Μιαν ημέρα του Μαΐου κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, δυο ρασοφόροι πήγαιναν πεζοί επάνω στον δημόσιο δρόμο που διέσχιζε τα λεκανοπέδια του Αράξου ποταμού της Αρμενίας κοντά στα ρωσικά σύνορα. Νεαρός, σχεδόν αμούστακος προφανώς διάκος ο ένας, γέρος σεβάσμιος ο άλλος ο οποίος από το σταυρό και το εγκόλπιο που είχε κρεμασμένα στο λαιμό του φαινόταν πως ήταν Μητροπολίτης.

Το κάστρο της Άτρας βρισκόταν στα δυτικά του χωριού σε απόσταση δυο περίπου χιλιομέτρων, αριστερά της δημοσίας οδού της άγουσας προς την Άτρα και από εκεί προς την Αργυρούπολη, πλάτους τεσσάρων μέτρων η οποία ήταν πλακοστρωμένη από τα χρόνια των βυζαντινών.

Το Κότσογλαν ήταν ένα χωριό της επαρχίας Αμασείας του νομού Σεβάστειας που βρισκόταν ανάμεσα στα χωριά Aϊντερεσί από το οποίο απείχε 7 χιλιόμετρα περίπου, το Καραγάτς από το οποίο απείχε 8 χιλιόμετρα περίπου, το Καράτσορεν από το οποίο απείχε 8 χιλιόμετρα, και το Τερέν που βρισκόταν σε απόσταση 5 χιλιόμετρα από το Κότσογλαν.

Το Τσίκριτσι ήταν αμιγές ελληνικό χωριό, υπαγόμενο στο νομό της Άγκυρας. Είχε μονάχα μία εκκλησία του Αγίου Δημητρίου και δυο παρεκκλήσια της Αγίας Βαρβάρας και της Παναγίας, με μοναδικό παπά τον Παπα Βασίλειο. Είχε ακόμα και ένα ελληνικό σχολείο με πέντε δασκάλους, από τους οποίους θυμάμαι μόνο τον έναν, τον Αντώνιο Παπαδόπουλο και 50 μαθητές.

Ντο δίεις με πρωτομάστορα; έλα Δάφνε Ποταμέ,
να στένω το γεφύρι σ’, έ! Δάφνε μ’ και μυριγμένε μ’.