Η οικογένεια της Ευφροσύνης Συμβουλίδου - Πόντος 1902
Η οικογένεια της Ευφροσύνης Συμβουλίδου: καθιστοί η Ευφροσύνη Συμβουλίδου - Μεϊχανετσίδου (γιαγιά της δωρήτριας της φωτογραφίας), ο Κωνσταντίνος Μεϊχανετσίδης (σύζυγος της Ευφροσύνης και παππούς της δωρήτριας) και ανάμεσά τους ο γιος τους Χρήστος.
Από αριστερά η Ελισάβετ (μητέρα της δωρήτριας) και από δεξιά ο αδερφός της Ιωάννης. Στην επάνω σειρά η Ερμοφίλη και η Σοφία, κόρες του ζεύγους Μεϊχανετσίδη. Συλλογή Τουμπούλη - Γεωργούδη Φρόσω. Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου - Ευφροσύνη Συμβουλίδου Όλασα Τραπεζούντας 1906
Ακόμη ένα καταπληκτικό ιστορικό κειμήλιο από τον Πόντο! Η οικογενειακή φωτογραφία της οικογένειας Μεϊχανετσίδη - Συμβουλίδου (Συλλογή Τουμπούλη - Γεωργούδη Φρόσω) προσφέρει μια εξαιρετικά καθαρή ματιά στην αστική ανώτερη τάξη των Ελλήνων του Πόντου στα τέλη του 19ου με αρχές του 20ου αιώνα. Εδώ η ενδυματολογική εικόνα διαφοροποιείται αισθητά από τις ορεινές ή αμιγώς παραδοσιακές περιοχές, καθώς κυριαρχεί σχεδόν απόλυτα η ευρωπαϊκή μόδα της Belle Époque, με ελάχιστες αλλά κομβικές ποντιακές πινελιές.
1. Οι Γονείς: Το Σημείο Συνάντησης Παράδοσης και Δυτικού Αέρα
• Κωνσταντίνος Μεϊχανετσίδης (πατέρας, καθιστός δεξιά):
α. Εμφανίζεται ως ένας ευκατάστατος, σοβαρός αστός.
β. Φορά ευρωπαϊκό κοστούμι τριών τεμαχίων (σακάκι, γιλέκο, παντελόνι) σε βαθύ μπλε/σκούρο τόνο, συνδυασμένο με προσεγμένη γραβάτα και λευκό σκληρό κολλάρο.
γ. Η χρυσή αλυσίδα ρολογιού (κιοστέκι/αλυσίδα θύλακος) που διαγράφεται στο γιλέκο του είναι το διαχρονικό σύμβολο οικονομικής επιφάνειας και κύρους της εποχής.
• Ευφροσύνη Συμβουλίδου - Μεϊχανετσίδου (μητέρα, καθιστή αριστερά):
δ. Είναι το μοναδικό πρόσωπο στη φωτογραφία που διατηρεί την παραδοσιακή ποντιακή αρχοντική αμφίεση. Φορά ένα εντυπωσιακό μακρυγούνι/κοντέσι με βαριές χρυσοποίκιλτες τρέσες στα περιθώρια, πάνω από ένα πλούσια κεντημένο φόρεμα-ζουπούνα.
ε Στην κορυφή των μαλλιών της διακρίνεται το τεπελίκι-τάπλα (το μικρό δισκοειδές κεντητό κάλυμμα), δηλώνοντας την ιδιότητά της ως παντρεμένης γυναίκας και θεματοφύλακα της οικογενειακής παράδοσης.
2. Τα Παιδιά: Η Πλήρης Υιοθέτηση της Ευρωπαϊκής Μόδας
Σε αντίθεση με τη μητέρα, η νέα γενιά της οικογένειας είναι ντυμένη εξ ολοκλήρου με βάση τα δυτικά πρότυπα της εποχής:
• Ο γιος Χρήστος (καθιστός ανάμεσα στους γονείς): Φορά επίσημο παιδικό/νεανικό κοστούμι με γιλέκο, προσεγμένο παπιγιόν/γραβάτα και λευκό πουκάμισο, μιμούμενος την αμφίεση του πατέρα του.
• Ο μικρός Ιωάννης (όρθιος τέρμα δεξιά): Φορά ένα πολύ κομψό, καρό/τουίντ σακάκι με αντίστοιχο παντελόνι και μαντηλάκι στο τσεπάκι (ποσέτ), με άνετη αλλά εξαιρετικά προσεγμένη στάση.
• Η Ελισάβετ (όρθια τέρμα αριστερά): Φορά ένα ροζ φόρεμα της περιόδου με φουσκωτά μανίκια (leg-o'-mutton sleeves) —σήμα κατατεθέν της γυναικείας μόδας της δεκαετίας του 1890— και μια λευκή διακοσμητική/σχολική ποδιά.
• Οι κόρες Ερμοφίλη και Σοφία (επάνω σειρά): Φορούν ευρωπαϊκά υποκάμισα-μπλούζες/φορέματα με μεγάλους λευκούς δαντελωτούς γιακάδες, πολύ δημοφιλείς στις μαθήτριες των αστικών παρθεναγωγείων της Τραπεζούντας και των άλλων ποντιακών αστικών κέντρων.
3. Κοινωνιολογική & Φωτογραφική Παρατήρηση
1. Η Δύναμη της Αστικής Τάξης: Η οικογένεια Μεϊχανετσίδη εκπροσωπεί την εύπορη ελληνική αστική τάξη του Πόντου, που επενδύει στην ευρωπαϊκή παιδεία, την κομψότητα και τον εκσυγχρονισμό.
2. Ο Ρόλος της Μητέρας: Η αντίθεση ανάμεσα στη μητέρα (που φορά ποντιακή ζουπούνα) και στα παιδιά (που φορούν ευρωπαϊκά) είναι χαρακτηριστική. Οι μητέρες συχνά παρέμεναν προσηλωμένες στην τοπική παράδοση, ενώ ανέθρεφαν τα παιδιά τους με δυτικά πρότυπα για να ενταχθούν στην ανώτερη κοινωνία.
3. Σκηνοθεσία Ατελιέ: Η σύνθεση είναι εξαιρετικά ισορροπημένη (συμμετρία με τα παιδιά γύρω από τους καθιστούς γονείς), ενώ το φόντο με την κουρτίνα και το ζωγραφισμένο τοπίο μαρτυρά φωτογραφείο υψηλών προδιαγραφών.
Φωτογραφικό υλικό όπως η παρούσα φωτογραφία μπορεί να προέρχεται από Λευκώματα Συλλόγων, προσωπικές συλλογές, αναρτήσεις σε blogs ή sites όπως η Επιτροπή Ποντιακών Μελετών, το Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, το Εθνικό Κέντρο τεκμηρίωσης και ηλεκτρονικού περιεχομένου, η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, η Εγκυκλοπαίδεια του Ποντιακού Ελληνισμού, η Μέριμνα Ποντίων Κυρίων, δημοσιεύσεις σε βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες, το Αρχείον Πόντου κ.ο.κ. και αποτελεί αρχειακό υλικό το οποίο ανήκει πρωτίστως στα εικονιζόμενα πρόσωπα, τις οικογένειες και τους απογόνους τους και κατά συνέπεια σε όλο τον ποντιακό λαό. Μέσω του Kotsari.com προβάλλονται για ιστορικούς και λαογραφικούς εκπαιδευτικούς λόγους, με την όσο το δυνατό πληρέστερη τεκμηρίωση, λεπτομερή αναφορά στα συστατικά στοιχεία προσδιορισμού, χρονολογίας, γεωγραφίας, λαογραφίας (γλωσσικού ιδιώματος), συγγενικών σχέσεων, ενδυματολογίας, ιστορικών συγκυριών και συσχετισμού με άλλο παρόμοιο υλικό από τον Πόντο. Σε κάθε περίπτωση γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ενδυνάμωσης-ενίσχυσης των φωτογραφιών αρχείου με όλα εκείνα τα στοιχεία (ιστορικά και λαογραφικά) τα οποία είναι ικανά να τις παρουσιάσουν στο σήμερα με όσο το δυνατό μεγαλύτερη πληρότητα πληροφοριών και στοιχείων για την καταγωγή και σημασία τους. Στην πλειονότητα τους οι παλιές ασπρόμαυρες φωτογραφίες έχουν επεξεργαστεί και επιχρωματιστεί με σεβασμό στα πρόσωπα που εικονίζονται, στις ενδυμασίες και στα δομικά μέρη της κάθε εικόνας.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.
