• Home

Το φόρισμαν της νύφης στη Μαζερά της Ματσούκας του Πόντου

τραγούδια,γάμου,γαμήλια,ήθη,έθιμα,μαζερά,σαράντων,πόντου,ματσούκας,φόρισμα,νύφης,ντύσιμο,λαογραφίαΦορίστ' ατεν, σ̌κεπάστ' ατεν, επάρ' ατεν κι ας πάμε

'σ σην χαρά σ' νύφε ξάϊ μη κλαίς, περ' παλαλά θ' εφτάμε

Σήμερον μαύρος ουρανός, σήμερον μαύρη μέρα,
σήμερον ξιχωρίγουνταν μάνα και θαγατέρα

Δείτε το σχετικό βίντεο με το αναφερόμενο τραγούδι

Print

Χρήστος Αϊβαζίδης (Αϊβάζ), Αργαλί Τραπεζούντας - Κολχικό Λαγκαδά

αϊβαζίδης,χρήστος,αϊβάζ,ποντιακή,λαογραφία,χοροί,τραγούδια,κεμεντζέ,λύρα,κολχικό,λαγκαδάΗχητικό ιστορικό ντοκουμέντο από καταγραφή του αείμνηστου Στάθη Ευσταθιάδη. Παίζει λύρα και τραγουδά ο αείμνηστος και αξεπέραστα γνήσιος και αυθεντικός λαϊκός καλλιτέχνης Χρήστος Αιβαζίδης (Αϊβάζ). Ο Στάθης Ευσταθιάδης είχε πει ότι ο Αϊβάζ εντυπωσίαζε κάθε φορά όχι μόνο με το παίξιμο, όχι μόνο με το μελωδικό του τραγούδι, αλλά και με το πανηγυρικό ύφος και τον τρόπο του, στην απόδοση των παραδοσιακών τραγουδιών. 

Αγγέλ' '(ε)ξέβαν 'ς σην απαντή σ' θα φέρ'νε 'σε τη λύρα σ', εσύ θα παίεις και τραγωδείς κι' εκείν' θα κλαίν' τη μοίρα σ'

Αναθεμά αϊ γιάβρι μ' τα μακρά, όθεν 'κ̌ι' πάει λαλία.....

Δείτε το σχετικό βίντεο και ακούστε τον Χρήστο Αϊβαζίδη σε μια ιστορική ηχογράφηση του Στάθη Ευσταθιάδη

αϊβαζίδης,χρήστος,αϊβάζ,ποντιακή,λαογραφία,χοροί,τραγούδια,κεμεντζέ,λύρα,κολχικό,λαγκαδάΤο καρδόπο μ' αϊ γεραλήν, αν κλαίω θα ματούται, άμον τη λάμπας το γυαλί, απάν' αν κρού(ει)ς τσακούται

Φωνή Στάθη Ευσταθιάδη : Ε μαύρε Αϊβάζ'...χωρίς εσέν' κλεμένα τα χαράντας, άχαρα τα φαγοπότια̤

Ο Χρήστος Αϊβαζίδης ανήκει στην 2η ομάδα λαϊκών καλλιτεχνών σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση του κ.Στάθη Ευσταθιάδη. Αναφέρει σχετικά -μεταξύ άλλων- για την δεύτερη αυτή ομάδα των λαϊκών καλλιτεχνών : "Αυθεντικοί εκφραστές του συναισθηματικού κόσμου του ποντιακού λαού, γίνονται υπέροχοι λειτουργοί στο ναό της ποντιακής μούσας. Ανασταίνουν με τις νότες τους κάθε ώρα και στιγμή, τις αλησμόνητες πατρίδες, διαλαλώντας τη δόξα και τις ομορφιές του παρελθόντος".

Print

Ο Τσορτάντς ή Τσορτανίκας ο Σαντέτες λυράρης και τραγουδιστής, Ιωάννης Τσορτανίδης

τσορτάντς,τσορτανίδης,τσορτανίκας,νέα,σάντα,σαντά,κιλκίς,τραπεζούντα,λυράρης,ευκλείδης,κουρτίδης,ποντιακά,τραγούδια,κεμεντζέ

Είναι γνωστό τοις πάσι ότι το τραγούδι του Καπιτάν Ευκλείδη είναι μια μελωδία που εμπνεύστηκε ο μεγάλος Σανταίος λυράρης Ιωάννης Τσορτανίδης (Τσιορτάντς), ο οποίος γεννήθηκε στη Σαντά του Πόντου στα 1900 και πέθανε στη Νέα Σάντα Κιλκίς . Οι στίχοι του τραγουδιού, το οποίο κινείται ανάμεσα στο έπος και την ελεγεία, είναι επίσης δικοί του.

Δείτε το βίντεο με το τραγούδι του καπετάνιου Ευκλείδη Κουρτίδη

Για πρώτη φορά , ο σκοπός του Καπιτάν Ευκλείδη , λέγεται ότι παίχτηκε στο τεσσαρακονθήμερο μνημόσυνο του καπετάνιου στα 1937, και δεν ήταν ακριβώς όπως τον γνωρίζουμε σήμερα. Στην αρχή ο Τσιορτάντς το έπαιξε λίγο διαφορετικά και στην πορεία το εξέλιξε (εμόρφυξεν ατο). Κατόπιν τη μελωδία , τη διαμόρφωσε όπως είναι σήμερα , ο πατριάρχης της λύρας Γώγος Πετρίδης , ο οποίος γνώριζε και θαύμαζε τον Τσιορτάν. Οι σχέσεις του Γώγου Πετρίδη με τη Νέα Σάντα και τους Σανταίους ήταν , όπως είναι γνωστό πολύ στενές.

Ακούστε τον Τσορτάντ τον Σαντέτε να παίζει και να τραγουδά το τραγούδι που έγραψε ο ίδιος προς τιμή του φίλου του Ευκλείδη Κουρτίδη Καπετάνιου και αντάρτη των Ισχανταίων της ηρωικής Σαντάς του Πόντου.

O Τσορτανίδης Ιωάννης (Τσορτανίκας από την Σάντα), εξύμνησε με τον καλύτερο τρόπο τα κατορθώματα του μεγάλου καπετάνιου του Ευκλείδη Κουρτίδη με το ομόνυμο τραγούδι. 

Πηγή : Αρχειακό ηχητικό υλικό της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών

Print

Των Τριών Ιεραρχών στον Πόντο. Ήθη, έθιμα, δοξασίες.

χριστιανισμός,πόντος,άγιοι,τρείς, ιεράρχες,βασίλειος,γρηγόριος,ιωάννης,αγιολόγιο,κοτύωρα,κορόνιξα,χάρσοραΤην 30η Ιανουαρίου εκάστου έτους τιμάται η μνήμη των Αγίων Τριών Μεγάλων Ιεραρχών και Οικουμενικών διδασκάλων, Βασιλείου του Μεγάλου, Ιωάννου του Χρυσοστόμου και Γρηγορίου του Θεολόγου. Ο λαός του ονομάζει και "Τρείς Άρχοντες" και την ημέρα της μνήμης τους εορτάζουν ο Αρχοντής και η Αρχόντω (Αρχοντούλα).

Οι κάτοικοι του χωρίου Χόψα της Χαλδίας ζητούσαν τη βοήθεια του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου στην εξεύρεση χαμένου ζώου ή προβάτου που αποπλανήθηκε απ την αγέλη ή το ποίμνιο κατά την επιστροφή του κοπαδιού απ τη βοσκή. Η σχετική επίκληση ήταν έμμετρη για το "δέσιμο" του λύκου :
« Αέννες ο Χρυσόστομον είχ̌εν ζά και πρόατα, σην αυλήν εβόσ̌κιζαν, εκοιμέθεν, είχ̌εν ατα, εκοιμίστεν εχάσεν ατα.
Ε, κυρά Μαγδαλενή και το κείται σο κουνίν, άρκον κι' α̤ρκόπουλον, ο λύκον κι' ο λυκόπουλον, τ' Αέρ' το κλειδίν σο στόμαν ατ' »

Μετάφραση :
Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος είχε βόδια και πρόβατα και τ' άφησε να βόσκουν στην αυλή. Έπεσε να κοιμηθεί και τα είχε, αποκοιμήθηκε και τα έχασε.
Ε ! κυρά Μαγδαληνή, αυτό που βρίσκεται στην κούνια, είτε αρκούδα είτε αρκουδόπουλο, είτε λύκος είτε λυκόπουλο, του Αγίου Γεωργίου το κλειδί να κλείσει το στόμα του.

Έτσι πίστευαν ότι θα δενόταν το στόμα του λύκου ή της αρκούδας και την άλλη μέρα θα έβρισκαν σώα τα ζώα τους.

Παρακολουθείστε το βίντεο μας που αφορά στην τιμή και τον εορτασμό των Τριών Ιεραρχών στον Πόντο

Print

Οι Αρχιμεταλλουργοί του Πόντου

αρχιμεταλλουργοί,λατομεία,πόντου,γκιουμούς,μαδέν,ακντάγ,ακδάγ,μπουγά,μπερεκετλί,τσίψη,στυπτηρία,άργυρος,αργυρούποληΈτσι ονομάζονταν οι υπεύθυνοι προϊστάμενοι των μεταλλείων στις μεταλλευτικές περιοχές της Αργυρούπολης, Κρώμνης, Σαντάςς και Σταυρίν. Είχαν πλεονεκτήματα ειδικής προστασίας από το τουρκικό κράτος επειδή αποτελούσαν σπουδαιότατο φορέα πλούτου. Τα πλεονεκτήματα αυτά είχαν την προστασία του νόμου και του εκάστοτε Εμίνη (διοικητή της περιοχής). Σημαντικό προς αναφορά είναι το γεγονός ότι ενώ η διοίκηση της περιοχής ήταν δικαιοδοσίας του Εμίνη, η διοίκηση των μεταλλείων ήταν υπόθεση των αρχιμεταλλουργών δηλαδή των χριστιανών. Οι οικογένειες των αρχιμεταλλουργών πάντα ξεχώριζαν και κατείχαν κληρονομικά το δικαίωμα εκμετάλλευσης των μεταλλείων. Η Μητρόπολη Χαλδίας είχε γίνει εστία ομαδικών αναχωρήσεων προς το εσωτερικό της Μ. Ασίας και τον Καύκασο, Σιεμπίνκαραχισάρ – Ακ Ντάγ – Μερζεφούντα – Περεκετλή – Βουλγάρ – Σις Χατσήκιοϊ – Θεοδοσιούπολη – Κάρς – Βατούμ – Τιφλίδα – Μεσοποταμία – Συρία κ.α.

Δείτε το βίντεο για το Κιμίς - Γκιουμούς Μαδέν

Print

Τοπάλ Οσμάν Φερεντίν Ζατέ. Ο μαύρος δαίμονας του Πόντου, β' μέρος

τοπάλ,οσμάν,οσμάναγάς,φερεντίνζατέ,σφαγέας,ποντίων,ελλήνων,γενοκτονία,τρίπολη,κερασούντα,πόντουΜετά την ανακωχή, όσοι Έλληνες είχαν καταφύγει στη Ρωσία άρχισαν να επιστρέφουν με ατμόπλοια που είχε επιτάξει η Ελληνική κυβέρνηση. Από το Σοχούμι αλλά και άλλα λιμάνια άρχισε να επιστρέφει ο Ποντιακός Ελληνισμός στις κοιτίδες του. Ο Ελληνισμός αυτός που εκδιώχθηκε με τους διωγμούς από τα χωριά και τις πόλεις όπου γεννήθηκε και έζησε.
Η τουρκική κυβέρνηση όμως άρχισε να ταράζεται και να ανησυχεί καθώς έβλεπε την Ευρωπαϊκή κίνηση των Ελλήνων Ποντίων για την απελευθέρωση του Πόντου αφενός, και αφετέρου την κατά κύματα επιστροφή των προσφύγων στην πατρίδα τους.Οι τουρκικές λιμενικές αρχές άρχισαν να προφασίζονται διάφορες δυσκολίες για να απαγορεύουν την παλιννόστηση των Ελλήνων του Πόντου. Έλεγαν ότι για πολιτικούς λόγους η Ρωσία στέλνει πληθυσμό στην τουρκία και ότι ο πληθυσμός αυτός, δήθεν, είχε μεταναστεύσει από τον Πόντο στη Ρωσία πριν από τουλάχιστον 50 χρόνια. Καθημερινά, στα λιμάνια συνέβαιναν πολλά έκτροπα από τους τούρκους οι οποίοι δεν δίσταζαν να αρπάζουν του Έλληνες παλιννοστούντες από τα μαλλιά. Κατά το δεύτερο εξάμηνο της ανακωχής ξεκίνησε μία βενζινάκατος από το Σοχούμι γεμάτη με Έλληνες Χριστιανούς, με προορισμό την Κερασούντα. Μεταξύ τους ήταν και ο Χάτσικας με τον αδερφό του απ την Κουλάκ – Καγιά μαζί με αρκετούς συγχωριανούς τους.  

Δείτε το δεύτερο μέρος του βίντεο για τον Οσμάν Φερεντίν Ζατέ

Print

More Articles ...