Με τον κακόν τον άνθρωπος πάς̌ ΄κ̌ι γίνεται - Ανέκδοτη διήγηση Χαλδίας Πόντου, του κ. Α. Κ. Ασιατίδη
Σ’ ἕναν χωρίον ἔσαν δύ—νομὰτ γειτονάδες. Ἕνας ὁ γείτονας κάθαν ἡμέραν ἐτάβιζεν μὲ τὴν γυναῖκαν ἄτ, κι’ ἄλλος ὁ γείτονας ἐτέρνεν—ἀτὸν ἀπὸ γαρσὶ καὶ ἐσ̌άσ̌εβεν κ’ ἔλεγεν τὴν γυναῖκαν—ἀτ’.
— Γάρη! ἀκείν’ ντὸ ἔχνε πάντα πάντα καὶ ταβίζνε;
— Ἐκιτι ἐρίφ! Ν’ ἀϊλλοὶ ἐκεῖνον ποὺ ροὺζ σὸν κακὸν τὸν ἄνθρωπον ἀπάν!
— Ἐσὺ πα νὰ εἶσαι ἀοῖκσα ……
— Ντὸ θ’ ἐποίνες;
— Τὸ κεφάλι σ’ ἀπὰν σὸ κατωθὺρ’ θέκω καὶ κόφτ’—ἀτό.
Εἶπεν καὶ ἡ γυναῖκα.
— Ἐσὺ ποῖσον τὸ σταυρὸς ποὺ ἐροῦξες σὸ καλὸν τὸ πεῖσμαν ἀπάν καὶ ’κ̌’ ἐμπαίνω σὸ κιφάλι σ’. - Καὶ ντ’ ἐπορεῖς νὰ ἐφτᾶς καὶ σύ.
Πουρνὰ πουρνὰ ἐμέρωσεν ὁ Θεὸς κ’ἐχπάσταν θὰ πάγνε σὸ χωράφ. Ἡ γαρὴ ἐπῆεν σὸ παζὰρ ἐγόρασεν δύο ὀκάδες ὀψάρια καὶ ἐσέγκεν—ἀτα σὴν ἐμποδέαν ἀτς καὶ ἔρθεν σὸ σπίτ, ἐπέρεν τὸν ἄντραν ἀτς καὶ πάγνε γιὰ τὰ χωράφια.
Ἡ γαρὴ πάει ἐμπρoστὰ καὶ κρατεῖ τὰ βούδια καὶ λάμνε καὶ πάνε. Σίτα πάει ἀνοίγ’ αὐλὰκ καὶ σύρ’ ἀπὲς ἕναν ὀψάρ. Πάει κι’ ἄντρας—ἀτς ἐλὲπ τ’ ὀψάρ, ταλὲυ’ καὶ παίρ—ἀτὸ καὶ λέει — Γάρη εὕρα ἕναν ὀψάρ, ἀγοῦτο ντ’ ἐράεβεν ἀτσ̌άπανος ἀδαπὲς σὸ χωράφ;
Οὒς νὰ ἐκλώσεν σ’ ἄλλο τὴν ἄκραν, ἡ γαρὴ ὅλα τ’ ὀψάρια ἔσυρεν σ’ αὐλὰκ ἀπές. Ἄνδρας—ἀτς ἐροῦξεν σὸ τοπλάεμαν καὶ λέγ’ τὴν γαρῆν—ἀτ:
— Ἀοῦτα, γάρη, τ’ ὀψάρια, τ’ ἠμσὰ θ’ ἐφτᾶς τηγὰν καὶ τ’ ἄλλα βραστὰ καὶ θὰ ἔρχουμαι τὸ βράδον τρώγωμε. ’Ἐφέκαν τὸ χωράφ καὶ πάγνε σὸ σπίτ’.
Ἐρίφς ἀναμὲν’ τὸ βράδον, νὰ τρώγ’ τ’ ὀψάρια. Ἡ γαρὴ ἀτ ἐποῖκεν ἄλλο φαῖν, τ’ ὀψάρια ’κ̌’ ἐποῖκεν.
Ἔγκαν τὸ τραπὲζ καὶ θὰ τρώγνε. ’Ἐφερεν ἡ γαρὴ τὸ χαβὶτς ντ’ ἐμαγείρεψεν. ’Ἐριφς ἀναμὲν’ καὶ τ’ ὀψάρια.—Ἕ γάρῃ, εἶπεν, κιὰμ τ’ ὀψάρια ’κ̌’ ἔγκες;
— ’Ἀμῶ σε παλαλέ, ποῦ θὰ εὕρηκα τ’ ὀψάρια κ’ ἐποῖνα.—Σκὺλ θυγατέρα ἀπὲς σὸ χωράφ ’κ̌’ ηὔραμε τ’ ὀψάρια; Ἡ γαρὴ πα ἐξέγκεν ἕναν ἄγρεν λαλίαν, φτουλίζ’ τὰ μαλλία’τς καὶ κουϊζ’—Γειτονάδες ἀδὰ προφτᾶσθεν ἀοῦτος ἐπαλαλῶθεν μὲ τ’ ἀτὸν κ̌ι γίνουμαι θὰ χὰν’με. Δέστ’ἀτὸν ἐζάντινεν καὶ λέγ’ ὀψάρια ἀπὲς σὸ χωράφ κανένας εἴδετεν ὀψάρια σὸ χωράφ;
Ἡ γειτονία πα ἐσκώθεν σὸ ποδάρ, καὶ λέγ—ἀτό.—Ἐσὺ ἐσπλαλώθες; ὀψάρια σὸ χωράφ’ πὰ γίντανὲ μη;
Ἡ γαρὴ κουϊζ’. Δέστ’ἀτὸν, ἐγὼ μὲ τ’ ἀτὸν ἀπόψ ’κ̌ί γίνουμαι φογούμαι, δέστ’ ἀτόν. ’Ἀρ ἐποῖκεν τσι γειτονάδες κ’ ἔδεσαν ἀτὸν σὸ στουλὰρ κειάν. ’Ἐχανεν κὰτ νὰ λέει γιὰ τ’ὀψάρια κι’ οἱ γειτονάδες ἐντούναν ἀτον. Ἡ γαρὴ φτουλίεται. ’Ἐγὼ ’κ̌’ εἶπα σας; Επαλαλώθεν!
Ἐξημέρωσεν σὸ στουλὰρ κειἄν, κι’ ὕστερα ἐπουγαλέφτεν κ’ εἶπεν. Λύστε με ἐγὼ ἄλλο ’κ̌ί λέγω ὀψάρια σὸ χωράφ. Παρακαλῶ σας λύστε με. ’Ἀρ ἔλυσαν ἀτόν. ’Ἐπῆγεν ἐρίφς σὸ χωράφ κ’ ἔρθεν τὸ βράδον σὸ σπίτ. Θὰ τρώγνε. Ἡ γαρὴ ἐποῖκεν τ’ ὀψάρια κ’ ἔγκεν, σὸ τραπέζ. Σίτα ἔτρωγεν ἐτάραζεν τὴν τσορβὰν κι ἐρχουσαν σὸ χουλιὰρ’ν’- ἀτ τ’ὀψάρια. ’Ἐσκώθεν ἀσὸ τραπὲζ ἐρίφς καὶ κουϊζ’: Γειτονάδες δέστε-με ὀψάρια ἔρχουνταν σὸ μάτια μ’. Λέει ἀτὸν κι’ ἡ γαρὴ-ἀτ: -Φᾶ ἐριφ, φᾶ ὀψάρια εἶναι, ἐγὼ ἐποῖκ’ ἀτα. Σὰ λόγιας κερά̤ν, μὴ κουρφεύκουσουν κι’ ἔλεγες «Ντὲ πορεῖς νὰ ἐφτᾶς, τὸ κιφάλι σ’κόφτω.» Μὲ τὸν κακὸν τὸν ἄνθρωπον πὰς̌ ’κί γίνεται.
Λεξιλόγιο: Πάσ=λέξ.τουρκ.=πέρας: (Μὲ τὸν κακὸν τὸν ἄνθρωπον δὲν μπορεί κανεὶς νὰ τὰ βγάλῃ πέρα) / ἔσαν=ἤσαν / τερῶ=παρατηρώ / γαρσὶ καὶ καρσὶ=λέξ. τουρκ. ἀντίκρυ / ἐσάσεβεν=ἀποροῦσε λ.τουρκ. chachurtum / ταβίζω=μαλώνω / ἐκιτι ἐρίφ!= ἒ ἄνθρωπε! / ρούζω=πέφτω / ἀοῖκος—αόικα—ἀοῖκο= τέτοιος—α—ο / ποῖσον=ποίησον προστακτική / ἐχπάσταν=ξεκίνησαν / ἐμποδέα=ποδιά . ταλέβω=ἁρπάζω / λάμνω=καλλιεργῶ (ἐλαύνω) / ἀραεύω=γυρεύω / οὒς=ἕως / τοπλάεμαν λ. τουρκ. = ἀναζήτησις / χαβίτς=εἴδος φαγητοῦ, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἀπὸ ἄλευρα καλαμποκίσια / σὸ στουλὰρ=στον στύλο / ἔχανεν=ἔχασκεν / ἐντούναν=ἐκτυποῦσαν / ἐπουγαλέφτεν=λ. τουρκ.=μπούχτησε / σίτα=ἐνῶ / τσορβὰ =σοῦπα / κεράν=λ. τουρκ. ἀντίκρυ–ἐναντίον / κουρφεύκουμαι=ὑπερηφανεύομαι / ζαντίνω=τρελλαίνομαι.
Πηγή: Α. Κ. Ασιατίδης – Ποντιακά Φύλλα – 1936
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
