Ευφροσύνη Συμβουλίδου Όλασα Τραπεζούντας Πόντου περί το 1906
Τραπεζούντα Πόντου περί το 1906. Ο φωτογραφικός φακός απαθανατίζει την κα Ευφροσύνη Συμβουλίδου (γιαγιά της κατόχου και δωρήτριας της φωτογραφίας κας Γεωργούδη Τομπούλη Φρόσως).
Η παρούσα φωτογραφία εντός καλλιτεχνικού φωτογραφικού στούντιο (ίσως των αδελφών Κακούλη) αποτελεί ένα γνήσιο δείγμα της ενδυμασίας των Ελληνίδων του Πόντου που αφορά στην μέση και προχωρημένη ηλικία. Η κεφαλή στολίζεται με το λετσέκ τοποθετημένο ανοιχτά, χωρίς τάπλα (το λετσέκ δεν δένεται αλλά κατέρχεται ανοιχτό και ελεύθερο στους ώμους). Η κα Συμβουλίδου εσωτερικά φοτά το βαμβακερό καμίσ' και απο επάνω την ζουπούνα η οποία γι' αυτό το ηλικιακό εύρος ήτο σχεδόν πάντα τσιζκιλίν (ριγωτή). Στο κάτω μέρος του κορμού φορά την πολύπτυχη μεταξωτή ή βαμβακερή βράκα "σαλβάρι" (δεν είναι εμφανές στην φωτογραφία καθώς καλύπτεται απο όλα τα υπόλοιπα ενδύματα. Επάνω απο την ζουπούνα φορά το μακρυγούνι (τσόχινο ή βελούδινο ποδήρες επανωφόρι το οποίο έφερε ραμμένη γούνα πέριξ του λαιμού και ως κάτω στα πόδια πέριξ των ανοιγμάτων του πολυτελούς αυτού ενδύματος. Στην μέση της ζώνεται απαραιτήτως το μάλινο λαχόρ' κι όχι κάποιο μεταξωτό ταραπουλούζιν και επάνω απο το λαχόρ' οπωσδήποτε την μεταξωτή ριγωτή φοτά η οποία όφειλε να είναι σιδερωμένη κατά τέτοιον τρόπο ώστε να δημιουργεί εναλλασσόμενες φαρδιές πτυχές (μέσα-έξω). Οι γυναίκες μεγάλης ηλικίας απέφευγαν τα κοσμήματα και η γενική εικόνα της ενδυμασίας τους ήτο πολυτελής αναφορικά με την ποιότητα των υφασμάτων και ραφής αλλά χωρίς υπερβολές. Η σεβαστή κοδέσπαινα μας, κα Συμβουλίδου ως αστή στην καταγωγή οπωσδήποτε θα φορά δερμάτινα σκαρπίνια (τα οποία δεν είναι εμφανή στην παρούσα φωτογραφία). Ένα γλέντι στην Όλασσα της Τραπεζούντας με αγγείο (τουλούμ), πρίν τον ξεριζωμό - Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου - Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου Η Όλασα ήταν ένα μεγάλο χωριό της Τραπεζούντας περίπου δέκα (10) χιλιόμετρα νοτιότερα από την πόλη της Τραπεζούντας κοντά στην συμβολή του ποταμού Πυξίτη και του ποταμού Διπόταμου της Γαλίανας. Κατοικούνταν από εξακοσίους (600) κατοίκους και είχε δύο ενορίες και ένα σχολαρχείο με εκατόν είκοσι (120) μαθητές και πέντε (5) δασκάλους. Στην Όλασα υπήρχαν δύο ερειπωμένοι βυζαντινοί ναοί του 14ου & του 16ου αιώνα. Στον έναν από αυτούς σώζονταν ως το 1922 τοιχογραφίες του 14ου αιώνος. Μετά την καταστροφή του 1922 όσοι από τους κατοίκους του χωριού επέζησαν των σφαγών, εκπατρίστηκαν και εγκαταστάθηκαν στην Νέα Σάντα (Σαντά) του νομού Κιλκίς και σε άλλα μέρη της Μακεδονίας. Η οικογένεια της Ευφροσύνης Συμβουλίδου - Πόντος 1902 Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας καθώς στην αρχική τους μορφή τις περισσότερες φορές έχουν σχισίματα, ρωγμές, λείπουν κομμάτια ή τις έχει διαβρώσει ο χρόνος και η κακή αποθήκευση. Η σύγκριση μιας σχισμένης, φθαρμένης από τον χρόνο αυθεντικής φωτογραφίας με την αποκατεστημένη εκδοχή της αποδεικνύει την ουσιαστική σημασία της ψηφιακής διάσωσης των ιστορικών αρχείων. Πρόσωπα που κινδύνευαν να χαθούν κάτω από τις ρωγμές του χαρτιού, αποκτούν ξανά καθαρές εκφράσεις, επιτρέποντάς μας να συνδεθούμε άμεσα με την ιστορία τους.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης - www.kotsari.com
