Τη Μεφρέ ο γαϊδαρον - Λαϊκές ιστορίες (ανέκδοτο) Χαλδίας του Στυλιανού Λαμπριανίδη & Γεωργίου Ζαϊφίδη

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Γλώσσα

Εσχωρεμένον ο Φίντης ο Σερα̤νέτες, ας’ σο κάθεν τον Ταρσόν, ασ’ Αναστάσ’ εφέντη τη Μπαλτατζή το χωρίον ‘΄ς σο 1898 τη χρονίας, ετελέθεν τ’ οσπιτί ατ’ το ψωμίν και η φαμίλα̤ τ΄επείνασεν.

Ντο ν’ εφτάει! Εσκώθεν κι επήγεν ‘ς σο Ζαγγάρ’ ‘ς σον άρχονταν τον Μεφρέζ, να παίρ’ δανεινά τρία κότα̤ κοκκία, και σ’ αλώνισμαν να δίει πέντε κότα̤. Ζατί, τη Μεφρέζ η δουλεία ατό έτον, να δίει κοκκία και παράδες με τον τόκον. - Πάσ̌α Μεφρέζ, είπεν ατόν ασ’ εκάτσεν κι υστερνά, η Λαλονίνα η καρή μ’ έστειλε με να δίεις ΄με τρία κότα̤ κοκκία. Τα παιδία επέμναν χωρίς ψωμίν. Πρώτα ο Θεόν κι επεικεί εσύ. Σ’ αλώνισμαν θα φέρω ‘σε πέντε κότα̤. - Φίντη, λέει ο Μεφρέζ, το κοκκί μ’ ετελέθεν. Έργεψες (και τ’ αμπάρα̤ τ’ εγόγγυζαν ασ’ σα κοκκία, αφορισμένον). Τέρεν κι εύρικον αλλού τζαρέν. Ο Φίντης εγροίξεν ντο ΄κ̌ι θέλ’ να δίει ατόν κοκκία. Εσκώθεν να κλώσ̌κεται ‘ς σο χωρίον και τερεί ντο θ’ εφτάει ο μαυρόχαρον. ‘Σ αλών’ ελέπ’ τη Μεφρέζ τον γάϊδαρον τρώει αχ̌ύρα̤ και λαϊζ’ τ΄ουράδ’. Λαγκεύ’ απάν’ ατ’ ο Φιντής, καβαλκεύει ατόν ανάποδα και τζό-τζό παίρ’ την στράταν. Ο γάϊδαρον τρέχ̌’ και ο Φιντής νουνίζ’: Αν ελέπ΄νε ‘με θα λέγω μασχαρεύω, κι αν ‘κ̌’ ελέπ’νε ‘με, τον γαϊδαρον ατουν πα άλλο ‘κ̌ι θα ελέπ’νε. Άμον ντ’ εξέβεν ασ’ σο χωρίον, τα ίσα̤ επήγεν κι επούλ΄τσεν τον γαϊδαρον σ’ έναν τουρκικόν χωρίον, εγόρασεν πέντε κότα̤ κοκκία κι εκλώστεν ‘ς σο σπίτ’ν ατ φορτωμένος κοκκία και παράδας. Ο Μεφρέζ ακόμαν αραεύ’ τον γάϊδαρον ατ’. Τη Μεφρέ ο γαϊδαρον - Λαϊκές ιστορίες (ανέκδοτο) Χαλδίας του Στυλιανού Λαμπριανίδη & Γεωργίου Ζαϊφίδη

Τη Μεφρέ ο γαϊδαρον - Λαϊκές ιστορίες (ανέκδοτο) Χαλδίας του Στυλιανού Λαμπριανίδη & Γεωργίου Ζαϊφίδη - Πηγή: Ποντιακή Εστία Ποντιακή Διαλεκτολογία, Ιδιωματισμοί της ποντικής Διαλέκτου, λήμματα, ερμηνεία, ετυμολογία

Λεξιλόγιο
• Εσχωρεμένον = συγχωρεμένος
• Φίντης = όνομα
• Σερα̤νέτες = από τα Χ̌ερροίανα
• Ταρσόν = χωριό των Χ̌ερροιάνων
• Κότα̤ = μονάδα μέτρησης σιτηρών
• Κοκκία = σιτάρι
• Ζατί = εξάλλου – έτσι κι αλλιώς
• Πάσ̌α = αδερφέ
• Καρή = γυναίκα (τουρκ. Kari)
• Eπέμναν = απόμειναν
• Ετελέθεν = ετελείωσε
• Έργεψες = άργησες
• Εγόγγυζαν = δυσφορούσαν – δυσανασχετούσαν (εδώ έχει τη σημασία ότι οι αποθήκες και τ’ αμπάρια του ήταν υπερπλήρη)
• Τζαρέν – τζαρεύω = περισυλλέγω σκορπισμένα στάχυα (εδώ μάλλον εννοεί να περιμαζέψεις)
• Κλώσ̌κεται = επιστρέφει
• Μαυρόχαρον = σύνθετη λέξη μαύρος και άχαρος δηλαδή λίαν δυστυχής
• Αχ̌ύρα̤ = άχυρα
• Ουράδ’ = ουρά
• Λαγκεύ’ = πηδά (αρχ. Ελληνικό λαγγεύω = πηδώ, δίνω σάλτο)
• Νουνίζ = σκέπτεται