Ένα αξέχαστο πανηγύρι στην Παναγία Γουμερά του Πόντου του Δ. Σ. Κατωνίδη
Τώρα τα τελευταία τρία τέσσερα χρόνια με την προσέγγιση του δεκαπενταύγουστου και με τις ετοιμασίες που βλέπω να γίνονται γύρω μου από εκείνους που ετοιμάζονται να πάνε στο πανηγύρι της Παναγίας Σουμελά θυμάμαι με ζωηρή συγκίνηση ένα προσκύνημα που είχα κάνει παιδί ακόμη στην παλιά την πατρίδα, στην ξακουστή στην περιφέρεια μας Παναγία της Γουμερά.
Ένα αξέχαστο πανηγύρι στην Παναγία Γουμερά του Πόντου Πέρασαν τόσα χρόνια από τότε παραπάνω από 50 κι όμως θυμάμαι ακόμη κάθε λεπτομέρεια του προσκυνήματος εκείνου σαν να ήταν χθες. Μαζί με τους μεγαλύτερους ξεκινήσαμε από την Άδυσσα το αγαπημένο μας χωριό, μια μεγάλη ομάδα παιδιά, όλοι σχεδόν οι μαθητές του σχολείου μας όλων των τάξεων με επικεφαλής τον δάσκαλό μας, τον αείμνηστο παπα Αγαθόνικο. Από τους μεγάλους θυμάμαι τον Γιάννεν τη Χαλκοτή, τον πατέρα μου Σταύρο και τον διδάσκαλο Ηλία Μελανοφρύδη. Με το τέλος του εσπερινού που συνέπεσε με τη δύση του ηλίου οι διάφορες παρέες κατά χωριά σκορπίστηκαν στα γύρω και άρχισε το τραγούδι και ο χορός σε διάφορα σημεία. Ο μεγαλύτερος χορός «εκουρεύτεν» κάτω από το «Καρύδ’ τη Παναγίας» με λυριτζή τον Θεόδωρο τον Αδυσσενόν. Στον περίβολο της εκκλησίας οι μαθητές των διαφόρων χωριών κατά ομάδες άρχισαν και εκείνοι τα τραγούδια. Τα τραγούδια όμως τα δικά μας ήταν μόνο πατριωτικά που τα μαθαίναμε στο σχολείο. Ολόγυρά μας συγκεντρώθηκε ακροατήριο και σε λίγο η παιδική μας διασκέδασή πήρε τη μορφή διαγωνισμού άσματος μεταξύ των διαφόρων ομάδων. Θυμάμαι τον ιατρό κ. Θεοφύλακτο, τον γνωστό οφθαλμολόγο της Θεσσαλονίκης, ο οποίος παρακολουθούσε και προέτρεπε όλους προπαντός τους Αδυσσινούς να βάλουν τα δυνατά τους να έρθουν πρώτοι. Θυμάμαι μερικά από τα τραγούδια μας: «Στρατιώτης πώς μ αρέσει….», «Η Ελληνική σημαία…» Με αυτό το τραγούδι συνέβη το εξής περιστατικό. Ενώ το τραγουδούσαμε βηματίζοντας στη γραμμή όταν φτάσαμε στο στίχο «τα τζαμιά θα γίνουν στάχτη κι ο Σταυρός θα υψωθεί..» σταματήσαμε γιατί αντικρίσαμε μπροστά μας τον τούρκο χωροφύλακα. Ο κ. Θεοφύλακτος που παρακολουθούσε ενθουσιασμένος μας φωνάζει: «Παιδία πέτ’ α̤το όλεν, μη φοάστεν!». Άλλο που δεν θέλαμε κι εμείς και τελειώσαμε πιο έντονα με «Το κεφάλι του Χαμίτι στην Αθήνα θα σταλεί…». Ο χωροφύλακας, μας χειροκροτούσε ενθουσιασμένος!. Μόλις τα μεσάνυχτα τραβήξαμε για ύπνο στα κελιά των καλογήρων. Οι περισσότεροι Αδυσσινοί κοιμηθήκαμε στο κελί του μακαρίτη Ιερομονάχου Ιερεμία Μελανοφρύδη. Το πρωί στη λειτουργία λόγω της συρροής πολλών ιερέων από τα πέριξ χωριά, ο δικός μας ο παπα Αγαθόνικος προτίμησε να ψάλλει με τον συγχωριανό του πρωτοψάλτη Ηλία Μελανοφρύδη. Δεν ξεχνώ ποτέ εκείνη την Λειτουργία και προπαντός τη μελωδία των δυο εκείνων πραγματικών διδασκάλων της βυζαντινής μουσικής. Το εκκλησίασμα συγκρατούσε την αναπνοή του για να ακούσει τους έξοχους εκείνους ψάλτες, προπαντός δε οι ξενοχωρίτες. Εμείς οι Αδυσσινοί ξέραμε το σπάνιο τους τάλαντο γιατί και οι δυο δίδασκαν βυζαντινή μουσική στο σχολειό μας αλλά και κατ’ οίκον. Για τον αείμνηστο παπα Αγαθάγγελο κάποτε είχε πει ο αοίδιμος Μητροπολίτης Χαλδίας Λαυρέντιος: «Αυτός είναι το καύχημά της επαρχίας μου, τύπος καλού ιερέως, άφταστος μουσικός με φωνή αγγελική». Πόσα χρωστάει η γενιά μας σε εκείνους και στους άλλους τους δασκάλους μας!. Όλη τους τη ζωή την πέρασαν διδάσκοντας και κατηχώντας τους νέους. Εκείνοι μας γαλούχησαν με τα θεία νάματα της θρησκείας και του εθνισμού που στάθηκαν οι δυο πόλοι της ζωής μας και ο ακραιφνής ελληνικός πολιτισμός που γνωρίσαμε και για τον οποίο είμαστε και τώρα περήφανοι.
Νέα Τραπεζούντα – Δ. Σ. Κατωνίδης
Ιερά Σταυροπηγιακή Μονή της Παναγίας Γουμερά. Ιστορία Θρύλοι Παραδόσεις (Γ.Κανδηλάπτη) - Παναγία Γουμερά 2008 Σύλλογοι Δροσάτου & Κορδελιού Εις Δόξαν και Μνήμην Εκείνης - Πανηγυρισμός εις την Παναγίαν Γουμερά του Πόντου - Ιερά Μονή Παναγίας Γουμερά Τσίτη Άρδασας Πόντου (Επαρχία Χαλδίας) Α΄ Μέρος
Ένα αξέχαστο πανηγύρι στην Παναγία Γουμερά του Πόντου Ποντιακά φύλλα τ78-79, Θεσσαλονίκη Ιούνιος Ιούλιος 1956, του Δ. Σ. Κατωνίδη
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
