Παραδοσιακές ποντιακές ενδυμασίες λεύκωμα Ευξείνου Λέσχης Γιαννιτσών 2010 (γ)
Η φωτογραφία αυτή αποτελεί ένα εξαιρετικά πολύτιμο λαογραφικό και ιστορικό ντοκουμέντο που αποτυπώνει ένα ζευγάρι Ελλήνων του Πόντου με πλήρη παραδοσιακή ενδυμασία, φωτογραφημένο σε εξωτερικό χώρο (σε αγροτικό περιβάλλον στην Ελλάδα μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών).
1. Ενδυματολογική Ανάλυση (Λαογραφικά Στοιχεία)
Η Γυναικεία Φορεσιά:
Το Κεφαλοδέσι και τα Φλουριά: Η γυναίκες στον Πόντο στόλιζαν το κεφάλι τους με μαντήλια και παραδοσιακά κοσμήματα (τάπλα). Εδώ διακρίνεται κεφαλόδεσμος διακοσμημένος με μεταλλικά στοιχεία ή φλουριά, τα οποία καταδείκνυαν την οικονομική κατάσταση της οικογένειας και αποτελούσαν μέρος της προίκας.
Τα Μακριά Πλεγμένα Μαλλιά: Τα μαλλιά είναι χωρισμένα σε δύο πλούσιες, μακριές πλεξούδες που πέφτουν μπροστά στο στήθος, συνηθισμένο χαρακτηριστικό των νεαρών ή παντρεμένων γυναικών στον Πόντο.
Ο Επενδύτης - κατηφές: Φοράει βελούδινο σκουρόχρωμο κεντητό και εφαρμοστό ζακέτο τον λεγόμενο κατηφέ με περίτεχνα γαϊτάνια και λευκά δαντελωτά τελειώματα στα μανίκια του υπομνήματος/βαμβακερού πουκαμίσου (καμίσ').
Το Φόρεμα (ζουπούνα) / Ποδιά: Διακρίνεται ο στηθόδεσμος (καμίσ') και η χαρακτηριστική ριγέ ποδιά (φοτά) με κάθετες χρωματιστές γραμμές, υφαντή στον αργαλειό ή ολομέταξη, που αποτελούσε σήμα κατατεθέν της αγροτικής και παραδοσιακής γυναικείας αμφίεσης. Η φοτά τοποθετείται δεμένη στην μέση της γυναικός επάνω στην ζουπούνα η οποία στην παρούσα φωτογραφία είναι επίσης ριγωτή (τσιζκιλήν). Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
Η Ανδρική Φορεσιά:
Η Κουκούλα / Πασλίκ / Κάλυμμα Κεφαλής: Ο άνδρας φοράει υφασμάτινο κεφαλοδέσι (μπασλούκ) τυλιγμένο γύρω από το κεφάλι, με χαρακτηριστικές άκρες να κρέμονται στο πλάι, στοιχείο που παραπέμπει σε ορεινές και παραδοσιακές ενδυματολογικές συνήθειες του Πόντου.
Το Πανωφόρι / Σακάκι: Φοράει παραδοσιακό κοντό ζακέτο (Απά ή Κοτσίκ ή Σάλτα ή Σαλταμάρκα) σε σκούρο χρώμα με λευκά ή ασημί γαϊτάνια στις ραφές και στις τσέπες.
Το Παντελόνι / Βράκα: Φοράει σκούρο παντελόνι παραλλαγή βράκας (ζίπκα) η οποία προσαρμόζεται στενότερα χαμηλά στα πόδια, διευκολύνοντας τις αγροτικές εργασίες αλλά διατηρώντας τη γραμμή της παράδοσης.
2. Κοινωνιολογική και Ιστορική Ανάλυση
Η Επιβίωση της Ταυτότητας: Σε αντίθεση με την αστικοποιημένη φωτογραφία του νέου με το κοστούμι, εδώ το ζευγάρι ποζάρει με τις αυθεντικές παραδοσιακές φορεσιές τους. Αυτό δείχνει ότι στα πρώτα χρόνια μετά την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα (λόγω της Ανταλλαγής Πληθυσμών), οι πρόσφυγες διατήρησαν ζωντανά τα έθιμα, τα υφαντά και τον πολιχρωματισμό της ιδιαίτερης πατρίδας τους, φορώντας τα ρούχα τους σε ξεχωριστές στιγμές ή για να απαθανατίσουν τη μνήμη τους.
Ο Ρόλος του Ζευγαριού: Η στάση τους είναι περήφανη και στητή. Ο άνδρας στέκεται προστατευτικά δίπλα στη γυναίκα του. Η απεικόνιση ζευγαριών με παραδοσιακές φορεσιές λειτούργησε ως πράξη αντίστασης απέναντι στην πολιτιστική λήθη και την πίεση για γρήγορη αφομοίωση στο νέο κράτος.
Το Περιβάλλον: Το γεγονός ότι η φωτογραφία τραβήχτηκε σε εξωτερικό χώρο με φυσικό φόντο (πιθανόν στον κήπο ενός προσφυγικού οικισμού ή σε χωράφι όπου αγωνίζονταν για το νέο τους ξεκίνημα) υπογραμμίζει την σκληρή δουλειά και την προσπάθεια ριζώματος στη νέα γη, συνδέοντας τον μόχθο της επιβίωσης με την ποντιακή περηφάνεια.
Η φωτογραφία αυτή περιλαμβάνεται σε μια έντυπη έκδοση της Ευξείνου Λέσχης Γιαννιτσών του 2010 με τίτλο «Τα χρώματα στην Παράδοση – Αφιέρωμα στην Ποντιακή Φορεσιά» σε επιμέλεια του κ. Παναγιώτη Ιω. Αμοιρίδη. Στο Λεύκωμα αυτό υπάρχουν 4-5 φωτογραφίες ίσως της πρώτης προσφυγικής γενιάς όπου δυστυχώς δεν αναφέρονται τα ονοματεπώνυμα, η καταγωγή, ο τόπος και ο χρόνος φωτογράφησης τους. Αυτές οι φωτογραφίες προβάλλονται-αναδεικνύονται μέσω της παρούσης ανάρτησης ώστε να μείνουν ως κειμήλιο για τους νέους ποντιακής καταγωγής εις τον αιώνα. Οι φωτογραφίες αυτές σαφώς αποτελούν μέρος του αρχείου του παραπάνω αναφερόμενου συλλόγου. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
