Παροιμιώδεις εκφράσεις Κοτυώρων Πόντου του Άκογλου Ξενοφώντα Στ' Μέρος
Εκορδυλά̤γαν τα μαλλία σο κ̆ιφάλ’ν ατ΄ς
Μπερδεύτηκαν τα μαλλιά στο κεφάλι της
Παροιμιώδεις εκφράσεις Κοτυώρων Πόντου - Άκογλου Ξενοφώντα (Στ' Μέρος)
Εκορδυλά̤γαν τ’ ιντέρα̤ μ’ ασ’ σα γέλτα
Μπερδεύτηκα τα έντερά του από τα γέλια. Ανάλογη έκφραση με το: Δε μου ‘μεινε έντερο από τα γέλια
Έκοψα τον λόγο σ’ με την ζάχαρην ή Τον λόγο σ’ με την ζάχαρην έκοψα
Συγγνώμη που σας διακόπτω
Εκρέμασεν την γούλαν
Κρέμασε το λαιμό, δηλαδή τον έπιασε το παράπονο
Έλειψεν σαπ̆όν τα φελέγγια τ’
Άλειψε σαπούνι στα φαλάγγια του. Ανάλογη έκφραση με το: Του την έφερε
Ελιγώθεν ας’ σα γέλτα
Λιγοθύμησε στα γέλια
Εμέν τερεί κι εσέν’ ελέπ’
Αλλήθωρος
Έναν Παρασκευήν λειφτός έν’
Κατά μία Παρασκευή λειψός είναι. Δηλαδή κουτός
Ενέβσεν την κ̆ιρετσ̆χανέν
Έσβησε τον ασβεστοκάμινο. Ήπιε άφθονο κρύο νερό ή ξινή γιαούρτι ή λεμονάδα μετά από μεθύσι
Έντεκα και το παρχάτσ̆’
(παρχάτσ̆ = πακράτσι) Μεταφορική σημασία: Κουτέ ή κουταμάρες μας λες – ή κουταμάρες μας είπες
Έντεκας
Χαζός, ηλίθιος, κουτός
Εντόκ̆α ‘το σην τραμπούκα σ’
Σου την έφερα ή σε εκδικήθηκα. Η έκφραση συνοδεύεται και με χειρονομία κατά την οποία η δεξιά παλάμη χτυπάει ζωηρά πάνω στην αριστερή γροθιά
Έντοτε καπαράμα
Έγινε σα διάνος, δηλαδή θύμωσε πολύ, κοκκίνισε από το θυμό του
Έντονε κ̆ατ̆αμάγια
Έγινε πατσαβούρα του φούρνου, λερώθηκε ελεεινά, έγινε χάλια, κατάντησε αηδία
Έντονε κουκάρα
(Κουκάρα το κυρτό μέρος του μπαστουνιού ή της βελόνας). Σημαίνει αδυνάτισε πολύ και ζάρωσε
Έντονε κ̆ουσ̆κουκούρα
Βράχηκε ως το κόκαλο, έγινε παπί, έγινε μουσκίδι
Έντονε π̆αρότ’
Έγινε μπαρούτι, δηλαδή θύμωσε πολύ
Έξ’ απέσ’
Έξω μέσα. Κουταμάρες και ασυναρτησίες. Χρησιμοποιείται και για επίθετο: κουτός, χαζός, ζεβζέκης
Εξεραχώθεν ασ’ σα γέλτα
Ξεράθηκε στα γέλια
Έξ’ κι απ’ αδά
Έξω από δω, μακριά από δω, ο Θεός να φυλάξει
Εξ̆ύες κι εχάθες
Χύθηκες και χάθηκες. Λέγεται με χαριεντισμό κι εύθυμη διάθεση σε ντυμένους με καινούργια ρούχα ή σε εκείνους που γιορτάζουν ή παντρεύονται, καθώς και στους δικούς τους που περιποιούνται τους επισκέπτες και όλο βρίσκονται σε κίνηση και σε ευθυμία. Ανάλογο με την έκφραση: Είσαι στις δόξες σου, ποιος στη χάρη σου
Παροιμιώδεις εκφράσεις Κοτυώρων Πόντου του Άκογλου Ξενοφώντα - Στ' Μέρος // Κοτύωρα Πόντου (play list)
Ποντι(α)κή Διαλεκτολογία - Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
