Παραδοσιακές ποντιακές ενδυμασίες λεύκωμα Ευξείνου Λέσχης Γιαννιτσών 2010 (δ)
Αυτή η εξαιρετική φωτογραφία εποχής αποτυπώνει μια από τις πιο ζωντανές και θεμελιώδεις εκφράσεις του ποντιακού πολιτισμού: τον χορό σε δημόσιο, υπαίθριο χώρο (πιθανόν σε πανηγύρι, γιορτή ή κοινωνική συνάθροιση προσφύγων στην Ελλάδα, όπως μαρτυρούν τα τραπεζοκαθίσματα στο βάθος και οι θεατές κάθε ηλικίας).
1. Λαογραφική και Ενδυματολογική Ανάλυση
Η Παραδοσιακή Ανδρική Φορεσιά: Οι χορευτές φορούν την τυπική παραδοσιακή λάζικη ενδυμασία η οποία υιοθετήθηκε στον Πόντο όχι μόνο απο τους Έλληνες αλλά και απο τους Αρμενίους, τους τούρκους και άλλους λαούς. Η ανδρική αυτή ενδυμασία σε σκούρο χρώμα (μαύρο ή σκούρο μπλε), αποτελείται από το κοντό ζακέτο (Απά-Κοτσίκ) με τα χαρακτηριστικά λευκά γαϊτάνια στις ραφές και τις τσέπες, το πουκάμισο (καμίσ') και την φαρδιά ή ημιστενή βράκα/παντελόνι/ζίπκα η οποία διευκολύνει τις δυναμικές κινήσεις του χορού.
Το Κάλυμμα Κεφαλής (Πασκούκι ή Μπασλίκ): Οι άνδρες φέρουν κεφαλοδέσια (πασλούκια) τα οποία παραμένουν σταθερά στο κεφάλι τους ακόμα και κατά τη διάρκεια της έντονης χορευτικής κίνησης, συμβολίζοντας την ανδρική αξιοπρέπεια και τη διατήρηση του παραδοσιακού στυλ.
Ο Χορός ως Τελετουργία: Οι χορευτές είναι πιασμένοι χέρι-χέρι, σχηματίζοντας ανοιχτή αλυσίδα, με τα χέρια ψηλά σε χαρακτηριστική λαβή, έτοιμοι να αποδώσουν τους λεβέντικους ποντιακούς χορούς (όπως η Σέρα, το Τικ κ.τ.λ. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
2. Κοινωνιολογική και Ιστορική Ανάλυση
Η Συλλογική Μνήμη και η Κοινωνική Συνοχή: Στα δύσκολα χρόνια της εγκατάστασης μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών, ο χορός δεν αποτελούσε απλώς μια μορφή διασκέδασης, αλλά κυρίως ένα κοινωνικό εργαλείο επιβίωσης της ταυτότητας. Μέσω του κύκλου του χορού, οι πρόσφυγες ανασυνέθεταν τις διαλυμένες από τον ξεριζωμό κοινότητές τους, μεταλαμπαδεύοντας τα ήθη και τα έθιμα στις νεότερες γενιές.
Ο Ρόλος της Κοινότητας (Οι Θεατές): Στο βάθος, καθισμένοι σε απλές καρέκλες γύρω από τραπέζια, διακρίνονται άνδρες, γυναίκες και μικρά παιδιά να παρακολουθούν. Η παρουσία ολόκληρης της κοινότητας —από τους ηλικιωμένους έως τα παιδιά— υπογραμμίζει τον διαγενεακό χαρακτήρα της παράδοσης: ο δημόσιος χώρος μετατρέπεται σε έναν «τόπο μνήμης» όπου το παρελθόν του Πόντου συναντά το παρόν της Ελλάδας.
Αντίσταση στη Λήθη: Η εικόνα αυτή αποπνέει μια αίσθηση περηφάνειας και ακμής. Παρά τις υλικές δυσκολίες και την προσπάθεια προσαρμογής στη νέα πατρίδα, οι Πόντιοι διατηρούσαν ακέραιο το «είναι» τους, μετατρέποντας το συλλογικό τραύμα σε ζωτική ενέργεια μέσα από τη μουσική και τον χορό. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
Η φωτογραφία αυτή περιλαμβάνεται σε μια έντυπη έκδοση της Ευξείνου Λέσχης Γιαννιτσών του 2010 με τίτλο «Τα χρώματα στην Παράδοση – Αφιέρωμα στην Ποντιακή Φορεσιά» σε επιμέλεια του κ. Παναγιώτη Ιω. Αμοιρίδη. Στο Λεύκωμα αυτό υπάρχουν 4-5 φωτογραφίες ίσως της πρώτης προσφυγικής γενιάς όπου δυστυχώς δεν αναφέρονται τα ονοματεπώνυμα, η καταγωγή, ο τόπος και ο χρόνος φωτογράφησης τους. Αυτές οι φωτογραφίες προβάλλονται-αναδεικνύονται μέσω της παρούσης ανάρτησης ώστε να μείνουν ως κειμήλιο για τους νέους ποντιακής καταγωγής εις τον αιώνα. Οι φωτογραφίες αυτές σαφώς αποτελούν μέρος του αρχείου του παραπάνω αναφερόμενου συλλόγου.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
