Χόχορας – Χατσένια - Μέγγλα. Παντελή Η. Μελανοφρύδη – Ιδιωματισμοί της Ποντιακής Διαλέκτου
Χόχορας (κουκουβάγια). Νομίζω ότι είναι ονοματοποιημένη λέξις από την φωνή της κουκουβάγιας χό - χό, που ακουγόταν στο χωριό την νύκτα κατά το καλοκαίρι. «Τ' ομμάτια τ' άμον τη χόχορα» = για μάτια στρογγυλά μεγάλα και εκφραστικά.
Παροιμία: «Όλα̤ τ' όρνεα σην μονήν κι' ο χόχορας σην βοσ̌κήν», δηλαδή όλα τα πουλιά το βράδυ πάνε να κουρνιάσουν, να κοιμηθούν και μόνον ο χόχορας, που είναι νυκτόβιος, βγαίνει για βοσκή, για κυνήγι. Λέγεται και για άνθρωπο ανάποδο που κάνει το αντίθετο απ' εκείνο που κάμνουν όλοι οι άλλοι.
Χατσένια. Το εσωτερικό της κολοκύθας, το ινώδες μέρος το οποίον, αφού αφαιρούσαν τα πιπίλα̤ (σπόρους), το καθάριζαν και το έδιναν ως τροφή των ζώων μαζί με την φλούδα (γλέπια ή τσέπλια). Ίσως η λέξις να έχει κάποια σημασίαν του εσωτερικού και να έχει σχέση με το χατσίπορδα = πορδές που προέρχονται από το εσωτερικόν, δυνατές. «Ο γέρων ο Παναέτας άρρωστος έν'. Άμον τ' ομοι͜άζ' τα ψωμία τ' ετελέθαν. Σον γυιόν ατ' πά τον Γιάννεν θ' αφίν' τα χατσίπορδα τ'». Από την ίδια ρίζα πιθανόν να προέρχεται και το όνομα του χωρίου Χατσάβερα, ίσως χωριό μέσα σε κοιλάδα, σε γούβα. Η Χατσάβερα ήταν ένα μικρό χωριό στην περιφέρεια του Τζεβιζλούκ-Ματσούκας). Γνωμικόν: «Εχάλασεν η Χατσάβερα» λεγόταν για μια ασήμαντη ζημία που γινόταν. Σχετική παρόμοια σύγχρονη έκφραση: Σπουδαίο πράγμα!
Μέγγλα. Xoνδρό, στραβό ραβδί, μαγγούρα, κατ' αντίθεσιν προς την βίτσαν = βέργα λεπτή και εύκαμπτη, στουράκ' = βακτηρία, λοπούτ' = χονδρή βακτηρία, τοπούζ' = ρόπαλο, λεπτό προς το χερούλι και χονδρό στο κάτω μέρος. Χλευαστικώς έλεγαν: «Άμον μέγγλαν» = άγαρμπο, άσχημο. Η λέξις μεγγλαράς δεν υπήρχε. Μέγγλα ελέγετο κατ' επέκτασιν εμπαικτικώς το τεντωμένο σε οργασμό γεννητικό μόριο του γαϊδάρου. «Άμον γαϊδάρ' μέγγλαν» = άσχημο, ασουλούπωτο, αποκρουστικό. Μάννα, εφώναζε το παιδί προς την επειγομένην για κάποια δουλειά και φουρκισμένη μητέρα του, ντό θα φέρτσ με; και εκείνη θυμωμένη απαντούσε απότομα: Γαϊδάρ' μέγγλαν θα φέρω σε. Διαλεκτολογία Πόντου, Ιδιωματισμοί της Ποντικής Διαλέκτου, λήμματα, ερμηνεία, ετυμολογία, διηγήσεις, θρύλοι, μύθοι
Παντελή Η. Μελανοφρύδη – Ιδιωματισμοί της Ποντιακής Διαλέκτου - Χόχορας – Χατσένια - Μέγγλα - Πηγή: Ποντιακή Εστία 1962
Διαλεκτολογία Πόντου - Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
