• Home
  • Γλώσσα
  • Αεσέρτς (Άγιος Σέργιος), Ετυμολογικό σημείωμα Παντελή Η. Μελανοφρύδη

Αεσέρτς (Άγιος Σέργιος), Ετυμολογικό σημείωμα Παντελή Η. Μελανοφρύδη

Αεσέρτς,μελανοφρύδης,βουνά,πόντου,γεσίρ,εσέραγά,τορούλ,μεσοχάλδιο,αεσέρ,ποντιακή,γλώσσα,λαογραφία,άγιος,σέργιος,τσιτενοί,τσίτη,χριστιανισμός,δίας,αυλίανα,αεπαύλον,κρώμνη,σίμικλη,αϊλίας,αενπέτρον,ηρακλής,ΒαλαβάνηςΣτην αξιόλογη γεωγραφική και ιστορική του μελέτη «Απ’ τα ιστορικά βουνά του Πόντου», ο κ. Δ.Κ. Παπαδόπουλος, γράφει για το όρος Αεσέρ’. Λέξη που παράγεται εκ του Γεσίρ (αιχμάλωτος) ή εκ του σωρός (σερεύω) ή εκ του Εσέρ-αγά. Πιθανόν οι παραπάνω ερμηνείες και οι ετυμολογήσεις του κ Παπαδόπουλου να είναι ορθές καθώς πολλές ονομασίες ορέων ή τοποθεσιών έχουν ιστορική προέλευση. Επειδή στην περιφέρεια Τορούλ (Μεσοχάλδιον) ήταν πασίγνωστη και περιλάλητη η ψηλή κορυφή του Αεσέρ, τον οποίον δικαίως ύμνησε στον μέγιστο βαθμό η λαϊκή μούσα, θεωρώ επιβεβλημένη την ανάγκη να προσθέσω λίγα ακόμη πάνω στην λαμπρή πραγματεία του κ. Παπαδόπουλου. Αεσέρτς στην Ποντιακή γλώσσα είναι ο Άγιος Σέργιος του οποίου οι εκκλησίες (ναοί) βρίσκονται και αλλού όπως και στην Τσίτη όπου τιμόταν ως πολιούχος.

Παρακολουθείστε το αφιερωματικό μας βίντεο

Αεσέρτς,μελανοφρύδης,βουνά,πόντου,γεσίρ,εσέραγά,τορούλ,μεσοχάλδιο,αεσέρ,ποντιακή,γλώσσα,λαογραφία,άγιος,σέργιος,τσιτενοί,τσίτη,χριστιανισμός,δίας,αυλίανα,αεπαύλον,κρώμνη,σίμικλη,αϊλίας,αενπέτρον,ηρακλής,ΒαλαβάνηςΠολλοί Τσιτενοί ως εκ τούτου, έφεραν το όνομα του Αγίου Σεργίου. Υποθέτουμε ότι ο επι της κορυφής του Αεσέρ ναός ετιμάτο στην μνήμη του Αγίου Σεργίου, εξ ου και το όνομα του όρους. Είναι γνωστό ότι σχεδόν όλα τα ποντιακά όρη φέρουν ονόματα αγίων των οποίων τα παρεκκλήσια υπάρχουν στις κορυφές τους. Γνωρίζουμε απ’ την Βυζαντινή ιστορία, συνέχεια της οποίας ήταν η Ποντιακή, ότι, καθώς υποχωρούσε η ειδωλολατρία μπροστά στον Χριστιανισμό, στην λαϊκή ψυχή οι πολλοί και διάφοροι θεοί αντικαταστήθηκαν από Αγίους, οι οποίοι αναλόγως των ονομάτων ή των ιδιοτήτων τους έλαβαν θέση και λατρεία. Έτσι ο κορυφαίος Παύλος αντικατέστησε τον Δία, λατρευόταν ανέκαθεν στις κορυφές των βουνών όπου αναγέρθηκαν τα παρεκκλήσια του. ο Αε-Παύλον της Αυλίανας, το ψηλότερο όρος του Τορούλ στα 3.500 μέτρα, της Κρώμνης, της Σίμικλης κτλ. Στα χαμηλότερα βουνά κατά κανόνα υπήρχαν ναοί του Αγίου Πέτρου (Άεν –Πέτρον), του Προφήτη Ηλία (Αϊ-Λίας) που αντικατέστησε τον θεό Ήλιο, ακόμα χαμηλότερα σε λόφους και σε περίοπτα σημεία χτίζονταν ναοί προς τιμή του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου ως άλλος Ηρακλής, η δε σεμνή Παρθένος Μαρία διαδεχθείσα την παρθένο Αθηνά λατρευόταν σε ναούς που βρίσκονταν σε ακόμα χαμηλότερες τοποθεσίες. Πράγματι, ναός προς τιμή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου αν βρισκόταν σε κορυφή βουνού, θα αποτελούσε σίγουρα εξαίρεση του γενικού κανόνα. Ουδόλως αμφισβητούμε την τοποθέτηση του κ Παπαδόπουλου για την ονομασία και τιμή του προσώπου του Αγίου Σεργίου στην κορυφή του όρους Αεσέρ, αλλά ως φαίνεται και σε άλλες περιοχές και παρεκκλήσια του Πόντου, υπήρχε η συνήθεια να πανηγυρίζει κάποιο παρεκκλήσιο και σε άλλες ημερομηνίες όπως του δεκαπενταύγουστου (της Παναγίας) ασχέτως με την κύρια πανήγυρη του τιμωμένου αγίου του ναού ή παρεκκλησίου.
Αεσέρτς,μελανοφρύδης,βουνά,πόντου,γεσίρ,εσέραγά,τορούλ,μεσοχάλδιο,αεσέρ,ποντιακή,γλώσσα,λαογραφία,άγιος,σέργιος,τσιτενοί,τσίτη,χριστιανισμός,δίας,αυλίανα,αεπαύλον,κρώμνη,σίμικλη,αϊλίας,αενπέτρον,ηρακλής,ΒαλαβάνηςΤον Αεσέρ ειδικά οι Έλληνες του Πόντου τον θεωρούσαν ως φύλακα άγγελο. Όταν οι γυναίκες και τα παιδιά έλεγαν κάποιο αίνιγμα και ο αντικρινός τους δεν κατόρθωνε να το λύσει και να βρει την λύση, ζητούσαν να τους δοθεί ο Αεσέρτς για να πουν την λύση του αινίγματος. Τότε αυτή που επιθυμούσε να μάθει την λύση, έβαζε το χέρι στον κόλπο της και προσποιούμενη ότι έδινε κάτι στην άλλη, έλεγε : “έπαρ τον Αεσέρ” κι έτσι μόνο μάθαινε την λύση του αινίγματος.
Σχετικά με την ετυμολογία του ονόματος Αεσέρ, σε επιστολή του ο κ Γ. Βαλαβάνης σημειώνει την μετάφραση εκ του τουρκικού Άη-εσέρ ως εξής :
Άη = μην – η σελήνη
Εσέρ = τρίτο ενικό πρόσωπο του ρήματος εσέριμ = πνέω
Αεσέρ λοιπόν ετυμολογείται το μέρος όπου καθ’ εκάστην νέαν σελήνη πνέουν γνωστοί χαρακτηριστικοί άνεμοι

Αεσέρτς,μελανοφρύδης,βουνά,πόντου,γεσίρ,εσέραγά,τορούλ,μεσοχάλδιο,αεσέρ,ποντιακή,γλώσσα,λαογραφία,άγιος,σέργιος,τσιτενοί,τσίτη,χριστιανισμός,δίας,αυλίανα,αεπαύλον,κρώμνη,σίμικλη,αϊλίας,αενπέτρον,ηρακλής,ΒαλαβάνηςΠηγή : Παντελής Ηλία Μελανοφρύδης, Ποντιακά φύλλα τεύχος 24ον

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ