Ο Σεϊτὰν Γιωρίκας...Ανέκδοτη διήγηση Όφεως Πόντου του Χ. Τερζίδη
Κάν ἐκατὸν πενῆντα χρόνια μπροστὰ ἀπὸ τουρκικὸν τὸ χωρίον τοῦ Γίδα ὁ Τζεποὺρ ογλὴς ὁ Μουσταφᾶ ἀγᾶς, ἀπέσ’ ’ς σὸν Κερασινὸν ἐκούϊζεν τὸν Μαυρόπουλον τὸν Γιωρίκαν (σεϊτὰν Γιωρίκα) καὶ τὸν ’Ἀβραμίδην τὸν Κωνσταντὴν.
Καὶ εἶπεν ἀτς νὰ φορτοῦνταν τὸ φούτζιο, (δίχρονο δαμάλι) γιατὶ ἔτουνε πολλὰ ταπεινὸν καὶ οὐκ’ ἐπόρινεν νὰ ἐπορπάτινεν καὶ νὰ φέρουν’ ἀτο ’ς σὴ Τζουνῆς ’ς σὸν παρχὰρ (10 ὥρας μακρὰν) ἐκεῖ ἐπαρχάρεβαν καὶ τ’ ἄλλα τὰ χτῆνα̤ ’τ’. Νντὸ νὰ ἐφτιάνε οἱ καημέν’ ἐφορτώθαν τὸ φούτζιο καὶ ἐχπάσταν. ’Ἀντὰ ἔφτασαν σὸ μεσόδρομον, σοῦ Κουτζιοὺκ χαρμάν, ἐκατέβασαν τὸ φούτζιο ἀσ’ ὠμία τοῦ Κωνσταντῆ. Ἔπιγαν τὸ κρύο τὸ νερὸν καὶ ἐκάτσανε νὰ τρώγουνε. Σήτια ἔτρωγαν ὁ σεϊτὰν Γιωρίκας, λέει ’ς σὸν Κωνσταντήν.— «Τζάνουμ ὡς ἀδᾶ κατ’ ἐποίκαμε, ἀμὰν ἐξέβεν καὶ ἡ ψ̌ή’ μας καὶ τὸ τρανύτερον τὸ κακὸν πα ἔν, ἄν νυχτιάουμες νὰ τρώγουνε μας καὶ οἱ τζα̤κάλ’. "Ελα ἄς σκοτωνοῦμ’ ατο καὶ ἄν κάποιος ἐρωτά μας νὰ λέγουμε ντὸ ἐξέβεν ἡ ψ̌ήν αθε. ’Ἐσὺ Κωνσταντὴ ἔπαρ’ ἀοῦτο τὸ ξυμητὸν τὴν πέτραν χτύπα ἀπὸν ’ς σὸ κεφάλ ’ς σὸ ἔφκαιρον τὸ μέρος καὶ νὰ γλυτώνουμε ἀπ’ ἀτὸ σὸ κακὸν. Καὶ μάνι μαν’ ὁ Γιωρίκας ἔβαλε τὸ κεφάλ’ν αθε ἀπαν’ σ’ ἕναν τεμελῆν (θεμελιωμένην) πέτραν καὶ ἐφτιάει νόεμαν ’ς σὸν Κωνσταντήν, νὰ κρούει. Ὁ Κωνσταντῆς πα ἄλλο καιρὸν ’κ̌ι’ χάν’, μὲ τὰ τρία χτυπήματα ἐσκότωσεν τὸ φούτζιο.
— «Δόξα σοι ὁ Θεὸς λέγ’ ὁ Γιωρίκας ἐγλύτωσανε ἀσὸ κακόν.
’Σ ἀτὸ ἀπάν τεροῦν σουμὼν ἵνας τοῦρκος.
— ’Ἀρχίνα νὰ κλαῖς καὶ νὰ μοιρολογᾶς, λέει ὁ Σεϊτὰν Γερίκας. Καὶ ἐρχίνεσαν νὰ κλαῖγ-νε κ’ οἱ δυ ἀτουν.
Ἐρωτά τς ὁ τοῦρκος, ντ’ ἔπαθαν καὶ κλαίγουνε.
— ’Ἀχ!. Χασὰν λέγει ὁ Γερίκας… ἔτον π’ ἔτον ἄρρωστο τὸ βουδέκο... ἐροῦξεν κ’ ἐσκοτῶθεν… ’Ἀτώρα ἐμεῖς τὸν ’Ἀγά τὸ νὰ λέγωμε;
—«Χὶτς μὴ φογᾶστε παιδία ἐγὼ νὰ λέγ’ ἀτο σὸν Μουσταφᾶν ἀγᾶν π’ ἔν καὶ τεμόνα ὁ θεῖον καὶ τιδέν πα καὶ νὰ παθάνητε, ἐγὼ πα εἶδα μὲ τ’ ὁμμάτια μ’ καὶ ἀέτς πα θὰ μαρτυρῶ’γ ατόν ὅλον τὴν ἀλήθειαν. Οἱ Σεϊτὰν Γιωρίκας γιὰ νὰ δείκνι ατον τὸ τρανὸν τὸν πόνον ατ’ γιὰ τὸ βουδέκο φωναζ’ σιμάτ’ τὸ Χασάν, ἀτός πα νὰ μοιρολογᾶ ἐντάμα. ’Ἀέτς πα ἐκατάφερεν ὁ Γιωρίκας τὸ Χασὰν καὶ ἄμον ντὸ ἐγλούπισαν (ἔδειραν) τὸ βουδέκο ἐφορτώθαν τὸ πετσὶ καὶ ἐκατέβαν ’ς σὸ χωρίον. Όφις - Οφιούς - Οφιούντα του Πόντο. Ιστορία, Λαογραφία, Πολιτισμός, Γεωγραφία, Ήθη, Έθιμα, Γλώσσα.
Τὸ μοιρολόγεμαν
’Ἀγά μ’ ἀγά μ’ ἀλοὶ σ’ ἐμᾶς
καὶ τὸ κακὸν ντἔπαθαμε
λύπην τρανὸν ἐπιάσε μας
καὶ πολλὰ πα’ φοβέθαμε.
Κρῖμαν κ’ ἔτον σὸ ταπεινὸν
ἄχ π’ ἐψόφησέ κ’ ἐχάθεν
σοῦ Κουτζιοῦ Χαρμανὶ τὸ νερὸ
ἐροῦξεν κ’ ἐσκοτῶθεν.
Ν’ ἀλοὶ ἐμᾶς, βάι ἐσὲν
ντ’ ἐπῆκες μας τὴ δουλείαν
ντὸ θὰ λέγουμε γιὰ τ’ ἐσὲν
π’ ἐχάθες σὴν ἐρημίαν.
Ο Σεϊτὰν Γιωρίκας...Ανέκδοτη διήγηση Όφεως Πόντου του Χ. Τερζίδη (Κατερίνη) Διαλεκτολογία Πόντου, Ιδιωματισμοί της Ποντικής Διαλέκτου, λήμματα, ερμηνεία, ετυμολογία, διηγήσεις, θρύλοι, μύθοι
Διαλεκτολογία Πόντου – Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
