στηθουριού), κατασκευασμένο από ιδιαίτερο μεταξωτό κλαδωτό ύφασμα (κουτνί) με κεντητές ή χρυσαφένιες παρυφές. Η πρώτη γυναίκα φοράει μεταξωτή ζώνη που λέγεται ταραμπουλούζ (ονομασία που δόθηκε από την πόλη Τρίπολη της Αφρικής, όπου κυρίως κατασκευαζόταν).
Πεσταμπάλ: Είδος φοτάς (ποδιάς) από μάλλινο χρωματιστό ριγέ ύφασμα οικιακής ύφανσης, που δένεται στο πλάι και τυλίγει ολόκληρο το κάτω μέρος του σώματος.
Κάτω δεξιά διακρίνεται η κούφα, ένα ξύλινο δοχείο νερού εγχώριας κατασκευής. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
