Σύρον την καϊπανά σ' - Ανέκδοτο Τραπεζούντας του Νικ. Κεφαλίδη Πηγή: Ποντιακή Εστία τ 74-75. Θεσσαλονίκη, 1956

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Γλώσσα

'Ση Παναγίας το Μετόχ̆' εζήνεν ΄ς έναν οτάν απέσ' ο Μήτον ο Χουτουρέτες. Γιάν-γιανά 'ς άλλο την οτάν εζήνεν έναν Σουρμενίτκον παιδίν, μαθητής 'ς σο Φροντιστήριον.

Κάθαν βράδον ο Χουτουρέτες όνταν έρχουτουν να κοιμάται εποίνεν πολλά σ̆ιαματάν και το παιδίν 'κ̆' επόρνεν να δεβάζ. Έναν ημέραν επαρακάλεσεν ατον να μη ανησυχά τον ατόσον. Σύρον την καϊπανά σ' - Ανέκδοτο Τραπεζούντας. Ο Χουτουρέτες έτσ̆ιξεν το παιδίν και όνταν έρχουτον 'ς σην οτάν ατ' λαχουσ̆ήν ΄κ̆' εβγάλνεν. Μόνον όνταν θα έκειτον 'ς σο κρεββάτ'ν ατ' και εβγάλ'νεν τα σαπόκ' α̤τ', εσύρνεν 'ς σο πάτωμαν πρώτα τ' έναν τάγκ..! κι επεκεί τ' άλλο τούγκ..! κι αέτς πα εκοιμάτον. Ο Σουρμενίτες εσυνείθεσεν 'ς ατο το πάτ-κιούτ και άλλο 'κ̆' επαραπονέθεν. Έναν βράδον ο Μήτον όνταν έβγαλεν τ' έναν το σαπόκ'ν ατ' και έσυρεν ατο απάν 'ς σο πάτωμαν, πολλά δυνατά εντώκεν και πολλά κρότον εποίκεν. Εστεναχωρεύτεν και για μη ανησυχίζ' παραπάν' τον Σουρμενίτεν, τ' άλλο το σαπόκ'ν ατ' εξέγκεν ατο γιαβάσ̆α-αβάσ̆α και εθέκεν ατο αφκά 'ς σο στρώμαν ατ' χωρίς ν' εφτάει κανέναν λαχουσ̆ήν και εκοιμέθεν. Το Σουρμενίτικον το παιδίν έκ'σεν τ' έναν το σαπόκ, περ'μέν ν' ακούει και τ' άλλο για να ησυχάζ', να δεβάζ' και να κοιμάται. Περ'μέν'.... περ'μέν'... άμαν σαπόκ' 'κ̆ι ρούζ'. Κάθεται να δεβάζ...'κ̆' επορεί. Εσέβεν 'ς σο κρεββάτ' να κοιμάται, αδύνατον να ασπαλίουνταν τ' ομμάτα̤ τ'. Τ' ωτίν ατ' 'ς σο μεσοτούβανον ν' ακούει και τ' άλλο το σαπόκ. Άμαν πού; Επουαλέφτεν, άλλο 'κ̆' εταγιάνεψεν. Εντώκεν με τα μούστας το τουβάρ' και εκούϊξεν: Ας έν' για τη κυρού σ' την ψ̆ήν, έβγαλ' και τ' άλλο την καϊπανά σ' να ησυχάζω!!!

Σύρον την καϊπανά σ' - Ανέκδοτο Τραπεζούντας του Νικ. Κεφαλίδη - Πηγή: Ποντιακή Εστία τ 74-75. Θεσσαλονίκη, 1956

Λεξιλόγιο
Μετόχ̆' = μετόχι της Ιεράς Μονής
Οτάν = Οντάς (δωμάτιο)
Μήτον = χαϊδευτικά ο Δημήτρης
Χουτουρέτες = από το χωρίον Χουτουρά (Χαλδίας)
Γιάν-γιανά = δίπλα-δίπλα
Σουρμενίτκον = απ' τα Σούρμενα
Σιαματάν = σαματάς (φασαρία) // Έτσ̆ιξεν = πόνεσε - συμπόνησε - νοιάστηκε
Λαχουσ̆ήν - Λαχουσ̆εία = σιγανή ομιλία – ψιθύρισμα (Φράσεις: Έναν λαχουσ̆είαν έρθεν 'ς σ' ωτία μ' – Στόμαν έχ̆ει και λαχουσ̆είαν 'κ̆' έχ̆ει)
Σαπόκ' – Σαπόκιν (απ' το ρωσικό saboq – υπόδημα φθάνον μέχρι το γόνατο
Γιαβάσ̆α-αβάσ̆α = αργά-αργά
Ασπαλίουταν = έκλειναν - σφράγιζαν
Επουαλέφτεν = βαρέθηκε - αγανάκτησε
Εταγιάνεψεν = δεν άντεξε
Μούστας = μπουνιές
Εκούϊξεν = φώναξε
Καϊπανάν & γαϊπανά τουρκική λέξη kaypak. Φράση: Αφορισμένον καϊπανάν = Αφορισμένο και ύπουλο/μουλωχτό/πανούργο/πονηρό, αλλά και τον γλοιώδη και βρωμερό ηθικά άνθρωπο, το κάθαρμα. Επίσης γενικά αναλόγως τη χρήση του μπορεί να έχει τη σημασία του περιττού, του άχρηστου, του υπερβολικού, του ανωφελούς, ενώ ως παρωχημένη έκφραση δηλώνει το ανδρικό γεννητικό όργανο όπως και η Μέγκλα ή & Μεγκλίν (ξένη λέξη) = το γεννητικό μόριο ζώου, συνεκδοχικά και του ανδρός (κατ' άλλη εκδοχή είναι το στραβό ξύλο).