Οι κεμαλικοί, μας έλεγαν και ορκίζονταν πως έλεγαν την αλήθεια: "Είδαμε ότι ένας λευκός ιππέας με αστραφτερό ξίφος περιερχόταν τα προχώματα σας κατ' επανάληψη. Τον πυροβολήσαμε πολλές φορές αλλά στάθηκε αδύνατο να τον πετύχουμε".
Είναι γνωστά τα μοναστήρια της Χαλδίας του Πόντου, τα οποία αναφέρονται σε μονογραφίες αλλά και στο Γεωγραφικό λεξικόν του κ. Γεωργίου Κανδηλάπτη (Κάνεως). Αναγράφουμε τα γνωστότερα.
Οι Οφίτες έλεγαν κι αυτό το τραγούδι ίσως σαν κάποιο παιγνίδι
Μάννα, μάννα, Μεληδόνα, χελιδόνα κουπάς τα Άεα
Αναβάρα και Κουντούρα και Ζωή κι Αναστασία,
Το δίφυλλον, το τρίφυλλον πας παίζουν τα καράβια,
σκαμνίν ποδάκι κότσιξε, ενίβα ΄ς σο γλυκόμηλο,
εσήστεν το γλυκόμηλο ερώξεν τα πετάσα̤
Οι χοροί των Κρωμναίων είναι σχεδόν ίδιοι με εκείνους των περιφερειών Τραπεζούντος και Χαλδίας και είναι όλοι κυκλικοί. Απ’ αυτούς, οι χοροί που προτιμούνται στις πανηγύρεις αλλά και στους γάμους και τις λοιπές οικογενειακές διασκεδάσεις ήταν το Λαγγευτόν ή το χ̌υτόν και τ’ Ομάλ’ ή Διπάτ, χοροί που δεν διαφέρουν πολύ μεταξύ τους, ο μεν πρώτος πιο γοργός ενώ ο δεύτερος πιο αργός.
Τη Βασιλιά χαρτίν έρθεν δράκοι δρακοντοπούλια,
δράκοι δρακοντόπουλα, Ρωμαίϊκα παληκάρια,
ζωστέστεν τα λωρίτζα σουν, κρεμάστεν τα σπαθία,
Οι ενορίες της Κρώμνης βρίσκονται στις κατωφέρειες του νότιου μέρους της ενώ στα βόρεια και ψηλότερα της μέρη βρίσκονται τα παρχάρια (λιβάδια-βοσκότοποι).