Παροιμιώδεις εκφράσεις Κοτυώρων Πόντου - Άκογλου Ξενοφώντα Θ' μέρος
Εχάθες με τ’ άρματα σ’ και με τ’ αναλλαγάδα̤ σ’
Δεν μας φάνηκες, εξαφανίστηκες; Λέγεται με επιθυμία με οικειότητα και λιγάκι πειρακτικά. Ανάλογο με το: σαν τα χιόνια
Εχάσεν τον Καραπέτ
Τρελάθηκε (Καραπέτ = Αρμένικο όνομα) Παροιμιώδεις εκφράσεις Κοτυώρων Πόντου - Άκογλου Ξενοφώντα Θ' μέρος
Εχάσεν το τ̌άτ’ν-αθε
Έχασε τη νοστιμάδα του. Ξεθύμανε, κατάντησε κρύο. Λέγεται κυρίως για κανένα αστείο που επαναλαμβάνεται
Έχ̌εσα σο τσ̌αλούμ’ν ατ’
Του τσαλάκωσα και του στραπατσάρισα τα αυτοκαμαρώματα και τις επιδείξεις του, τον εξευτέλισα
Έχ̌εσεν αφκά τ’ ατ ασ’ σην χαράν’τ
Τα έκανε πάνω του από τη χαρά του. Χάρηκε εξαιρετικά
Εχουλέθεν η καρδία-τ’
Ζεστάθηκε η καρδιά του. Του καλοφάνηκε η πρόταση για τη δουλειά. Αν πρόκειται για συνοικέσιο: τη συμπάθησε τη νέα
Έψ̌εν τα καντήλας
Άναψε τις κανδήλες, δηλαδή ήρθε σε επιθυμία, μέθυσε
Ζού πελά̤ν και μουσκαρί’ κατάραν
Μπελάς ζώου και κατάρα μοσχαριού. Ζόρικος και ανάποδος άνθρωπος, κακότροπος και κουραστικός
Ζυάζ’
Ζυγιάζει, νυστάζει και κουτουλάει
Η γλώσσα-τ’ς άμον ψαλίδ’ κόφτ’
Πολυλογού φλύαρη, κουτσομπόλα κι εκείνη που δεν χαρίζει κάστανα παρά τα λέει όλα
Η γλώσσα-τ’ εγλά̤ζ’
Η γλώσσα του γλιστράει, ξέρει καλά το μάθημά του, είναι ευφραδής
Η γούλα σ’ κ’ η προίκα σ’
Ο λαιμός κι η προίκα σου. Λαίμαργε
Η καρδία τ’ άμον ήλος έν’
Αγαθός, ανοιχτόκαρδος, ειλικρινής
Η κοιλία τ’ άμον αμπάρ’ έν’
Η κοιλιά του σαν αμπάρι είναι. Φαγάς ή υπομονετικός που τα ανέχεται όλα
Η κοιλία τ’ λύραν παίζ’
Ανάλογο με το η κοιλιά του παίζει ταμπουρά, ή βιολί. Τον θέρισε δηλαδή η πείνα.
Ήμπα̤ν γάμος εκεί παρανύφ’σα
Όπου γάμος εκεί παράνυφη. Ανακατεύεται σε όλα και βρίσκεται παντού έστω και απρόσκλητη
Ήντα̤ν πιάν’ τ̌ούτς̌ ίνεται
Ό,τι πιάσει μπρούντζος γίνεται. ‘Άτυχος, αδέξιος, που δεν τα καταφέρνει
Η στερέα τ’ εκόπεν
Το στερέωμα του σε ένα μέρος κόπηκε. Πολυάσχολος, αεικίνητος.
Θέατρον τ’ ένουσνε!
Αστείε, γελοίε ή και απλώς θέατρον!
Κά ‘κ̌ι κρούει ατον
Δεν το χτυπάει κάτω, κρύβει όλα τα ελαττώματα του και δεν αναγνωρίζει κανένα σφάλμα του
Κά̤μ’ς ‘κ̌’ έν’
Δεν είναι λίγος. Εκεί που δεν το ελπίζαμε που δεν το φανταζόμασταν, είναι τόσο έξυπνος και καπάτσος
Πηγή: Παροιμιώδεις εκφράσεις Κοτυώρων Πόντου του Άκογλου Ξενοφώντα Κοτύωρα (Ordu) Ορτού - Ιστορία - Λαογραφία - Πολιτισμός
Ποντι(α)κή Διαλεκτολογία - Ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
