Φωτογραφία του κ. Miralay Ismail Hakkı, τραβηγμένη με τοπικά λάζικα ρούχα στην Τραπεζούντα, όπου πήγε να πάρει πυρομαχικά το 1895
Φωτογραφία του κ. Miralay Ismail Hakkı, τραβηγμένη με τοπικά ρούχα στην Τραπεζούντα, όπου πήγε να πάρει πυρομαχικά το 1895 Ο Τζιουπές - Όταν οι τούρκοι δε φορούσαν μάσκα (Μαρτυρία Χαβίαννας Αρδάσσης Πόντου)
1, Τοπική Ενδυμασία (Laz / Zipka)
• Ο Κεφαλόδεσμος (Başlık / Kukuleta - Πασ̌λίκ ή Κουκούλα): Ο άνδρας φορά το χαρακτηριστικό μαύρο/σκούρο κάλυμμα κεφαλής με τις μακριές λωρίδες υφάσματος, τυλιγμένο με τον παραδοσιακό τρόπο που συνηθιζόταν στον Πόντο και στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας (τόσο από τους Έλληνες όσο και από τους Λαζούς/Οθωμανούς τούρκους, Αρμενίους και άλλους λαούς της περιοχής).
• Τα Ρούχα (Ζίπκα & Γιλέκο): Φορά το στενό γιλέκο (γελέκ) κι από επάνω την Απά, Κοτσ̌ίκ, ή Κοντέσ̌’ (σακάκι) και το στενό εφαρμοστό παντελόνι με την ιδιόμορφη γραμμή (ζίπκα), τα οποία προσέφεραν ευκολία κίνησης στα ορεινά και δύσβατα εδάφη της περιοχής αλλά επίσης περιποιούσε κατά την γενική ενδυματολογική εικόνα των νέων. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
2. Εξοπλισμός και Ζώνη
• Φυσιγγιοθήκες (Σελάχι/Παλάσκες): Στη μέση του διακρίνεται δερμάτινη ζώνη με σφαίρες (γεμιστήρες), καθώς και διάφορες δερμάτινες και υφασμάτινες θήκες. Αυτές χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά πυρομαχικών, μαχαιριών, καπνού ή προσωπικών ειδών πρώτης ανάγκης κατά τη διάρκεια ταξιδιών, ελαιοδοχείο, τσακμακόπετρα, υφασμάτινο κεντητό κάλυμμα κοντού όπλου κτλ
• Οπλισμός: Κρατά στο δεξί του χέρι ένα μακρύ όπλο (καραμπίνα/τουφέκι της εποχής), το οποίο ταιριάζει απόλυτα με τη λεζάντα που αναφέρει ότι ο σκοπός της μετακίνησής του στην Τραπεζούντα ήταν η προμήθεια πυρομαχικών. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
3. Φωτογραφικό Στούντιο της Εποχής
• Το Φόντο (Backdrop): Παρά το γεγονός ότι ο άνδρας είναι ντυμένος με ρούχα «πεδίου» και ταξιδιού, η φωτογραφία είναι τραβηγμένη σε επαγγελματικό φωτογραφικό στούντιο της εποχής.
• Ψεύτικο Σκηνικό: Πίσω του διακρίνεται το ζωγραφισμένο φόντο με δέντρα και τοπίο, καθώς και τεχνητά στοιχεία (όπως ο ξύλινος φράχτης δεξιά) που χρησιμοποιούσαν οι φωτογράφοι στα τέλη του 19ου αιώνα για να δώσουν μια αίσθηση «υπαίθρου». Η φυλή των Λαζών και η σχέση τους με τους Έλληνες του Πόντου
4. Ιστορικό Πλαίσιο (1895)
• Το 1895 ήταν μια ιδιαίτερα ταραγμένη περίοδος για την οθωμανική αυτοκρατορία, με εντάσεις, αναταραχές και εξοπλισμό ντόπιων πληθυσμών και αξιωματικών.
• Ο τίτλος "Miralay" (Μιραλάι) αντιστοιχεί στον στρατιωτικό βαθμό του Συνταγματάρχη στον οθωμανικό στρατό. Το γεγονός ότι ένας αξιωματικός (ή σημαίνον πρόσωπο) μεταμφιέζεται ή υιοθετεί την τοπική παραδοσιακή ενδυμασία για να μεταφέρει όπλα/πυρομαχικά ίσως δείχνει τις ανάγκες μυστικότητας ή προσαρμογής στο ντόπιο στοιχείο για να περάσει απαρατήρητος στις μετακινήσεις του αλλά από την άλλη η αποτύπωση του σε φωτογραφικό φακό σε στούντιο της Τραπεζούντας παραπέμπει περισσότερο στην δημιουργία μιας φωτογραφικής ανάμνησης Οι Έλληνες (Ρωμιοί) του Πόντου και οι Λαζοί, του Σάββα Π. Ιωακειμίδη 1957
Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
