“ ‘Σ σον Αη-Λία αφκακές θερίζ’ τ’ εμόν τ’ αρνόπον και ντ' έμορφα και νόστιμα κρατεί το καγανόπον”. Πολλές μέρες πριν τις 20 του Θερ'νού (Ιουλίου) εορτή του Aγίου Προφήτου Ηλία, η Μόχωρα, ένα απ’ τα μεγαλύτερα και καλύτερα χωριά της Κρώμνης, φανέρωνε κάποιον αλλιώτικο οργασμό, μια ξεχωριστή κίνηση (οργάνωση).
Τα Μάλαχα ήταν ένα ελληνικό χωριό με 30 οικογένειες που ανήκαν στην επαρχία Αργυρούπολης του νομού Τραπεζούντας.
Το χωριό ήταν χωρισμένο σε πέντε μαχαλάδες:
• Ακριτάντων
• Ποπάντων
• Κεσογλάντων
• Σιδηροπουλέων
• Μυρωθάντων
Ένα από τα ωραιότερα και πιο συγκινητικά τραγούδια του Πόντου που τραγουδιόταν κατά τους μακρούς χρόνους της δουλείας και ειδικότερα την εποχή της τρομοκρατίας των γενιτσάρων, είναι και το τραγούδι της Σοφίτσας.
Το Χάσκιοϊ (τα παλιά χρόνια) ήταν τουρκικό τσιφλίκι το οποίο το αγόρασαν κάποιοι Έλληνες, το μοίρασαν μεταξύ τους και εγκαταστάθηκαν εκεί με τις οικογένειες τους. Επρόκειτο για μικρό αμιγώς ελληνικό χωριό το οποίο κατοικήθηκε από 11 οικογένειες ομογενών μας.
Η ιστορία της Άτρας λένε ότι αρχίζει με την παρουσία του Θεόδωρου Γαβρά στην άλλοτε ακατοίκητη αυτή περιοχή. Τα στοιχεία που ενισχύουν την άποψη αυτή παρουσιάζουν πειστικότητα.
Από τη ζωή της Άννας Κομνηνής - Ιδιαίτερη αναφορά στο Ωραιόκαστρον ή Κάστρεν Γουδουλάς. Από την μεγάλη βασιλική οικογένεια των Κομνηνών της Τραπεζούντας η οποία συνέδεσε περισσότερο το όνομά της με τον τόπο και ιδιαίτερα με τα ενδότερα του Πόντου είναι η Άννα Κομνηνή η θυγατέρα του Δαβίδ Κομνηνού του τελευταίου αυτοκράτορα της Τραπεζούντας.