Η νεότερη Ιστορία του Ελληνισμού της Ρωσίας. «Ο εν Ρωσσία Ελληνισμός» του κ. Θεολόγου Γ. Παναγιωτίδη
Από την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως και ιδιαίτερα από το έτος 1490 αρχίζουν ρεύματα μεταναστεύσεων ομογενών στην ομόδοξη Ρωσία. Οι περισσότεροι φεύγουν λόγω των πιέσεων του νέου κατακτητή και τυράννου, άλλοι δε προσκαλούνται από τους εγχώριους ηγεμόνες ως μεταλλουργοί.
Αυτοί οι τελευταίοι κατάγονται συνήθως από τις επαρχίες Θεοδοσιουπόλεως και Αργυρουπόλεως. Παρασέρνουν μαζί με αυτούς τους οικείους και συγγενείς τους και εγκαθίστανται περί τα μεταλλεία στα οποία εργάζονται και απολαμβάνουν πάσης περιποίησης των εγχώριων ηγεμόνων. Τα μεγαλύτερα μεταλλεία στα οποία και εργάζονται πολυπληθέστεροι μεταλλουργοί είναι του Αλαβερδή (νύν Μεσσανά) το του Αχταλά. Εάν δε κρίνουμε από το γεγονός ότι από εγχώριους επίσης ηγεμόνες προσκαλείται ο Μιχαήλ Στεφάνου για να ιδρύσει τυπογραφείο στην Τιφλίδα, συμπεραίνουμε ότι και σε άλλους κλάδους υπήρξε περιζήτητος και επωφελής η δράσις του Ελληνισμού στη Ρωσία. Η νεότερη Ιστορία του Ελληνισμού της Ρωσίας Για τους λόγους, βεβαίως αυτούς οι Έλληνες απολαμβάνουν τιμές και περιποιήσεις από τους λαούς της Ρωσίας τους οποίους ποδηγετούν και φωτίζουν και οι οποίοι δεν είναι εισέτι επηρεασμένοι από Πανσλαυϊσμό και σωβινισμό. Στη Γεωργία οι Έλληνες συνήθως ονομάζονται Περζενεσβίλη το οποίο στη γλώσσα τους σημαίνει Υιός Σοφού (Έλλην) το διακριτικό δε τούτο όνομα φέρουν μέχρι των τελευταίων χρόνων οι ελληνικές οικογένειες ως επωνυμία. Πυκνές μάζες Ελλήνων μεταναστεύουν στη Ρωσία μετά την συνομολόγηση της συνθήκης του Κιουτζούκ Καϊναρδζήκ και οι Έλληνες αυτοί είναι από τα νησιά του Αρχιπελάγους οι συμπράξαντες με τον στόλο του Ορλώφ οι οικείοι και συγγενείς αυτών. Οι εν τω στόλω του Πρίγκηπος Αλέξιου Ορλώφ υπηρετήσαντες Κωνσταντίνος και Στέφανος Μαυρομιχάλης δίνουν αίτηση υποβληθείσα και υποστηριχθείσα από τον Ορλώφ στην Αικατερίνη Β΄ η οποία ευμενώς δέχτηκε την αίτηση. υπισχνείται σκέπην και προστασίαν εις τους αιτούντας και τους συγγενείς τους (Υπισχνούμαι=συγκατατίθεμαι, βεβαιώνω) και σε κάθε βουλωμένο να μετοικήσει στη Ρωσία. Περί του αριθμού των μετοίκων αυτών μπορεί κανείς να κρίνει αν ληφθεί υπόψη ότι διανεμήθηκαν αυτοί παρά τω Ταϊγανίω 15.000 δεσιατίναι γής, δηλαδή 150.000 περίπου στρέμματα. Κατά τους χρόνους αυτούς υπάρχουν ήδη συμπαγείς ελληνικοί όγκοι στην Κριμαία άποικοι από την τουρκία ομιλούντες την τουρκική. Η Κριμαία ακόμα βρίσκεται υπό την εξουσία των Τατάρων και δεν έχει περιέλθει υπό την ρωσική κατοχή. Οι Έλληνες αυτοί της Κριμαίας υφίστανται φοβερές πιέσεις από τους Τατάρους η σφοδρότης των πιέσεων αναγκάζει ικανό αριθμό Ελλήνων να εξισλαμιστούν. Ο εν Καυκάσω Ελληνισμός Ένα μεγάλο δε μέρος από τους υπόλοιπους εκόντες άκοντες οι μεν δελεαζόμενοι από υποσχέσεις, οι δε άλλοι υποκύπτοντες εις απειλές της Αικατερίνης Β΄ της οποίας ήταν υποτελής ο Χαν της Κριμαίας, εγκαθίστανται στο ρωσικό έδαφος περί την Αζοφική στην περιφέρεια Μαριανουπόλεως. Οι μέτοικοι αυτοί είναι οι Έλληνες της Μαριανουπόλεως περί των οποίων θα μου δοθεί η αφορμή να μιλήσω. Η έκταση και το μέγεθος των μεταναστεύσεων ενισχύεται και ογκώνεται από το 1828 αφότου και επιδεινώνεται περισσότερο η οικτρά των ομογενών μας θέσις στην τουρκία. Ολόκληρα ελληνικά χωριά της επαρχίας Χαλδίας από το τμήμα των Χερροιάνων, της επαρχίας Θεοδοσιουπόλεως από τα τμήματα Λερίων, Καρμούτ και Κοασίου ακολουθούν τον ρωσικό στρατό, ο οποίος είχε εκκενώσει την καταληφθείσα Αργυρούπολη και Θεοδοσιούπολη και εισέρχονται ζητώντας καταφύγιο στο ρωσικό έδαφος και εγκαθίστανται στην Τιφλίδα στο τμήμα της Τσάλκας όπου ιδρύουν 43 χωριά. Παρόμοιο ισχυρό ρεύμα μεταναστεύσεως παρόλες τις προσπάθειες των εκκλησιαστικών αρχών για να την εμποδίσουν λαμβάνει χώρα κατά το 1866 από τα τμήματα Απές, Πολάτ-Δερέ της επαρχίας Κολωνίας, από την επαρχία Τραπεζούντας, από τα Σούρμενα το Ριζαίο, από την Κρώμνη της επαρχίας Χαλδίας από την Οινόη, την Αμισό και αλλού. Ακόμη ισχυρότερο από αυτές τις επαρχίες και τα μέρη μετά τον πόλεμο του 1878 σε τέτοιο μάλιστα βαθμό ώστε ολόκληρες μεγάλες επαρχίες όπως ήτανε της Θεοδοσιουπόλεως σχεδόν ερημώθηκαν. Οι μέτοικοι των ετών 1886-1887 διασκορπίζονται οι περισσότεροι στην επαρχία Καρς όπου ιδρύουν 75 χωριά ενώ οι άλλοι στην Κουταϊδα, το Σοχούμι, το Σότσι, το Αικατερινοντάρ, την Κρίμσκαγια και το Βατούμι. Τελευταία δεν γνωστή συρροή Ελλήνων στη Ρωσία οι οποίοι ζητούν άσυλο και καταφύγιο φεύγοντας από το μαχαίρι του άγριου κατακτητή, την εξόντωση και τις διάφορες καταδυναστεύσεις είναι η κατά το διάστημα του πανευρωπαϊκού πολέμου μέσω Ρουμανίας και απευθείας εκ τουρκίας φυγή και μετοικεσία ομογενών στη Ρωσία. Οι πρόσφυγες αυτοί κατά τους μετριότερους υπολογισμούς, ανέρχονται σε 150.000 και άνω. Υπάρχουν μερικές υπερβολές οι οποίες δεν φτάνουν την αλήθεια και πραγματικότητα. Μια τέτοια περίπτωση παρουσιάζεται δια τον ομιλούντα περί της τουρκικής θηριωδίας, όταν έχει ο τούρκος στα χέρια του την εξουσία και όταν οπλίζουν άλλοι το δολοφονικό αυτό χέρι, πρέπει κανείς να έχει το δυστύχημα να ζήσει στην τουρκία και μάλιστα σε κάποιες εξωφρενικές στιγμές του τούρκου και στις υποβολιμαίες του εξάψεις για να εννοήσει πόσο κακός δαίμονας είναι ο τούρκος. Ότι ο Θεός δεν δύναται επί πολλές ημέρες να κτίσει, ο τούρκος είναι ικανός εις ολίγας στιγμάς να καταστρέψει. Δικαιολογούνται λοιπόν πληρέστερα και εξηγούνται οι αθρόες και πυκνές μεταναστεύσεις των ομογενών από την τουρκία στην ομόδοξη Ρωσία κατά τους τελευταίους αιώνες ιδιαίτερα. Για αυτό βέβαια δεν αποκλείεται ότι και άλλοι παράγοντες όπως η έφεσις παραδείγματος χάρη του εμπορίου και του κέρδους, οδήγησε πολλούς ομογενείς στη Ρωσία. Κάρς (Γάρς) & Καύκασος. Ιστορία - Λαογραφία - Πολιτισμός
Η νεότερη Ιστορία του Ελληνισμού της Ρωσίας. Πηγή: «Ο εν Ρωσσία Ελληνισμός» του Θεολόγου Γ. Παναγιωτίδη, μέλους της Επιτροπής του Κεντρικού Συμβουλίου του Συνδέσμου των εν Ρωσία Ελλήνων.
Ποντι(α)κή ιστορία & Λαογραφία - Βασίλειος Β. Πολατίδης – www.kotsari.com
