Ενορία Σαμανάντων (Σιαμανάντων) Κρώμνης Χαλδίας Πόντου
Η Ενορία Σαμανάντων της Κρώμνης ήταν η μεγαλύτερη όλων των ενοριών της Κρώμνης και βρισκόταν κοντά στο ποτάμι της Κρώμνης υπαγόμενη στη Μητρόπολη Χαλδίας, γνωστή για τη Μονή της Θεοτόκου «Μικρέσσα» και το υψόμετρο των 1.750 μέτρων.
Γνωστός κληρικός της περιοχής υπήρξε ο πατέρας Κωνσταντίνος Ιωσηφίδης(1), εφημέριος της ενορίας. Συνοικίες της ενορίας Σιαμανάντων ήταν των: Σιαμανάντων, Γαραλάντων, Βαρτανάντων, Μωυσάντων, Τυρκάντων, Γοϊμψιάντων, Καλλιστράντων κλπ. Στην ενορία των Σιαμανάντων ανήκαν επίσης οι συνοικίες των Σεϊχάντων, Γεράντων, και τμήμα των Αλχαζάντων. Πριν από το 1914 ο πληθυσμός της ενορίας Σαμανάντων ανερχόταν σε περίπου 600 Έλληνες κατοίκους οι οποίοι μιλούσαν την ποντι(α)κή διάλεκτο και διατηρούσαν εκκλησία αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο. Το δημοτικό σχολείο όπου φοιτούσαν οι μαθητές της περιοχής, βρισκόταν στον γειτονικό οικισμό Φραγκάντων. Η ενορία Σαμανάντων αποτελούσε μία από τις πιο γνωστές και ιστορικές συνοικίες της θρυλικής Κρώμνης, μιας ορεινής, δυσπρόσιτης περιοχής του Πόντου που βρισκόταν ανάμεσα στην Τραπεζούντα και την Αργυρούπολη. Η Ιστορία της Κρώμνης (Β) Ενορίες Παρχάρια Α. Ι. Παρχαρίδου Ποντιακή Εστία τεύχος 41
• Κρυπτοχριστιανισμός: Η ενορία, όπως και ολόκληρη η Κρώμνη, υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα προπύργια των Κρυπτοχριστιανών (γνωστών και ως Κλωστήδων). Οι κάτοικοι διατηρούσαν κρυφά τη χριστιανική τους πίστη και τα έθιμά τους για αιώνες, μέχρι το 1856 (με το Χάτι Χουμαγιούν), οπότε και φανέρωσαν επίσημα την ταυτότητά τους.
• Οικονομική Ζωή: Λόγω του σκληρού και άγονου ορεινού εδάφους, οι κάτοικοι των Σαμανάντων αναγκάζονταν συχνά να ξενιτευτούν. Πολλοί εργάστηκαν ως εξειδικευμένοι μεταλλωρύχοι και τεχνίτες στη Ρωσία, τον Καύκασο ή σε άλλα μεταλλεία της Μικράς Ασίας. Τα χρήματα που έστελναν πίσω βοηθούσαν στη συντήρηση των σχολείων και της κοινότητας.
• Η Προσφυγιά: Η μακραίωνη ιστορία της ενορίας ολοκληρώθηκε βίαια με την Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923. Οι Σαμανάντες πήραν τον δρόμο της προσφυγιάς, αφήνοντας πίσω τα πετρόχτιστα σπίτια τους, αλλά μεταφέροντας στην Ελλάδα την πλούσια ποντιακή τους παράδοση. Κρώμνη Πόντου (Korom Korum Trabzon) Ιστορία Λαογραφία Πολιτισμός. Χωριά, Τοπωνύμια, Ήθη, Έθιμα, Θρύλοι, Παραδόσεις, Χοροί, Πρόσωπα.
Ο αείμνηστος μας δάσκαλος κ. Γεώργιος Κανδηλάπτης (Κάνις) στο μνημειώδες έργο του Ιστορικόν και Γεωγραφικόν Λεξικόν της επαρχίας Χαλδίας, αναφορικά με την ενορία Σιαμανάντων αναφέρει τα εξής ακόλουθα: Του Σιαμανάντων. Η μεγαλύτερη σε πληθυσμό ενορία της Κρώμνης με 150 οικογένειες και Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου όπου υπήρχε και η κεντρική Σχολή με 3 διδασκάλους. Υπήρχαν πολλά εμπορικά καταστήματα που εξυπηρετούσαν τις ανάγκες των κατοίκων. Διαιρείται στις εξής ενορίες :
1. Κυρίως Σιαμανάντων
2. Γαραλάντων
3. Βαρτανάντων
4. Μωυσάντων
5. Τορκάντων
6. Γοϊμσάντων
7. Καλλιστράντων κ.λ.π.
Στου Σιαμανάντων υπάγονταν οι συνοικίες Σεϊχάντων, Γεωργάντων, και τμήμα του Αλχαζάντων πατρίδας του διάσημου Γρηγορίου Γρηγοριάδη διδάσκαλου των πριγκήπων και έπειτα Σουλτάνων της τουρκίας Μουράτ, Χαμίδ και Ρεσάτ. Στην ενορία του Σιαμανάντων υπήρχε κάποτε Ιερά Μονή με το όνομα Καλούλ με 7 παρεκκλήσια και 8 κελιά, τώρα παραμένει καταστραμμένη. Το Αλχαζάντων υπήρξε πατρίδα του ήρωα δίπιστου Κώνστ-Οσμάν.
(1) O πατέρας Κωνσταντίνος Ιωσηφίδης εφημέριος της ενορίας Σαμανάντων της Κρώμνης φωτογραφίζεται το 1929 με την μητέρα, την σύζυγο, τα παιδιά και την οικονόμου του. Ο παπα Κωνσταντίνος Ιωσηφίδης εκ Σαμανάντων Κρώμνης Μια θαυμάσια φωτογραφία που μας διασώζει το περιοδικό "Ποντιακή Ηχώ". Ο ιερός κλήρος της Ανατολής διεκρίνετο πάντα για την απλότητα, την αγνότητα και την αγιότητά του. Πρωτοπόροι και οδηγοί σε κάθε θυσία για τη θρησκεία και την πατρίδα στάθηκαν οι ιερείς της Mικρασιατικής γης. Ακοίμητος φρουρός του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Γεωργίου του Τροπαιοφόρου ο παπα Κωνσταντίνος τις φρικτές εκείνες ώρες του ξεριζωμού, έμεινε τελευταίος στο χωριό και αναποφάσιστος μπήκε για τελευταία φορά στην εκκλησία του Αγίου και προσκύνησε την εικόνα του με δάκρυα. Όχι άγιε Γιώργη μου, δε θα σ’ αφήσω να σε μαγαρίσουν τα σκυλιά, θα σε πάρω μαζί μου στην Ελλάδα, στην πατρίδα μου, στο γένος μου που σε τιμά και σε δοξάζει.
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
