Το ορφανοτροφείο του Ακ Δάγ Μαδέν - Γαλατικός Πόντος - Το Ελληνικόν Μεταλλείον του Ακ Δάγ (Akdagmadeni)
Το Μαδέν είχε και ένα ορφανοτροφείο. Κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, συγκεντρώθηκαν 300 περίπου ορφανά από όλη την περιοχή, θύματα όλα του πολ
έμου. Οι πατέρες τους σκοτώθηκαν στα πεδία των μαχών ή πέθαναν στα τάγματα εργασίας. Το ορφανοτροφείο ανέλαβε την περίθαλψη και ανατροφή των ορφανών.
Το ορφανοτροφείο του Ακ Δάγ Μαδέν - Γαλατικός Πόντος, του Γεωργίου Κ. Φωτιάδη. Πρόεδρος της διοικούσας επιτροπής του Ορφανοτροφείου ήταν ο παπα-Χαραλάμπος από το χωριό Κιουλίκ, θείος του πληροφοριοδότη μου από το Κιουλίκ παπα-Νικόλα Νικολαϊδη εφημέριου του χωριού Μελισσιού Γιαννιτσών. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο συμπλήρωνε τις ελλείψεις σε είδη ιματισμού και διατροφής. Τα χρηματικά ποσά, μου είπε ο Ηλίας Κιουπτσίδης, τα έστελνε στον πατέρα του αείμνηστο Νικόλαο Κιουπτσίδη κι εκείνος τα παρέδιδε στην επιτροπή. Μετά την ανακωχή του 1918, την απόβαση των Ελλήνων στη Σμύρνη τον Μάιο του 1919, την εμφάνιση του κεμάλ στην στρατιωτικοπολιτική σκηνή και τη διακοπή της επαφής με την Κωνσταντινούπολη, η βοήθεια από το Πατριαρχείο κόπηκε και οι πόροι περιορίστηκαν στους τοπικούς εράνους. Η Επιτροπή έστελνε αντιπροσώπους στα χωριά και συγκέντρωνε τρόφιμα και ιματισμό προπάντων από τους εύπορους. Και οι έρανοι μέσα στο Μαδέν έπαιρναν πανηγυρικό χαρακτήρα. Φαίνεται ότι αντιλαμβάνονταν τον κίνδυνο αφανισμού των Ελλήνων και αυθόρμητα προσέφεραν από το υστέρημά τους για να σώσουν τα ορφανά. Σε έναν έρανο που έγινε μέσα στην αίθουσα του ορφανοτροφείου συνέβη και το εξής περιστατικό, ένας κήρυκας ανακοίνωσε μεγαλόφωνα τις εισφορές, αφού έγινε και η τελευταία εισφορά τα βλέμματα όλων στράφηκαν στον Νικολάφεντη (Νικόλαο Μουρατίδη) που καθόταν σε μια γωνιά. «Για σερέψον ατα» είπε στον ταμία Κυριάκο Χαμαλίδη «Άς τερούμε πόσα είναι». «Πολλά ολίγα είναι Νικολάφεντη» του είπε ο Κυριάκος Χαμαλίδης. Τότε σηκώθηκε όρθιος ο Νικολάφεντης υψηλός όπως ήταν με το πυκνό του μουστάκι και το ζωηρό διαπεραστικό του βλέμμα και είπε φωναχτά: «Γράψον Κυριάκο» «Δύο χ̆ιλιάδες χ̆οινίκια κριθάρ’ (χοίνιξ των αρχαίων Σπαρτιατών ήταν μονάδα χωρητικότητας σιτηρών βάρους 6 οκάδων τότε) και πεντακόσ̆ια λίρας» Τόσος ήταν ο ενθουσιασμός των κατοίκων ώστε αμέσως διαδόθηκε η είδηση σε όλη την περιοχή. Είχε εξασφαλιστεί η τροφή και ο ιματισμός για τα τριακόσια ορφανά του Μαδέν. Την επόμενη ημέρα και για πολλές ακόμα ημέρες οι κάτοικοι έτρεχαν στα καταστήματα του Νικολάφεντη για να τον συγχαρούν και να τον ευχαριστήσουν για τη μεγάλη εθνική του χειρονομία που έσωσε την ψυχή τριακοσίων παιδιών. Είμαστε υποχρεωμένοι να αναφέρουμε εδώ ότι και άλλοι πρόσφεραν μεγάλα ποσά και επιστατούσαν στην παρασκευή και διανομή του συσσιτίου. Στην επιστασία δεν έλειπαν και τα άλλα αδέλφια του Νικολάφεντη, από τους οποίους και ο Δωρόθεος, ο οποίος έθεσε τις βάσεις του ορφανοτροφείου, συγκέντρωσε είκοσι ορφανά και τα συντηρούσε με δικά του έξοδα. Μετά τον απαγχονισμό των 69 προκρίτων του Πόντου, μεταξύ των οποίων και ο Νικολάφεντης, το ορφανοτροφείο διαλύθηκε και τα ορφανά σκορπίστηκαν, αλλά πήγαν κοντά σε μακρινούς τους συγγενείς, αλλά κοντά σε πλούσιους και άλλα στην Άγκυρα και στην Κωνσταντινούπολη. Μετά την ανταλλαγή ένας τρόφιμος του Ορφανοτροφείου αντάμωσε τον γιο του Δωροθέου Γιάννη στην οδό Πανεπιστημίου. Τον γνώρισε, τον σταμάτησε και του είπε: «Είμαι πολύ συγκινημένος που σε βλέπω γιατί μου δίνεται η ευκαιρία να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου. Ζω χάρις στον πατέρα σας Δωρόθεο. Είμαι ένα από τα ορφανά του Μαδέν». Να σημειώσουμε για την ιστορική μας μνήμη ότι ο Νικολάφεντης ως γνήσιος πατριώτης που ήταν, αντιλαμβανόμενος τις ανάγκες αλλά και τις απαιτήσεις της εποχής για την επιβίωση του Ρωμαίϊκου στοιχείου στα άγια χώματα του Πόντου, βοηθούσε σε κάθε περίπτωση, και ως αρωγό και υπερασπιστή του θα τον μνημονεύουν και τα παλληκάρια του ποντιακού αντάρτικου. Άκ Δάγ Μαδέν (Playlist)
Το ορφανοτροφείο του Ακ Δάγ Μαδέν - Γαλατικός Πόντος - Το Ελληνικόν Μεταλλείον του Ακ Δάγ (Akdagmadeni) του Γεωργίου Κ. Φωτιάδη
Ποντι(α)κή Ιστορία & Λαογραφία – Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
