Τα Μάλαχα της Χαλδίας

μάλαχα,χαλδίας,πόντου,αργυρούπολη,ακριτίδης,ιωάννης,παναγίτσα,εδέσσηςΤα Μάλαχα ήταν ένα ελληνικό χωριό με 30 οικογένειες που ανήκαν στην επαρχία Αργυρούπολης του νομού Τραπεζούντας.
Το χωριό ήταν χωρισμένο σε πέντε μαχαλάδες :
• Ακριτάντων
• Ποπάντων
• Κεσογλάντων
• Σιδηροπουλέων
• Μυρωθάντων
Το χωριό είχε δύο ναούς, του Αγίου Παύλου και του Γεννεσίου της Θεοτόκου καθώς και τρία παρεκκλήσια : της Κοίμησης της Θεοτόκου, των Αγίων Θεοδώρων και του Αγίου Γεωργίου. Για την λειτουργία των ανωτέρω ναών και παρεκκλησίων είχαν δύο ιερείς ο παπα – Παύλος Παπαδόπουλος και ο παπα – Σπυρίδων Παπαδόπουλος.
Διατηρούσαν ένα τριτάξιο δημοτικό ελληνικό σχολείο με 30-40 μαθητές και με δασκάλους τους Γεώργιο Ιωαννίδη και Θεόδωρο Παπαδόπουλο.

Οι μορφωμένοι του χωριού εκτός των δύο ιερέων και των δασκάλων, ήταν ο Κοσμάς Κοσμίδης, ο Ιωάννης Ακριτίδης και ο Νικόλαος Ακριτίδης. Οι προύχοντες ήταν : ο Σάββας Ακριτίδης, ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, ο Στέφανος Σιδηρόπουλος, ο Ιωάννης Πορφυρόπουλος και ο Κοσμός Μυρίδης.
Οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνταν και βιοπορίζονταν απ’ την γεωργία και την κτηνοτροφία. Οι ιδιοκτησίες κυμαίνονταν από 20 έως 50 στρέμματα το δε όργωμα γινόταν με ξύλινα αλέτρια και το αλώνισμα με το δουκάνι που το κατασκεύαζαν με δύο χοντρά σανίδια σφηνώνοντας στη μια τους επιφάνεια κοφτερές πέτρες ενώ στην άλλη καθόταν (επάνω) ο αγρότης που οδηγούσε τα ζευγμένα βόδια. Όλη αυτή η κατασκευή περνούσε πάνω απ τα απλωμένα άχυρα. Κάθε οικογένεια έτρεφε βόδια και γαϊδούρια που τα χρησιμοποιούσαν στις αγροτικές εργασίες, αλλά και πρόβατα και γίδια.
Το χωριό είχε χιλιάδες στρέμματα για τη βοσκή των ζώων, στην τοποθεσία Φουρνιά όπου παρχάρευαν κι όλας. Το παρχάρεμα διαρκούσε περίπου 3 μήνες κάθε χρόνο. Οι νοικοκυρές έπαιρναν τα ζωντανά τους, γίδια, πρόβατα, αγελάδες και διέμειναν στις πρόχειρες κατοικίες τους (καλύβια) στο παρχάρι, όπου παρασκεύαζαν τα βούτυρα (βουτούρτα) και τα γιαούρτια (ξυγάλατα) και επέστρεφαν στο χωριό με την έναρξη του Φθινοπώρου.
Απέναντι απ’ το χωριό υπήρχε ένα δάσος από βελανιδιές, ενώ στα δυτικά του χωριού υπήρχε και άλλο δάσος με έκταση τρείς χιλιάδες στρέμματα περίπου και δυτικότερα ακόμη έναν δάσος μεγαλύτερο, οκτώ με δέκα χιλιάδες στρέμματα έκτασης περίπου.
Τρία ήταν τα βασικά βουνά του χωριού :
Ο Ασπρόλιθος που είχε υψόμετρο 1500 μέτρα
Ο Προφήτης Ηλίας με υψόμετρο πάνω από 2000 μέτρα &
Της Αγίας Κυριακής με υψόμετρο 1500 μέτρα περίπου.

μάλαχα,χαλδίας,πόντου,αργυρούπολη,ακριτίδης,ιωάννης,παναγίτσα,εδέσσης,χάρτηςΤα ποτάμια του χωριού ήταν επίσης τρία.
Το ένα έτρεχε στα δεξιά του χωριού και λεγόταν «Τη Λευκής το ποτάμ’», το άλλο έτρεχε στ’ αριστερά του χωριού και λεγόταν «Τη Θοδωρή το νερόν’» και το τρίτο περνούσε απ’ τους πρόποδες του χωριού και λεγόταν «Τα κομμάτα̤». Αυτό το τελευταίο ποτάμι ήταν πολύ μεγάλο ώστε κινούσε τους νερόμυλους (χαμελαίτες) του χωριού. Οι βρύσες απ’ τις οποίες έπαιρναν νερό οι κάτοικοι του χωριού ήταν τέσσερις.
Οι λυριτσήδες του χωριού ήταν ο Συμεών Κεσόγλου και ο Κοσμάς Μυρίδης. Ζουρνατζής ήταν ο Λάμπρος Κεσόγλου και ταγουλτζής ο Νίκος Κεσόγλου. Κατά την κοινή συνήθεια των κατοίκων της Χαλδίας, οι κάτοικοι του χωριού Μάλαχα μετανάστευαν στη Ρωσία ώστε να κερδίσουν περισσότερα χρήματα για να καλυτερεύουν την ποιότητα της ζωής των οικογενειών και κατά συνέπεια και ολόκληρου του χωριού.
Παρόλο που στο χωριό δεν έγιναν όλα εκείνα τα φρικτά γεγονότα που συνέβησαν σε άλλα χωριά και πόλεις, εντούτοις κυριαρχούσε πάντα ο φόβος και ο τρόμος μεταξύ των Ελλήνων.
Τα πλησιέστερα χωριά στα Μάλαχα ήταν η Άτρα και το Χάσκιοϊ προς τ’ αριστερά, που απείχαν περίπου μισή ώρα με τα πόδια και το χωριό Μοναστήρι σε απόσταση μιας ώρας περίπου.
Υπήρχε η ωραία συνήθεια κάθε χρόνο τα Χριστούγεννα να γυρίζουν ένα-ένα όλα τα σπίτια με κεμετζέδες με ζουρνάδες και ταγούλια για να πούν τα “Χρόνια Πολλά”. Αφηγείται ο κ. Ιωάννης Κυριάκου Ακριτίδης ότι μεταξύ των τραγουδιών που θυμόταν, ήταν και πολλά κλέφτικα.
Με την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1924 οι Έλληνες κάτοικοι της Μάλαχας μέσω Τραπεζούντας οδηγήθηκαν στην Ελλάδα, απ’ όπου η οριστική τοποθεσία εγκατάστασης τους ορίστηκε η Παναγίτσα Εδέσσης όπου ζούν μέχρι σήμερα.
Κατάφεραν να πάρουν μαζί τους έξι δεσποτικές εικόνες (του Δεσπότου Χριστού), έναν επιτάφιο και εικοσιπέντε μικρές εικόνες απ’ τις εκκλησίες του χωριού, τις οποίες τις τοποθέτησαν στον Ι.Ν. της Κοίμησης της Θεοτόκου στην Παναγίτσα Εδέσσης όπου βρίσκονται ως σήμερα.

Πηγή : Ποντιακή Ηχώ, 7ον τεύχος, Αθήναι 1982 - Αλησμόνητες Πατρίδες : "Τα Μάλαχα της Χαλδίας"
Έγραψε το κ. Ιωάννης Κυριάκου Ακριτίδης στην Παναγίτσα Εδέσσης

 

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ