Θα ‘φτάς ατό και τη Γαβρά την τραγωδίαν πα’ θα λές. «Ιστορικές έρευνες» του Γεωργίου Ι. Μεταξά περί του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Θεοδώρου του Γαβρά και της ιδρύσεως της Άτρας
«Ὅμιλος Κρωμναίων νέων μὲ τὴν τοπικὴν χαρακτηριστικὴν λαζικὴν ἐνδυμασίαν (ζίπκας) ἐν πλήρει ὁπλισμῷ, παρὰ τὸ παρεκκλήσιον Παναγίας Καστροτείχου τῆς ἐνορίας Ἀληθινοῦ τῆς Κρώμνης. Ὁ όμιλος μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν κ. Κ. Βιόπουλον (ἔφιππον) ἀποτελεῖ τιμητικὴν συνοδείαν γαμηλίου πομπῆς.» (Ἀποστολεύς Κ. Βιόπουλος — Καλαμαριά)
Η Ενορία Σαμανάντων της Κρώμνης ήταν η μεγαλύτερη όλων των ενοριών της Κρώμνης και βρισκόταν κοντά στο ποτάμι της Κρώμνης υπαγόμενη στη Μητρόπολη Χαλδίας, γνωστή για τη Μονή της Θεοτόκου «Μικρέσσα» και το υψόμετρο των 1.750 μέτρων.
Γλώσσα, ήθη και έθιμα των Καυκασίων «Η γλώσσα είναι το ίδιο το έθνος» Αδαμάντιος Κοραής
Μια ιστορική φωτογραφία της 10ης Ιουνίου του 1908 από την Κελώνσα (Κοινώνισσα) των Σουρμένων της Τραπεζούντας αποτελεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά και πολυεπίπεδα ιστορικά τεκμήρια της νεότερης ποντιακής ιστορίας. Πρόκειται για μια φωτογραφία γεμάτη ζωντάνια, μουσική, ελπίδα, αλλά ταυτόχρονα και μια βαθιά, εκ των υστέρων ιστορική τραγικότητα.
"Γέρων Πόντιος με την χαρακτηριστική εγχώρια ενδυμασία του".