• Home

Ανάθεμα και τ’ άλογα - Θα σύρω και σαρεύω ‘σε - Στάθης Βενιαμίδης - Γαλίαινα Ματσούκας Πόντου

στάθης,βενιαμίδης,βενιάμς,γαλίανα,γαλλίαινα,ματσούκας,ποντιακά,τραγούδια,δημοτικά,λύρα,κεμεντζέ,αναθεμά,σαρεύω"Οι λαϊκοί οργανοπαίκτες και τραγουδιστές, αυθεντικοί εκφραστές του συναισθηματικού κόσμου του ποντιακού λαού, γίνονται υπέροχοι λειτουργοί στο ναό της ποντιακής μούσας. Ανασταίνουν με τις νότες τους κάθε ώρα και στιγμή τις αλησμόνητες πατρίδες, διαλαλώντας τη δόξα και τις ομορφιές του παρελθόντος. Η διατήρηση και συνέχιση των παλιών μουσικών παραδόσεων αποτελούν την ιερή υποθήκη των πατεράδων τους, που την εκπληρώνουν στο ακέραιο" Στάθης Ευσταθιάδης. 

Θα σύρω και σαρεύω 'σε με τα σεράντα κάστρα
εσύ 'κ̌ι' πεγια̤νεύκεσαι τον ουρανόν με τ' άστρα

Αναθεμά και τ' άλογα και τα κατιρτζιλούκια
αδά ΄ς σο χάλ' έγκαν' εμέν' γιαβρί μ' τα σεβνταλούκια

Παρακολουθείστε το σχετικό βίντεο για το τραγούδι Ανάθεμα και τ' άλογα

Pin It

Print

Άμον Σαντέτ’κον κριάρι - Δημώδες άσμα της Σαντάς του Πόντου

σαντέτκον,κριάρι,ποντιακά,τραγούδια,δημοτικά,σαντά,επτάκωμος,λύρα,χοροίΤραγούδι της Σαντάς του Πόντου τοποθετημένο πάνω στον όρθιο, στητό μονό χορό Τίκ της περιοχής, σε αργή χρονική αγωγή.

 'Σ σην πόρτα σ' πα να σπάουμαι άμον Σαντέτ'κον κριάρι,
ν' εμπαίν'τς, ν' εβγαίν'τς , να κλαίς και λές, κρίμαν ΄ς σο παλληκάρι.

Άνοιξον ρίζα μ' άνοιξον, άνοιξον ας εμπαίνω,
τσ̌εχέλκον παλληκάρ' είμαι κι ας ση σεβτά σ' καμένο

Παρακολουθείστε το σχετικό βίντεο για το τραγούδι της Σαντάς του Πόντου

Pin It

Print

Ακρίτης, Ακρίτας του Πόντου

 

akritasΣτα βυζαντινά χρόνια λεγόταν Ακρίτης, λέξη που παράγεται από τα «άκρα = σύνορα».
Πρόκειται για μεταφορά από τη λατινική (Limit up = σύνορο), λιμιταναίος ή λιμιτάνεος.
Σήμαινε, τον φύλακα των συνόρων της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Για πρώτη φορά ο όρος «Ακρίτας» μνημονεύεται από τον Αυτοκράτορα/συγγραφέα
Κωνσταντίνο Ζ' τον Πορφυρογέννητο.
Επίσης αναφέρεται στα έργα : «Περί παραδρομής πολέμου», «Στρατηγικόν του Κεκαυμένου», από τον Μιχαήλ Ατταλειάτη, και τέλος από τον Θεόδωρο Πτωχοπρόδρομο.
Σημαντικότατη αναφορά στον όρο έχουμε και από το έπος του Βασίλειου Διγενή Ακρίτα.
Όπως αναφέρω παραπάνω ο όρος έλκει την καταγωγή του από τα λατινικά limitaneus miles, εννοώντας τον στρατιώτη που ορίστηκε να φυλάει τα όρια του κράτους.
Ο Κωνσταντίνος Ζ' Πορφυρογέννητος αναφέρει ότι όταν ο Αυτοκράτορας επισκεπτόταν ερημικά και αποκαμρυσμένα σημεία του κράτους, δεν έπαιρνε μαζί του άλλη συνοδεία εκτός από αυτήν που όριζε ο δρουγγάριος της βίγλης.
Προπορευόταν από την βασιλική συνοδεία στρατιωτικό απόσπασμα και ένα άλλο ακολουθούσε σαν οπισθοφυλακή. Την οπισθοφυλακή αποτελούσαν Φ' (500) ακρίτες, άνδρες οπλισμένοι.
Οι ακρίτες εμφανίζονται τη εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, όταν δημιουργούνται μόνιμα στρατόπεδα ή φρούρια στις ακριτικές περιοχές του κράτους.
Οι στρατιώτες αυτοί ονομάζονταν limitanei, riparienses, castellani (εάν έμεναν σε καστέλια/κάστρα).
Στους λιμιτανέους παραχωρούνταν γαίες, οι λεγόμενες Teritoria ή Locae Castellorum, με αποτέλεσμα να σχηματίζονταν συχνά ολόκληρες αποικίες στα ακραία όρια της Αυτοκρατορίας.
Οι στρατιώτες/ακρίτες, πληρώνονταν τακτικά, ένα χρυσό νόμισμα το χρόνο.
Μισθός που αυξανόταν ανά ένα χρυσό νόμισμα μετά τον πρώτο χρόνο και δεν μπορούσε να υπερβεί τα δώδεκα.
Ο εξοχότερος από τους ακρίτες ο Βασίλειος Διγενής Ακρίτας αποτελεί τον ομώνυμο ήρωα του έπους.
Σχετικό χειρόγραφο της Τραπεζούντας αναφέρει:

Δείτε το βίντεο για τον Ακρίτη - Ακρίτα του Πόντου

 

Δείτε επίσης το βίντεο για το δημώδες ακριτικό άσμα του Ακρίτα

Pin It

Print

Ακρίτας κάστρον έχτιζεν, δημώδες ακριτικό άσμα Πόντου

Το δημώδες ακριτικό τούτο άσμα είναι τοποθετημένο πάνω στον Τραπεζουντέϊκο χορό Ομάλ' 

ακρίτας,ακριτικός,κύκλος,δημώδη,δημοτικά,τραγούδια,πόντου,διπάτ,τραπεζουντέικο,ομάλ,λύρα,κεμεντζέ,έλαμνεΑκρίτας όντες έλαμνεν
σην παραποταμέαν
επέ(γ)'νεν κι έρτον κι έλαμνεν
την ώραν πέντε αυλάκια
επέ(γ)'νεν κι έρτον κι έσπερνεν
εννέα κότια̤ σπόρον

Έρθεν πουλίν κι' εκόνεψεν
'ς ση ζυγωνί' την άκραν
σ'κούται και καλοκάθεται
'ς ση ζυγονί' την μέσεν

Ακρίτα μου ντο κάθεσαι
ντο στέκεις και περ'μένεις (;)
το ένοικο σ' εχάλασαν
και την καλή σ' επαίραν

Και τα μικρά πουλόπα σου
σύρν'να 'ς σα περιβόλια
τ' όλον καλίον τ' άλογο σ'
στρών'νε και καβαλλ'κεύνε

Δείτε το βίντεο για τον Ακρίτα

Δείτε επίσης το βίντεο με το ακριτικό άσμα Ακρίτας όντες έλαμνε

Pin It

Print

Άκ Δάγ Μαδέν, Ιστορική γεωγραφική λαογραφική και εθνική αναφορά

άγκυρα,κασαμπάς,ακντάγματενί,μεταλλείο,σαμψούντα,αμισός,σεβάστεια,καράπιρ,απτουρραχμανλή,κουλλούκ,χάλκατζη,σαχνάδερεσί,παγτζατάκ,κηλλήπουνάρ,τοκούζ, ποζχιουγιούκ,εβτζή,ακτας,τσικρικτζή,τατδερεσί,ελμαλί,κιολί,σεκίκασί,κουσκαγιά,κέισερι,κούρτενι,τεκκέ,κιουνεγί,γετίσεχερλί,κατηκισλά,χοπούτς,άταλα,καρατζά,βιράν,τσάχαλη,όλουτζα,λευκά,όρη,ίρις,ποταμόςΣτο απώτατο ανατολικό σημείο του Νομού Άγκυρας έκειτο ο κασαμπάς (επαρχία) Ακ Ντάγ Ματενί αποτελούμενος από 180 χωριά. Είχε την έδρα του στο Μεταλλείο Ακ Δαγ Μαδέν, πόλη που απείχε 300 χλμ ανατολικά απ την Άγκυρα, περίπου 200 χλμ νοτιοανατολικά της Σαμψούντας και περίπου 100 χλμ δυτικά της Σεβάστειας.  Βρίσκεται στις υπώρειες του Ακ Ντάγ (Λευκού όρους) και εκτείνεται αμφιθεατρικά παρα τον Ίρι ποταμό. Στα νοτιοανατολικά της πόλεως υψώνεται επιβλητικά ο κατάφυτος από δρύς και πεύκα, λόφος του Αγίου Γεωργίου όπου ανεγέρθη και ομώνυμο παρεκκλήσιο.

Δείτε το βίντεο για το Άκ Δάγ Μαδέν

Δείτε το βίντεο για το Ακ Δάγ Μαδέν και τα πέριξ αυτού Ελληνικά Χωρία

Pin It

Print

Αέρ-ιμ' κι' Άε-Γρήγορε - Δημώδες άσμα της Γαλίανας της Ματσούκας για τον Περιστερεώτα

περιστερεώτας,περιστεράς,γαλίανα,γαλλίαινα,μονές,κοινόβια,μοναστήρια,πόντου,άγιος,γεώργιος,μεγαλομάρτυρας,ποντιακή,λαογραφία,μαρτυρολόγιοΤο δημώδες αυτό άσμα της περιφέρειας της Ματσούκας και συγκεκριμένα του χωρίου Γαλίανα (ή Γαλλίαιανα) αναφέρεται στην τρίτη αρχαιότερη μονή στον Πόντο που ετιμάτο στη μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου του Τροπαιοφόρου. Οι δύο άλλες αρχαιότερες ήταν του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου η επιλεγομένη του Βαζελώνος και της Παναγίας στο όρος Μελά όπου θησαυριζόταν η τιμία, σεβασμία και θαυματουργός εικών της Υπεραγίας Θεοτόκου, μίας και των τριών εικόνων που ζωγράφισε προς τιμή της Θεοτόκου ο άγιος Απόστολος και ευαγγελιστής Λουκάς και ευλογήθηκαν απ΄την ίδια την μητέρα του Σωτήρος. 

περιστερεώτας,περιστεράς,γαλίανα,γαλλίαινα,μονές,κοινόβια,μοναστήρια,πόντου,άγιος,γεώργιος,μεγαλομάρτυρας,ποντιακή,λαογραφία,μαρτυρολόγιο,γρήγορος,γοργόςΝα ποδεδίζω τον Αέρ' και τον Περιστερών-ι,
ατόν θα βάλω μάρτυρα, θ' εφτάγω 'σε τ' εμόν-ι.

Αέρ'-ιμ' κι Άε-γλήγορε μ΄, δέκα οκτώ χρονών-ι,
έλα τέρεν και λάρωσον την εγάπην τ' εμόν-ι.

Στην παραπάνω αγιογραφία, ο Άγιος Γεώργιος έχει το προσωνύμιο Γοργός όπως ακριβώς θεωρείτο και τον Πόντο απ΄τους Έλληνες ως "γρήγορος" στην εκπλήρωση των αιτημάτων των πιστών χριστιανών.

Παρακολουθείστε το βίντεο μας, για τον Άγιο Μεγαλομάρτυρα Γεώργιο

Pin It

Print

More Articles ...