Έλληνας κάτοικος του Ριζαίου (Ριζούντας) σε αναμνηστική φωτογραφία περί το 1900 με την επιχώριο ενδυμασία της ζίπκας
Έλληνας κάτοικος του Ριζαίου (Ριζούντας) σε αναμνηστική φωτογραφία πριν το 1920 με την επιχώριο ενδυμασία της ζίπκας Ριζαίον (Ριζούντα) Ιστορία, Λαογραφία, Πολιτισμός
Αυτή η εξαιρετική φωτογραφία αποτυπώνει έναν νεαρό Έλληνα από την περιοχή του Ριζαίου (Ριζούντας), προσφέροντας μια σπάνια και πολύτιμη οπτική μαρτυρία για την παρουσία, την αισθητική και τον τρόπο ζωής του ελληνισμού στην ανατολική αυτή περιφέρεια του Πόντου πριν από τις πληθυσμιακές αλλαγές της δεκαετίας του 1920.
Ενδυματολογική και Εξοπλιστική Ανάλυση Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
• Κεφάλι: Ο νεαρός με τρόπο περίτεχνο φοράει το μαλακό σκούρο τσόχινο κάλυμμα κεφαλής (πασ̌λούκ), αναδεικνύοντας τις τοπικές ενδυματολογικές παραλλαγές της Ριζούντας.
• Άνω Μέρος: Φοράει ένα λευκό, βαμβακερό καμίσ' (πουκάμισο) με κουμπιά στο στήθος, και από πάνω ένα σκουρόχρωμο, λιτό τσόχινο σακάκι/επανωφόρι με ανοιχτό κολάρο.
• Μέση και Οπλισμός: Η μέση είναι το πιο εντυπωσιακό σημείο της αμφίεσης αυτής. Είναι σφιχτά περιτυλιγμένη με σκουρόχρωμο πλατύ ζωνάρι. Πάνω από τη ζώνη είναι προσαρμοσμένα:
1. Μια γεμάτη φυσιγγιοθήκη με ορειχάλκινα φυσίγγια.
2. Ένα παραδοσιακό πιστόλι περασμένο στη ζώνη.
3. Ένα περίτεχνο ασημένιο εγχειρίδιο (μαχαίρι-κάμα) με στολισμένη λαβή και θηκάρι.
4. Ένα μικρό μεταλλικό αξεσουάρ (πιθανώς εργαλείο για τον οπλισμό ή τη συντήρησή του) εξαρτώμενο από τη ζώνη.
• Χέρια: Κρατάει με αυτοπεποίθηση ένα μακρύ τουφέκι με ξύλινο κοντάκιο, έτοιμο για χρήση.
• Κάτω Μέρος: Φοράει σκουρόχρωμη ζίπκα/παντελόνι που εφαρμόζει στα κάτω άκρα, τυπικό δείγμα της πολεμικής και ορεινής αμφίεσης των ανδρών της ευρύτερης περιοχής.
Ιστορικό και Λαογραφικό Πλαίσιο της Ριζούντας. Η εικόνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα αν συνδεθεί με την ιστορική πραγματικότητα της περιοχής. Η περιφέρεια της Ριζούντας (με τις ενορίες Ρωμανού, Πασαγιάννη, Ρόση, Αργαλιά και Λαζούς, που εκτεινόταν από τα ρωσικά σύνορα έως τον Καλοπόταμο) υπήρξε κατά τη βυζαντινή περίοδο ένας πυκνοκατοικημένος ελληνικός θύλακας. Παρά τις σκληρές διώξεις, τις εξολοθρεύσεις και τους αναγκαστικούς εξισλαμισμούς μετά την άλωση της Τραπεζούντας, το ελληνικό αποτύπωμα παρέμεινε ανεξίτηλο. Είναι αξιοσημείωτο ότι ακόμη και οι εξισλαμισθέντες κάτοικοι της περιοχής Ριζούντας και Όφεως διατήρησαν για αιώνες τα ήθη, τα έθιμα και την ποντιακή ελληνική γλωσσική κληρονομιά των προγόνων τους, ενώ τα περίπου 150 χωριά της περιφέρειας διατήρησαν τα ελληνικά τους ονόματα. Ο βαριά οπλισμένος νεαρός της φωτογραφίας εκφράζει την ανάγκη αυτοπροστασίας και την αγέρωχη στάση των κατοίκων μιας ακριτικής και ταραγμένης περιοχής. Η υπερήφανη στάση του σώματος, το περιποιημένο μουστάκι και ο βαρύς εξοπλισμός συμπυκνώνουν την ιδιοσυγκρασία του Έλληνα Ακρίτα του Ριζαίου λίγο πριν από το οριστικό τέλος της αιώνιας ελληνικής παρουσίας στην περιοχή. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
