Πόντιοι Έλληνες Ρωμιοί και Λαζοί» του Σάββα Π. Ιωακειμίδη – Πηγή: Ποντιακή Εστία 1957

Written by Πολατίδης Βασίλειος. Posted in Ιστορία

Υπάρχουν κάποιοι που ονομάζουν τους Ρωμιούς τους Έλληνες του Πόντου ως Λαζούς αλλά και εξ αυτών των Ελλήνων εκ Πόντου κάποιοι πράττουν το ίδιο. Μάλιστα για να εξάρουν τη σημασία αυτής της επωνυμίας στη συνείδηση τους αλλά και στις συνειδήσεις των άλλων, προσθέτουν και τούτο: ότι η επωνυμία αυτή προήλθε από την παρήχηση των δύο λέξεων «Ελλάς ζει» = Λαζοί.

Διότι καθ’ ήν εποχήν οι υπερασπιστές της πρωτεύουσας του Πόντου ή της χώρας του Πόντου μάχονταν κατά του εχθρού εκραύγαζαν ότι η Ελλάς ζει και δεν απέθανε. Εδώ παρατηρείται καταφανής η σύγχυση των πραγμάτων, καθόσον οι Έλληνες δεν είναι Λαζοί αλλά αντιθέτως κάποιοι από τους Λαζούς έγιναν ή και παράμειναν Πόντοι (εξελληνίστηκαν). Αλλά ας εξηγηθούμε. Ουδεμία σχέση φυλετική υπάρχει μεταξύ Ελλήνων Ποντίων και Λαζών. Σύμφωνα με αναμφισβήτητες ιστορικές αποδείξεις αρχαίων συγγραφέων, όπως ο Ηρόδοτος, ο Ξενοφών, ο Στράβων κ.τ.λ., αλλά και μεταγενέστερων όπως ο Φαλμεράιερ, οι Έλληνες του Πόντου είναι άποικοι από την Ιωνία και μάλιστα από τη μεγάλη και ευδαίμονα πόλη της Μιλήτου, η οποία πολλές εξέπεμψε αποικίες και κατά τον 7ο και κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. από τις οποίες ήταν η Ποντοηράκλεια, η Σινώπη, η Αμισός, τα Κοτύωρα, η Κερασούντα, η Τραπεζούντα κ.ά. Πόντιοι Έλληνες Ρωμιοί και Λαζοί» του Σάββα Π. Ιωακειμίδη. Αυτοί οι Έλληνες λόγω του δραστήριου και προοδευτικού τους χαρακτήρα παρέλαβαν τα πρώτα στοιχεία του πολιτισμού από τη πρώτη (γενέτειρα) Μητρόπολη τους και αυτόν τον πολιτισμό τον προήγαγαν και τον αύξησαν και ενόσω χρόνο αυξάνονταν πληθυσμιακά από τα παράλια εισχώρησαν στο εσωτερικό του Πόντου όπου αποίκισαν άλλες πόλεις όπως την Αμάσεια, την Νεοκαισάρεια, την Κολωνία, τα Ζήλα κ.τ.λ. Στην περιοχή αυτή ενισχύθηκε το ελληνικό στοιχείο ακόμη περισσότερο όταν μετά την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως από τους Φράγκους το 1204, ιδρύθηκε η αυτοκρατορία των Κομνηνών με πρωτεύουσα την Τραπεζούντα, η οποία και επέζησε επί τρεις περίπου αιώνες (1204-1461). Εάν γράφτηκε ειδική ιστορία της αυτοκρατορίας αυτής από κάποιον ειδικό ιστορικό, δεν το γνωρίζω, όμως θα ήτο ευχής έργον εάν μεταξύ των πολλών Ελλήνων επιστημόνων εκ Πόντου οι οποίοι εξέρχονται ανέκαθεν κατ’ έτος από τα δυο Πανεπιστήμια Αθηνών και Θεσσαλονίκης, παρουσιαζόταν κάποιος ο οποίος θα συνέγραφε κάποιο τέτοιο έργο. Την ευχή αυτή την εκφράζω ολοψύχως απευθυνόμενος προς τους λόγιους εκ Πόντου. Το έργο είναι δυσχερές, αλλά ο ζήλος εκείνου ο οποίος θα επιχειρήσει κάτι τέτοιο, θα υπερνικήσει τις δυσχέρειες αυτές. Εν πάση περιπτώσει, ο ελληνικός χαρακτήρας του Πόντου και των Ποντίων δια μέσου τόσων αιώνων και κατά τους χρόνους της μακράς δουλείας 1461-1922 παρέμεινε αμετάβλητος. Τούτο ομολόγησε και διακήρυξε και αυτός ακόμη ο μισέλληνας κατά τα άλλα, εν πολλοίς Φαλμεράιερ. Τα χωριά της Ματσούκας του Πόντου μέσα από τον ποιητικό λόγο του χωρίου Καπίκιοϊ. Όσον αφορά στους Λαζούς οι οποίοι έλκουν την καταγωγή τους από την Ασία απ’ όπου ορμώμενοι εγκαταστάθηκαν εις την υπ’ αυτών ονομαζόμενης Λαζικής (την αρχαία Κολχίδα) και απωτέρω κατά τον ποταμό Τσορούχ-Σου του Καυκάσου. Αυτοί αποτελούσαν μια από τις πολλές φυλετικές ομάδες της χώρας αυτής. Κατά τον ανθρωπολόγο καθηγητή κ. Ιωάννη Γ. Κούμαρη οι Λαζοί συνδέονται προς τους βορειότερους Μιγκρέλιους και σωματικά (ως δομή) ανήκουν εις το νότιο κλάδο των Καυκασίων δηλαδή τον Καρτβέλιον. Σωματικά διακρίνονται δια δολιχοκεφαλίας και λεπτοπροσωπίας, υψηλοσωματίας και βαθέως ορφνήν συνδρομής (χροιά δέρματος, τριχών, ίριδος). Διακρίνονται επομένως από τους άλλους Καυκάσιους. Οι Λαζοί και οι Αβαζγοί είναι συγγενείς λαοί και προσήλθαν στον Χριστιανισμό κατά τον 6ο μ.Χ. αιώνα επί του αυτοκράτορα Ιουστινιανού. Ο βασιλεύς αυτών Τζάθιος μεταβάς εις την Κωνσταντινούπολη κατά τα πρώτα χρόνια της Βασιλείας του αυτοκράτορος αυτού, ασπάστηκε τη χριστιανική θρησκεία την οποία και εισήγαγε στη χώρα του. Η νέα θρησκεία διαδόθηκε ταχέως και ήδη από το 680 μ.Χ. αναφέρονται επίσκοποι της Λαζικής οι οποίοι και συμμετέχουν στην ΣΤ΄ Οικουμενική Σύνοδο. Μέχρι του 13ου αιώνα η Λαζική αποτέλεσε ιδιαίτερη Μητρόπολη, μετά την ίδρυση όμως της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας είχε υπαχθεί ως απλή Επισκοπή στον Μητροπολίτη Τραπεζούντας, ο οποίος και διατήρησε μέχρι εσχάτων τον τίτλον του ως «Υπέρτιμος και Έξαρχος πάσης Λαζικής». Ήδη γεννάται το ερώτημα, από πού προήλθε η σύγχυση ώστε οι Έλληνες του Πόντου να καλούνται και Λαζοί αφού πραγματικά δεν είναι; Κατά τη δική μου κρίση, οι Λαζοί αφού έγιναν χριστιανοί και ήρθαν σε επαφή με τους Έλληνες του Πόντου και συγχρωτίστηκαν με αυτούς, έμαθαν όχι μόνο τα ήθη και τα έθιμά τους, αλλά και τη γλώσσα τους και ο συγχρωτισμός αυτός ενισχύθηκε με την επιγαμία μεταξύ των δυο φυλών, αφού ουδεμία διάκριση υπήρχε στη θρησκεία. Η φυλή των Λαζών και η σχέση τους με τους Έλληνες του Πόντου. Με αυτό τον τρόπο, οι δυο φυλές συνέζησαν επί αιώνες σε αγαστή σύμπνοια αλληλομεταδίδοντας τα ήθη και τα έθιμά τους. Την αγαστή αυτή σύμπνοια την ετάραξε η αποφράδα εκείνη ημέρα της καταλύσεως της Ελληνικής Αυτοκρατορίας από τους τούρκους, οι οποίοι και επέβαλαν τον βίαιο εξισλαμισμό, οπότε το μεγαλύτερο μέρος των Λαζών δέχτηκε τη μουσουλμανική θρησκεία εξαναγκαστικά. Με αυτό τον τρόπο υπήρχε ο διχασμός και η διαίρεση και πολλοί απ αυτούς γενόμενοι μουσουλμάνοι καταπολέμησαν με φανατισμό τους άλλοτε ομόθρησκους τους Έλληνες χριστιανούς. Παρά ταύτα, αρκετοί παρέμειναν είτε φανεροί είτε κρυφοί χριστιανοί. Από τους κρυφούς χριστιανούς οι οποίοι φαινομενικά έγιναν μουσουλμάνοι, πολλοί με διάφορούς τρόπους υποστήριζαν και προστάτευαν τους εναπομείναντες πιστούς στη θρησκεία των πατέρων τους Έλληνες χριστιανούς. Αλλά συν τω χρόνω το αίσθημα αυτό της κοινότητας της θρησκείας εν πολλοίς εξασθένησε και έσβησε δια της μετά φανατισμού καλλιέργειας του μουσουλμανισμού. Και μ’ όλα ταύτα και στους εξισλαμισθέντες και εκτουρκισθέντες αυτούς Λαζούς διατηρήθηκαν πολλά ήθη και έθιμα των Ελλήνων του Πόντου και προπάντων η ποντιακή γλώσσα την οποία και μέχρι σήμερα σε πολλά μέρη της Λαζικής την ομιλούν. Μάλιστα οι χοροί και τα τραγούδια των Ελλήνων του Πόντου διατηρούνται ακέραια από τους Λαζούς και είναι πολύ εύκολο να το διαπιστώσει αυτό κάποιος όταν ακούει τις λαζικές εκπομπές των ραδιοσταθμών Κωνσταντινούπολης και Άγκυρας.
Εν Σέρραις τη 24η Απριλίου του 1957, Σάββας Π. Ιωακειμίδης Είναι τουρκικός ο Σέρα χορός; Του Φίλωνος Κτενίδη - Ποντιακή Εστία Θεσσαλονίκη 1954