Όμιλος Ελλήνων ενόπλων Κρωμναίων στην Εκκλησία της Παναγίας Καστρότοιχου Ενορίας Αληθινού Κρώμνης - Γαμήλια πομπή με αρχηγό τον Κ. Βιόπουλο
«Ὅμιλος Κρωμναίων νέων μὲ τὴν τοπικὴν χαρακτηριστικὴν λαζικὴν ἐνδυμασίαν (ζίπκας) ἐν πλήρει ὁπλισμῷ, παρὰ τὸ παρεκκλήσιον Παναγίας Καστροτείχου τῆς ἐνορίας Ἀληθινοῦ τῆς Κρώμνης. Ὁ όμιλος μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὸν κ. Κ. Βιόπουλον (ἔφιππον) ἀποτελεῖ τιμητικὴν συνοδείαν γαμηλίου πομπῆς.» (Ἀποστολεύς Κ. Βιόπουλος — Καλαμαριά)
Σχολιασμός της Ιστορικής Φωτογραφίας: «Ομάδα νέων από την Κρώμνη με την τοπική χαρακτηριστική ενδυμασία της περιοχής (ζίπκες) και με πλήρη οπλισμό, δίπλα στο παρεκκλήσι της Παναγίας του Καστρότοιχου στην ενορία Αληθινού της Κρώμνης. Η ομάδα, με επικεφαλής τον κ. Κ. Βιόπουλο (έφιππο), αποτελεί τιμητική συνοδεία γαμήλιας πομπής.» Η επιχρωματισμένη αυτή φωτογραφία αποτελεί ένα σπάνιο και εξαιρετικά σημαντικό ντοκουμέντο για την κοινωνική και πολιτισμική ζωή που είχαν οι Έλληνες του Πόντου στην ορεινή περιοχή της Κρώμνης. Ζωντανεύοντας τις μνήμες των Ελλήνων του Πόντου
1. Το Πλαίσιο και η Περίσταση - Αν και η παρουσία τόσων ένοπλων ανδρών με φυσίγγια (σελάχια/φισεκλίκια) και τουφέκια παραπέμπει εκ πρώτης όψεως σε ανταρτικό ή αμυντικό σώμα, η λεζάντα αποκαλύπτει μια πολύ ενδιαφέρουσα πτυχή των εθίμων: πρόκειται για την τιμητική συνοδεία μιας γαμήλιας πομπής. Οι Ρωμιοί του Πόντου διατηρούσαν το έθιμο να συνοδεύουν το ζευγάρι ή τη νύφη με ένοπλους νέους (τους «συμπεθέρους» ή τιμητική φρουρά), οι οποίοι πυροβολούσαν στον αέρα (χαρμόσυνες τουφεκιές) κατά τη διάρκεια της διαδρομής προς την εκκλησία. Στην παραδοσιακή κοινωνία των Ελλήνων του Πόντου, ο γάμος δεν ήταν απλώς μια οικογενειακή υπόθεση, αλλά ένα συλλογικό γεγονός γεμάτο συμβολισμούς, αρχοντιά και λεβεντιά. Όπως συχνά αναδεικνύω μέσα από το Kotsari.com και τις δημοσιεύσεις μου, η οπλοκατοχή και η οπλοχρησία κατείχαν κεντρική θέση στα γαμήλια έθιμα των ορεινών κυρίως περιοχών. Το «αλάϊ» (η γαμήλια πομπή) του γαμπρού και του κουμπάρου πλαισιωνόταν από μια ένοπλη τιμητική συνοδεία νέων. Κατά τη διαδρομή προς το σπίτι της νύφης ή την εκκλησία, οι ένοπλοι ξέσπαγαν σε συνεχούς «ντονανμάδες» δηλαδή ομαδικές ομοβροντίες πυροβολισμών στον αέρα. Οι χαρμόσυνες αυτές τουφεκιές δεν δήλωναν μόνο την χαρά και τον ενθουσιασμό της ημέρας, αλλά λειτουργούσαν και ως επίδειξη ισχύος, λεβεντιάς και προστασίας της νέας οικογένειας. Η εικόνα του έφιππου κουμπάρου ή γαμπρού, περιστοιχισμένου από παλληκάρια με ζίπκες, σελάχια και τουφέκια που παιάνιζαν υπό τους ήχους της λύρας και του αγγείου (τουλούμ), αποτύπωνε την αδιάσπαστη ενότητα της «χαράς» του γάμου και της γιορτής με την πολεμική αρετή που χαρακτήριζε τους Ρωμιούς του Πόντου. Εθιμοτυπία χοροί και τραγούδια του γάμου στον Πόντο
2. Ο Χώρος. Στο φόντο διακρίνεται το πέτρινο παρεκκλήσιο της Παναγίας Καστροτείχου, στην ενορία Αληθινού της Κρώμνης. Η επιλογή του σημείου για τη φωτογραφία υπογραμμίζει τη στενή σύνδεση της θρησκευτικής και κοινωνικής ζωής των κατοίκων της περιοχής.
3. Ενδυμασία και Εξοπλισμός Παραδοσιακές ανδρικές & γυναικείες ενδυμασίες (φορεσιές) των Ελλήνων του Πόντου
• Η Ζίπκα: Όλοι οι εικονιζόμενοι νέοι φορούν τη χαρακτηριστική πολεμική/παραδοσιακή φορεσιά με τις λάζικες ζίπκες (εφαρμοστά παντελόνια που διευκόλυναν την κίνηση στα βουνά), μπότες, καθώς και τα παραδοσιακά καλύμματα κεφαλής (πασλήκια).
• Οπλισμός: Είναι βαριά εξοπλισμένοι με πολεμικά τυφέκια της εποχής και χιαστί φυσσιγγιοθήκες στο στήθος, δείγμα της ανάγκης για αυτοπροστασία και προστασία των οικογενειών και του ζωτικού τους γεωγραφικού χώρου, ετοιμότητα που χαρακτήριζε τους ορεινούς πληθυσμούς.
• Η Μουσική: Στο κέντρο, ένας από τους νέους κάθεται στο έδαφος κρατώντας παίζοντας τον άσκαυλο (αγγείον ή τουλούμ), υπογραμμίζοντας τον εορταστικό χαρακτήρα της ημέρας, καθώς η μουσική ήταν αναπόσπαστο κομμάτι κάθε γάμου.
• Ο Έφιππος Ηγέτης: Στα δεξιά ξεχωρίζει ο Κ. Βιόπουλος πάνω στο λευκό άλογο, ως επικεφαλής της ομάδας και της τιμητικής συνοδείας. Κρώμνη Πόντου (Korom Korum Trabzon) Ιστορία Λαογραφία Πολιτισμός. Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Θρύλοι, Παραδόσεις, Χοροί, Πρόσωπα
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
