• Home
  • Γλώσσα
  • Ανέκδοτο Ματσούκας - Λαογραφικά Γλωσσικά Σύμμεικτα Πόντου

Ανέκδοτο Ματσούκας - Λαογραφικά Γλωσσικά Σύμμεικτα Πόντου

 λαογραφικά,γλωσσικά,σύμμεικτα,ματσούκας,πόντου,πιβόλα̤,απίδα̤,τσ̌αϊρια̤,πεσ̌κέσ’,ασ̌λαμάδας,τσ̌άλωσαν,ορμίν,κατακλυμίδ,κερασινού,σ̌εκέρ,εχαντίαζαν,πάσ̌,σκουντουλάκα̤,σεπεπί,τάγκουλη,βουκ̌άχος,παχ̌οτσίμιδος Σ’ εμπροσνά τα χρόνα̤ η Ζάβερα γομάτον ‘πιβόλα̤ απίδα̤ έτον. ΄Σ σο Λεφτοκαρέν απάν’, το παλαιόν το χωρίον, ‘ς σα τσ̌αϊρια̤ ‘πεσ̌κέσ’ ετέρνες παμπάλαια ασ̌λαμάδας άμον θεμόνα̤ τα ρίζας ατουν, πεντακόσ̌α ‘ξακόσ̌α χρονών δεντρά.Ατώρα υστερνά τ’άλλα ‘τσ̌άλωσαν κι΄ερούξεν ατα άνεμον, τ’ άλλα ‘κόπαν’, άμα ξάν πολλά επέμ’ναν.  ΄Σ σου Δάβαρ αφκά οι Σουλεϊμανάντ’ είχαν ΄ς σου Χατζή τ’ ορμίν απέσ’ άναυ τ’ άλλα έναν θερίον κανέταν, κάθαν χρόνον κατακλυμίδ’ έστεκεν ασ’ σ’ απίδια̤ έβγαν Κερασινού ακόμαν πουδέν μεϊβέν κ̌΄εφαίνουτον κ’ εείνο έφτανεν τ’ ευλοημένον, άμον σ̌εκέρ ΄ς σο στόμα σ’ ελύουτον. Την Άνοιξην εχαντίαζαν τη ρίζαν εθε, άμα με την χώραν πάσ̌ κ̌ι γίνεται με τα λιθάρα̤ με τα σκουντουλάκια̤ ξάν εγρίλευαν το δεντρόν, σεπεπί τ’ απίδα̤.

Επουαλεύταν έναν χρόνον επαίραν του Τάγκουλη τον Χαράλαμπον να ωρά̤ζ’ τ’ απίδ’. Ο Χαράλαμπον παχ̌οτσίμιδος, βουκ̌άχος, τ’ αγγούρια̤ όνταν είχαν τ’ εκατόν παράδες, ατόν σ’ έναν αγγούρ’ κανείς ’κ̌’ εγόραζεν ατον, άμα είπαν έναν απίδ’ εργάλ’ ωρά̤ζ’.  Έναν ημέραν ασ’ σου έφαεν-εχόρτασεν κι’ επετσετσεκώθεν ασ’ σ’ απίδα̤ , εξέβεν έσπασεν άμον άρκος κι’ επεκεί εξαπλώθεν σην εβόραν σ’ απιδί’ την ρίζαν κι’ εκοιμάτον ολόο̤ν ημέραν. Ήντσαν εδέβαινεν ετέρναν ατον κι’ εζεφκλα̤νέφκουσαν : “ ο δράκον ωρά̤ζ’ τ’ απίδ’ “.  Σου μεσημέρ’ απάν’ κάτ΄ς εσέγκεν ασ’ σ’ απάνθεν μερέαν του χωραφί το περβόλ’ έναν μακρύν σανίδ’ σ’ έναν κλαδίν τ’ απιδί, εξέβεν απάν’ ‘ς σ’ απίδ’ δίχως λαχουσ̌ήν, εσώρεψεν τ’ απίδ΄ κι ο Χαράλαμπον εσύρνεν το ρωθών’ αφκά. ‘Σ σο κιντίν απάν, άμον τ’ εκάτσεν ο ήλο̤ν ‘ς σο ραχ̌ίν, εγνέφ’σεν κι ατός κι ανάσ̌κελα άμον τ’ εκείτον τερεί αποφκακιάν’ κανείς πουδέν’ ‘κ̌ι’ φαίνεται, τα κλαδία φτυλιγμένα, απίδα̤ τ̌έκ-τ̌ούκ, κάπ’ και που και λέει εείνος εείνον : “αού τ’ απί’ τσ̌΄ έφαεν; ”

 λαογραφικά,γλωσσικά,σύμμεικτα,ματσούκας,πόντου,πιβόλα̤,απίδα̤,τσ̌αϊρια̤,πεσ̌κέσ’,ασ̌λαμάδας,τσ̌άλωσαν,ορμίν,κατακλυμίδ,κερασινού,σ̌εκέρ,εχαντίαζαν,πάσ̌,σκουντουλάκα̤,σεπεπί,τάγκουλη,βουκ̌άχος,παχ̌οτσίμιδος Λεξιλόγιο :
Σ’ εμπροσνά τα χρόνα̤ = στα παλιά τα χρόνια
πιβόλα̤ απίδα̤ = μπολιασμένες αχλαδιές
τσ̌αϊρια̤ = λιβάδια
‘πεσ̌κέσ’ ή ‘π σ̌κέσ’ = μέσα
ασ̌λαμάδας (τούρκικη λέξη : aslamak)= μπολιασμένα δέντρα
τσ̌άλωσαν = (τούρκικη λέξη cal) = σαράκιασαν
Σηλεϊμανάντ’ ή Σουλεϊμανάντ = επώνυμο εκ του τουρκικού Σουλεϊμάν
Ορμίν = ρεματιά
Άναυα = εκτός – άνευ
Κανέτα = είδος απιδιάς φερμένης από το Κάν (Αργυρούπολη)
Κατακλυμίδ’ έστεκεν (στερεότυπη έκφραση) = κατάφορτη
Κερασινού έβγαν = τελευταίες ημέρες του Ιούνιου
Πουδέν = πουθενά
Μεϊβέν – μεϊβάδες (meyva) = τα φρούτα
Έφτανεν = ωρίμαζε
σ̌εκέρ = ζάχαρη
ελύουτον = έλιωνε
εχαντίαζαν = αγκαθώνανε – έβγαζαν αγκάθια
χώρα = οι ξένοι
πάσ̌ (τούρκικη λέξη bas) = κεφάλι
πάσ̌ κ̌ι γίνεται (στερεότυπη έκφραση) = δεν τα βγάζεις πέρα
σκουντουλάκα̤ = κοντά ραβδιά που ρίχνουν
εργίλευαν = κατακλάδευαν, ρήμαζαν
σεπεπί (αραβική λέξη sebeb) = εξ’ αιτίας (αλλαχού σημαίνει την περίοδο κατά την οποία)
επουαλεύταν (τουρκική λέξη bunalmak) = ταλαιπωρήθηκαν, μπούχτισαν
Τάγκουλη = προσωνυμία
ωρά̤ζω = φυλάγω
παχ̌οτσίμιδος = χοντρόμυαλος
βουκ̌άχος = χάφτας
εργάλ’ = οπωσδήποτε
επετσετσεκώθεν = παραφούσκωσε, ξεπετσώθηκε
εξέβεν έσπασεν = βγήκε αποπάτησε
εβόρα = ίσκιος
ήντσαν = όποιοι
εζεφκλα̤νέφκουσαν (τουρκική λέξη zefklenmek) = διασκέδαζαν
κάτ’ς = κάποιος
περ’βόλ = ξηρολιθιά
λαχουσ̌ήν = ελαφρός θόρυβος
εσώρεψεν = μάζεψε
κιντίν (τουρκική λέξη ikindi) = το δειλινό
εγνέφ’σεν = ξύπνησε (εκ του εκ-νήφω)
άμον τ’ εκείτον = καθώς ξάπλωνε
αποφκακιάν = από κάτω κατά πάνω

Πηγή : Χρονικά του Πόντου τεύχος 17-18ον Γ. Ζερζελίδη

Add comment


Security code
Refresh

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ